Wanneer leerkrachten meer vrijheid krijgen om hun rooster zelf in te vullen, kan dat leiden tot meer arbeidstevredenheid, minder werkdruk en minder verzuim. Een andere verdeling van de onderwijstijd vraagt evenwel meer van scholen, zowel op organisatorisch als op didactisch gebied. De invloed van de verdeling van onderwijsuren op leerkrachten en op de schoolorganisatie is nauwelijks onderzocht. Wel is bekend dat leerkrachten het continurooster vaak als taakverzwaring ervaren, vooral door toezichttaken tussen de middag.
Aparte klassen organiseren voor minder sterk presterende leerlingen brengt ingrijpende risico’s met zich mee. Onbewuste stigmatisering en lage verwachtingen van leerkrachten kunnen namelijk negatieve effecten hebben voor de prestaties en het zelfbeeld van leerlingen. Om tot positieve effecten te komen is het van belang dat de school leerlingen selecteert op basis van prestaties, de prestaties regelmatig meet en selectie voor de Klusklas daarop aanpast. Verder moeten leerkrachten hoge verwachtingen hebben van leerlingen in de Klusklas en werken met een uitdagend curriculum.
In de onderbouw van de basisschool maken leerlingen een grote sociaal-emotionele ontwikkeling door. Ze leren omgaan met verschillende emoties, ontwikkelen hun zelfbeeld en kunnen zich steeds beter verplaatsen in het perspectief en emoties van anderen. In deze ontwikkeling spelen leeftijdsgenootjes een belangrijke rol. Of een kleine klas een negatieve invloed heeft op de sociaal-emotionele ontwikkeling is niet bekend.
Effectieve begeleiding van stagiairs in het basisonderwijs bestaat uit een combinatie van gerichte feedback en duidelijke doelen. Daarnaast helpen lesobservaties de professionele ontwikkeling van stagiairs in kaart te brengen. In de zogeheten ICALT-methode zijn deze begeleidingsvormen samengebracht. Stagiaires die hiermee werken, bereiken een aanzienlijk hoger niveau van pedagogische en didactische vaardigheden dan stagiaires die andere vormen van begeleiding ontvangen.
Voor een soepele overstap naar het voortgezet onderwijs helpt het als basisschoolleraren hun leerlingen leren omgaan met bepaalde sociale situaties en om ze studievaardigheden bij te brengen zoals plannen en zelfstandig leren. Ook een intensieve samenwerking en warme overdracht tussen po en vo zijn belangrijk. Verder moeten middelbare scholen na de overstap leerlingen hulp en ondersteuning bieden en aandacht geven aan sociaal-emotionele aspecten.
Voor jonge lezers zijn grote letters prettiger. Verder zijn voldoende afstand tussen de letters en een hoog contrast tussen letter en achtergrond van belang. Dit maakt het lezen makkelijker voor alle leerlingen, of ze nu dyslectisch zijn of niet. Verschillen tussen de meeste lettertypes zijn verwaarloosbaar. Speciale dyslexie-lettertypes zijn niet effectiever. Het is aan te bevelen standaard lettertypes te gebruiken in hun standaardinstelling. Of het lezen van een digibord verschilt van lezen van papier, is niet bekend.
Bij pictolezen ondersteunt beeldschrift het leesproces. Er zijn geen aanwijzingen voor de meerwaarde van picto’s bij het aanvankelijk leren lezen bij leerlingen met een verstandelijke beperking. Het lijkt er zelfs op dat het gebruik van picto’s tot minder goede resultaten op onder meer letterkennis, technisch lezen en spelling leidt.
Geactualiseerd: 10 april 2024
Leerlingen die relatief de jongsten zijn in de klas ondervinden ingrijpende nadelen van hun geboortemaand. Zo scoren jongere leerlingen slechter op cognitief, motorisch en emotioneel gebied. Vergeleken met hun oudere klasgenoten hebben ze een grotere kans om te blijven zitten en terecht te komen op de laagste niveaus van het voortgezet onderwijs. Ook maken ze minder kans om naar de universiteit te gaan.
Leerlingen in groep 3 kunnen het goed aan om gelijktijdig in twee talen te leren lezen en schrijven. Het kan zelfs sneller gaan dan wanneer ze beide talen na elkaar leren. Dat geldt vooral voor talen die qua klank en alfabet op elkaar lijken. Er zijn geen nadelen. Het is het effectiefst als leerlingen op jonge leeftijd starten met tweetalig spreken en ouders de ontwikkeling stimuleren van de taal die de kinderen niet op school spreken. Daarnaast moeten leerkrachten beschikken over specifieke expertise over meertaligheid.
Om de kwaliteit van het onderwijs te verhogen, kunnen leraren hun krachten bundelen en gezamenlijk werken aan innovaties. Een veelbelovende vorm daarvoor is een professionele leergemeenschap. Een langetermijnplanning met een gestructureerde aanpak, faciliteiten en tijd bevorderen kennisdeling tussen en kennisbenutting van professionele leergemeenschappen. Daarnaast zijn stimulerend leiderschap en eigenaarschap van leraren van de opgedane kennis belangrijk.