Geactualiseerd: 28 maart 2023
Leerlingen leren de tafels te automatiseren door veel te oefenen met behulp van diverse instructietypen en didactische werkvormen. Rekenexperts adviseren om hierbij niet te vroeg te beginnen met tafelkaarten. Deze staan het automatiseringsproces bij leerlingen om vlot en foutloos alle keersommen van de tafels op te zeggen, in de weg. Tafelkaarten waarin een beloningssysteem is verwerkt, werken wel. Leerlingen die laten zien een tafelsom te beheersen door de juiste strategie toe te passen, krijgen een beloning. Dit werkt motiverend.
Om de sociale vaardigheden van leerlingen te ontwikkelen bij bewegingsonderwijs is een goede relatie met de leerlingen belangrijk. Docenten moeten daarvoor in gesprek gaan met leerlingen en hun feedback geven, rekening houdend met hun sociale situatie in de klas. Heldere instructies, goede begeleiding en met leerlingen reflecteren op het leerproces zijn ook belangrijk. Het werkt positief als docenten op verschillende manieren groepjes samenstellen en leerlingen de ruimte geven een groepsgevoel te ontwikkelen.
Van beloningen is bekend dat ze een positief effect hebben op gedrag. Sommige beloningen verhogen de intrinsieke motivatie, wat een duurzaam effect kan hebben op de sociaal-emotionele vaardigheden en het gedrag van jongeren. Van jongeren met complexe gedragsproblemen is bekend dat ze minder gevoelig zijn voor beloningen. Daardoor is het onzeker of beloningen een duurzaam effect hebben.
Werktevredenheid van leerkrachten lijkt vooral samen te gaan met werkomstandigheden op school en de samenstelling van het leerkrachtenteam. Eenduidige uitspraken over welke teamgrootte bijdraagt aan werktevredenheid zijn niet mogelijk, omdat onderzoek hiernaar ontbreekt. Scholen kunnen het best streven naar een goede match tussen leerkracht, team en werkomstandigheden, gericht op het beoogde onderwijs op maat.
Instructievideo’s kunnen het aanleren van vaardigheden ondersteunen wanneer de leerling weinig voorkennis of ervaring heeft. Een goede instructievideo legt de vaardigheid stap voor stap uit en doet deze voor. Leren van een voorbeeld kost minder tijd en moeite dan wanneer de leerling probeert de taak uit te voeren zonder eerst een voorbeeld te bekijken. Of een voorbeeld op video effectiever is dan een live demonstratie is niet bekend. Een instructievideo lijkt even effectief als een stapsgewijs uitgeschreven handleiding.
Docenten bevorderen de lees- en schrijfvaardigheden van mbo-studenten door effectieve strategieën en interventies in te zetten. Directe instructie en interactie tijdens de lessen kunnen zorgen voor een positieve leesattitude onder studenten. Dat geldt eveneens voor differentiatie en afnemende sturing door de docent. Observerend leren, waarbij studenten schrijftaken nabootsen en voorbeeldteksten met aanwijzingen krijgen, helpt studenten om zelf teksten te schrijven. De belangrijkste interventie op schoolniveau is integratie van taal- en vakonderwijs.
Leerkrachten die een nieuwe taalmethode willen, moeten op verschillende criteria letten. Een methode die bijdraagt aan de taalontwikkeling van leerlingen integreert de verschillende taalvaardigheden en biedt meerdere taalstrategieën aan. Verder zijn algemene kenmerken voor effectief onderwijs van belang bij de keuze van een nieuwe taalmethode. Dat zijn expliciete en doelgerichte instructie, leerlingen volgen en evalueren, maatwerk bieden en rekening houden met het werkgeheugen van leerlingen.
Vmbo’ers vinden het moeilijk om een vervolgopleiding te kiezen, ondanks de loopbaanoriëntatie en -begeleiding die scholen voor vmbo verzorgen. Enkele roc’s bieden daarom een oriëntatietraject aan voor leerlingen die een mbo-opleiding willen gaan volgen, maar nog niet weten welke. Naar de invloed van dat oriëntatietraject op uitval en switch van studenten is nog geen onderzoek gedaan. Wel zijn er aanwijzingen te geven over hoe een effectieve aanpak voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding van vmbo’ers er uit kan zien.
Lerarenopleidingen kunnen studiesucces van hun studenten bevorderen door een realistisch beeld te schetsen van de opleiding en het leraarsberoep. Duidelijke intakeprocedures en over en weer uitwisselen van verwachtingen helpen daarbij. Een evenwichtig curriculum en een authentieke leeromgeving dragen ook bij aan studiesucces. Dat geldt eveneens voor omgaan met medestudenten en contact met de docent, een actief studieklimaat en een goed toetsprogramma. Structurele samenwerking met het voortgezet onderwijs en mbo versoepelt de overgang naar het hbo voor de student.
Een instaptoets op beginniveau legt bij studenten lacunes in de basiskennis voor de start van een opleiding of vak bloot. Een instaptoets op eindniveau maakt duidelijk hoe ver of dichtbij studenten bij de te behalen leerdoelen staan. Het effect van instaptoetsen op het studierendement is afhankelijk van de vervolgacties van docenten en studenten. Onderzoek naar het effect op eerstejaars mbo-studenten specifiek bij rekenen ontbreekt. Wel zijn effecten op studierendement bekend voor andere sectoren en vakken.