Effectieve activerende didactiek heeft een aantal algemene kenmerken die niet specifiek aan een onderwijssector gebonden zijn, maar daar uiteraard wel een eigen invulling moeten krijgen. Specifiek voor het mbo is de grote diversiteit in de studentenpopulatie, waardoor differentiëren belangrijk maar ook heel lastig is. Aan de andere kant biedt het mbo vanwege het beroepsgerichte karakter ook specifieke kansen voor activerende didactiek, die studenten helpt om hun beroepskennis, beroepsmatig handelen en een initiële beroepsidentiteit te ontwikkelen.
Goed klassenmanagement in het basisonderwijs is essentieel voor een veilige en rustige leeromgeving. Belangrijke onderdelen van klassenmanagement zijn regels en routines, en een duidelijke inrichting van het klaslokaal. Dat helpt om leerlingen kalm en zelfstandig aan het werk te laten gaan. Mogelijk geldt dit ook voor de start van de dag. Er is echter geen onderzoek beschikbaar over effectieve manieren waarop leerkrachten de schooldag kunnen opstarten, zodat kleuters rustig en zelfstandig aan het werk gaan.
Klaslokaalkenmerken, zoals temperatuur en licht, beïnvloeden de cognitieve ontwikkeling van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Het lijkt er wel op dat deze leerlingen minder gevoelig zijn voor bepaalde omgevingsprikkels dan leerlingen in het basisonderwijs. Klaslokalen op middelbare scholen zijn meestal ingericht voor specifieke vakgebieden. Leerlingen wisselen vaak elk lesuur van lokaal en ondervinden daarom meer variatie in hun fysieke leeromgeving. Of dat van betekenis is voor hun ontwikkeling is niet bekend.
Wetenschappers nemen aan dat expliciete aandacht voor denkwijzen, ook wel crosscutting concepts (CCC’s) geheten, in de bètalessen belangrijk is om vakinhoud te leren en om hogere orde denkvaardigheden te versterken. Er is echter maar weinig gedegen onderzoek beschikbaar dat het effect ervan aantoont. Uit enkele kleinschalige studies is wel af te leiden dat leerlingen er baat bij hebben als docenten expliciet aandacht besteden aan denkvaardigheden of aan een specifieke denkwijze als systeemdenken.
Een goede groepsopdracht is open en nodigt uit tot een onderzoekende houding. Het is van belang dat leerlingen elkaar nodig hebben om de opdracht tot een succesvol einde te brengen. Dat kan door een gemeenschappelijk doel te creëren of door taken te verdelen. Op die manier kan een groepsopdracht zorgen voor kennisontwikkeling en ontwikkeling van sociale vaardigheden. Leraren moeten de taakgerichte interactie tussen leerlingen wel stimuleren en ervoor zorgen dat alle groepsleden zich in gelijke mate inspannen. Dat kunnen leraren doen door te letten op de groepsgrootte en passende begeleidingsstrategieën in te zetten.
Er is sporadisch en kleinschalig onderzoek gedaan naar de effecten van het gebruik van een taxonomie en die laten wisselende resultaten zien. Daardoor is niet te zeggen wat het effect op leerresultaten is. Op zich kunnen taxonomieën leerlingen helpen omdat ze inzicht geven waar ze staan in hun leerproces. Voor docenten kan het gebruik van een taxonomie ondersteunen bij de keuze van leerdoelen, toetsvragen en leeractiviteiten.
Van een plotselinge verandering in de sociale vaardigheden of groepsdynamiek bij tienjarigen zijn geen aanwijzingen gevonden. De processen die plaatsvinden, zijn geleidelijke voortzettingen van de ontwikkeling die kinderen vanaf hun zesde jaar doormaken. Leerkrachten kunnen verschillende strategieën inzetten om groepsdynamiek te verbeteren. Een daarvan is leerlingen met verschillende vaardigheden samen te laten werken aan opdrachten, zodat zij van elkaar kunnen leren.
De effectiviteit van remedial teaching hangt vooral af van de kwaliteit van de extra ondersteuning en instructie. Een leerkracht die gekwalificeerd is voor remedial teaching behaalt de hoogste resultaten. Scholen kunnen remedial teaching het beste inzetten door regelmatig korte sessies aan te bieden. Ook is het belangrijk dat leerlingen al op jonge leeftijd met remedial teaching starten, want vroege signalering van een leerachterstand kan problemen op langere termijn voorkomen. Remedial teaching heeft meer en sneller effect op lezen en schrijven dan op rekenen. Het maakt niet veel verschil of de ondersteuning een-op-een plaatsvindt of in een kleine groep.
Antwoordenboeken zonder nadere uitleg en ondersteuning van de leraar dragen onvoldoende bij aan leeropbrengsten. Dit komt omdat leerlingen de antwoordenboeken meestal niet of niet goed gebruiken. Doen ze dat wel, met ondersteuning, dan kunnen leerlingen de stapsgewijze uitleg van de lesstof beter gaan begrijpen en eenvoudige vaardigheden oefenen. Bij meer ingewikkelde opdrachten is het beter als leerlingen zélf de stap tussen het eigen antwoord en het norm-antwoord gaan overbruggen.
Er is weinig informatie over relevante kenmerken voor een positief pedagogisch klimaat in klassen met zeer moeilijk lerende (zml) kinderen. Er is geen indicatie dat zo’n klimaat in die klassen er anders uitziet dan in een reguliere klas. Wel zijn er aanwijzingen dat aandacht voor verschillen in ontwikkelingsniveau in de les en aanleren van sociaal gewenst gedrag kunnen helpen om het pedagogisch klimaat in een zml-klas te bevorderen.