Welke grootte van leerkrachtenteams draagt bij aan meer werktevredenheid van leerkrachten?

Scholen en samenwerkingsverbanden werken aan verdere vormgeving van een passend onderwijsaanbod voor elke leerling; dus aan inclusiever onderwijs. Dit doen ze onder meer om beter recht te doen aan verschillen tussen leerlingen. Scholen kunnen werken met leerkrachtenteams – leerkrachten die gezamenlijk het onderwijs aan hun leerlingengroepen verzorgen – en met een schoolteam bestaande uit meerdere leerkrachtenteams.

Invloed van teamteaching en werkomstandigheden op werkplezier

Onderzoek naar welke grootte van leerkrachtenteams bijdraagt aan werktevredenheid ontbreekt. Wel is er ander onderzoek gedaan dat mogelijke aanwijzingen daarvoor bevat. Zo beschrijven studies naar teamteaching bijvoorbeeld wel de teamgrootte en –samenstelling, maar niet in hoeverre die grootte of samenstelling bijdraagt aan werktevredenheid. De inzet van onderwijsondersteuners in teams levert leerkrachten wel meer werkplezier op, maar dit zegt niets over de grootte van een leerkrachtenteam.

Het onderzoek naar werktevredenheid richt zich op werkomstandigheden, en niet op de grootte van het leerkrachtenteam. Zo hangt de werktevredenheid van leerkrachten onder meer samen met hun betrokkenheid bij de besluitvorming op school, ervaren autonomie en ondersteuning door de schoolleider. Leerkrachten zijn tevredener als zij zelf en in samenwerking met collega’s invulling kunnen geven aan het onderwijs.

En onderzoek naar klassengrootte toont aan dat het aantal leerlingen in de klas ook een belangrijke tevredenheidsfactor is. Dit onderzoek hiernaar betreft echter louter één leraar met één groep. Een kleinere groep – minder dan 19 leerlingen – biedt de leerkracht de mogelijkheid om meer aandacht te hebben voor de leerlingen en hun ouders. Verder is er in een kleinere groep meer ruimte voor instructietijd en onderwijsvernieuwing. Onbekend is hoe dit binnen leerkrachtenteams uitpakt.

Bij werktevredenheid is er een match met het team en de omstandigheden

Op basis van bovenstaande bevindingen is te verwachten dat leerkrachten tevredener zijn over het werk als er een match is met het team en de werkomstandigheden op school. Leerkrachten passen beter in dat geheel als de manier van lesgeven, de visie op goed onderwijs, professionele interesses en doelen van de teamleden onderling min of meer vergelijkbaar zijn. Een sterkere match hierop bevordert vaak de onderlinge communicatie en een goede werksfeer. Leerkrachten voelen zich veilig en weten dat ze op elkaar kunnen vertrouwen. De school kent een samenwerkingscultuur waarin de schoolleider het team ondersteunt.

Goede match belangrijker dan teamgrootte

Scholen kunnen het best streven naar een goede match tussen de individuele leerkracht, het leerkrachtenteam en werkomstandigheden. Het lijkt erop dat zo’n match belangrijker is voor de werktevredenheid van leerkrachten dan de grootte van het leerkrachtenteam.

Om een goede match te realiseren, moeten scholen zorgen voor passende randvoorwaarden voor het werk van leerkrachten. Voorbeelden daarvan zijn teamgericht personeelsbeleid en ondersteunend leiderschap. Scholen geven leerkrachten de ruimte om mee te denken. Ze nemen hun inbreng serieus en bieden ondersteuning bij de voorbereiding en bij uitvoering van meer onderwijs op maat in teamverband.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Ruud van der Aa (antwoordspecialist) en Christa Teurlings (kennismakelaar Kennisrotonde).