Een professionele leergemeenschap is ‘een georganiseerde en doelgerichte manier om met en van elkaar te leren en zo te komen tot collectieve kenniscreatie’. Centraal in zo’n gemeenschap staan het verbeteren van het leren van leerlingen en professionalisering van leraren.
Randvoorwaarden voor kennisdeling en -benutting
Leden van een professionele leergemeenschap hebben vooral behoefte aan schoolgerelateerde faciliteiten, zoals een actieve rol van de schoolleiding en centrale informatievoorziening. Ze werken graag met passievolle en gedreven collega’s in een stimulerende cultuur voor continu leren, experimenteren en zelfreflectie. Ook teamleren, waarin collega’s met elkaar in gesprek gaan en samenwerken aan innovaties, kan een bijdrage leveren aan succesvolle professionele leergemeenschappen.
Voor kennisdeling en -benutting is een aantal randvoorwaarden van belang. Dat zijn een langetermijnplanning met een gestructureerde aanpak, faciliteiten en tijd, stimulerend leiderschap en eigenaarschap van leerkrachten.
Langetermijnplanning met gestructureerde aanpak
Om de opgedane kennis van de professionele leergemeenschappen duurzaam te kunnen toepassen is een gestructureerde aanpak noodzakelijk om de nieuwe kennis en vaardigheden te integreren in de onderwijspraktijk. Bij de start van een professionele leergemeenschap moeten de leden onder meer een plan met een doel voor de lange termijn ontwikkelen. Dan moet duidelijk zijn hoe leerkrachten de opgedane bevindingen kunnen gaan gebruiken om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.
Faciliteiten en tijd
Voor bevordering van kennisdeling en kennisbenutting tussen en in leergemeenschappen is praktische ondersteuning vanuit de scholen en samenwerkingsverbanden noodzakelijk. Naast tijd voor deelname aan de bijeenkomsten van de professionele leergemeenschap moeten leerkrachten ook tijd krijgen om samen met collega’s te experimenteren. Scholen kunnen kennisdeling tussen leerkrachten – en hun motivatie – eveneens stimuleren door ze onder andere loopbaanbegeleiding en doorgroeimogelijkheden aan te bieden.
Stimulerend leiderschap
Een cruciale factor voor het benutten van de opgedane kennis uit professionele leergemeenschappen is stimulerend leiderschap. De bevindingen kunnen duurzaam worden benut in de school als leerkrachten ervan overtuigd zijn dat ze draagvlak onder hun collega’s kunnen creëren. En dat ze daarnaast ruimte krijgen om de kennis toe te passen. Een schoolleider kan leerkrachten en andere pedagogische medewerkers stimuleren de opgedane bevindingen in hun onderwijspraktijk te gaan gebruiken.
Eigenaarschap van leerkrachten
Ook eigenaarschap van leerkrachten van de opgedane kennis en het vermogen om deze buiten de professionele leergemeenschap toe te passen zijn belangrijke factoren bij kennisdeling. Vertrouwen in eigen kunnen is daarbij van groot belang. Leerkrachten moeten ervan overtuigd zijn dat ze kunnen omgaan met problemen in de onderwijspraktijk. Bevordering van empowerment van de leerkracht zorgt ervoor dat deze de opgedane kennis eerder kan toepassen. Een sterk gevoel van eigenaarschap van de opgedane bevindingen zorgt ervoor dat leerkrachten de kennis duurzaam gaan toepassen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).
