Op welke manier kan een basisschool remedial teaching effectief en efficiënt inzetten?

Remedial teaching (RT) bestaat uit extra ondersteuning en instructie aan leerlingen die moeite hebben met bepaalde vaardigheden of leerstof. Leerlingen kunnen zich daardoor eerder aangeboden leerstof alsnog eigen maken. Het doel is om kinderen in staat te stellen zich de benodigde  vaardigheden en kennis alsnog eigen te maken en ze het zelfvertrouwen te geven om weer succesvol mee te kunnen doen met het reguliere onderwijs (Slavin et al., 2013; Slavin, R. E., Lake, C., Davis, S., & Madden, N. A. (2011). Effective programs for struggling readers: A best-evidence synthesis. Educational Research Review, 6(1), 1-26.
 Yule, 1976).  Yule, W. (1976). Issues and problems in remedial education. Developmental Medicine & Child Neurology, 18(5), 675-682.

RT is effectief wanneer de leerachterstand van leerlingen afneemt en is efficiënt als de beschikbare tijd en middelen zo worden ingezet dat het meeste resultaat verwacht kan worden. 

Remedial teaching is effectief omdat het specifieke achterstanden aanpakt

RT blijkt vooral effectief omdat het specifieke achterstanden aanpakt, in tegenstelling tot algemenere inhaalprogramma’s (Educational Endowment Foundation, 2023). Educational Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit. Geraadpleegd op 4 oktober 2023, van https://educationendowmentfoundation.org.uk/evidence-summaries/teaching-learning-toolkit/?utm_source=site&utm_medium=search&utm_campaign=site_search&search_term=teaching%20and.
 Ook Nederlands evaluatieonderzoek van Meeter et al. (2022) Meeter, M., Haelermans, C., Sincer, I., De Bruijn, A. G. M., Kortekaas-Rijlaarsdam, A. F., & Ehren, M. C. M. (2022). [Inhaal-en ondersteuningsprogramma’s om leerachterstanden te remediëren in het PO en VO: Eindrapport.]
 naar de resultaten van inhaal- en ondersteuningsprogramma’s om leerachterstanden te verhelpen, laat zien dat programma’s in het primair onderwijs die inzetten op remedial teaching meer leergroei bij de leerlingen bereiken dan andere, meer algemene programma’s. Het is belangrijk dat scholen RT extra inzetten naast het reguliere programma (Educational Endowment Foundation, 2023). Educational Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit. Geraadpleegd op 4 oktober 2023, van https://educationendowmentfoundation.org.uk/evidence-summaries/teaching-learning-toolkit/?utm_source=site&utm_medium=search&utm_campaign=site_search&search_term=teaching%20and.
 Om RT op lange termijn effectief te maken, moeten de reguliere lessen van hoge kwaliteit zijn en moeten scholen ook oog hebben voor externe omstandigheden, zoals de thuissituatie van een leerling (D'Agostino & Harmey, 2018).  D'Agostino, J. V., & Harmey, S.J. (2018). An international meta-analysis of Reading Recovery. In Advances in Research on Reading Recovery (pp. 29-46). Routledge.

Remedial teaching door een gekwalificeerde leerkracht werkt het beste

De effecten zijn het grootst als de begeleider een gekwalificeerde en getrainde leerkracht is (Slavin et al., 2013). Slavin, R. E., Lake, C., Davis, S., & Madden, N. A. (2011). Effective programs for struggling readers: A best-evidence synthesis. Educational Research Review, 6(1), 1-26.
 Dat is twee keer zo effectief als remedial teaching door vrijwilligers of leraren in opleiding (Educational Endowment Foundation, 2023). Educational Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit. Geraadpleegd op 4 oktober 2023, van https://educationendowmentfoundation.org.uk/evidence-summaries/teaching-learning-toolkit/?utm_source=site&utm_medium=search&utm_campaign=site_search&search_term=teaching%20and.
 Persoonlijke en professionele kenmerken van RT-leraren, zoals vakinhoudelijke kennis en kennis van beoordelings- en onderwijstechnieken, hebben de meeste invloed (Educational Endowment Foundation, 2023).  Educational Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit. Geraadpleegd op 4 oktober 2023, van https://educationendowmentfoundation.org.uk/evidence-summaries/teaching-learning-toolkit/?utm_source=site&utm_medium=search&utm_campaign=site_search&search_term=teaching%20and.

De kwaliteit van de ondersteuning is belangrijker dan het aantal leerlingen 

Internationale onderzoeken die een-op-een RT vergelijken met RT in kleine groepen laten wisselende resultaten zien. In sommige gevallen leidt individuele ondersteuning tot meer verbetering, bijvoorbeeld bij fonetische ondersteuning voor groep 3-leerlingen (Slavin et al., 2013). Slavin, R. E., Lake, C., Davis, S., & Madden, N. A. (2011). Effective programs for struggling readers: A best-evidence synthesis. Educational Research Review, 6(1), 1-26.
 In andere gevallen is RT in groepen van twee of drie kinderen net zo effectief of zelfs effectiever (Educational Endowment Foundation, 2023).  Educational Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit. Geraadpleegd op 4 oktober 2023, van https://educationendowmentfoundation.org.uk/evidence-summaries/teaching-learning-toolkit/?utm_source=site&utm_medium=search&utm_campaign=site_search&search_term=teaching%20and.
 Wanneer gekwalificeerde leerkrachten met een goed ontworpen interventie werken, maakt het voor de resultaten niet uit of ze RT individueel geven of in een groep van 2 tot 6 leerlingen (Elbaum, 2000). Elbaum, B., Vaughn, S., Tejero Hughes, M., & Watson Moody, S. (2000). [How effective are one-to-one tutoring programs in reading for elementary students at risk for reading failure? A meta-analysis of the intervention research]
 

Korte en regelmatige sessies werken het best

Korte sessies van zo’n 30 minuten die drie tot vijf keer per week plaatsvinden over een periode van zo’n 10 weken zorgen voor het meest optimale resultaat (Educational Endowment Foundation, 2023). Educational Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit. Geraadpleegd op 4 oktober 2023, van https://educationendowmentfoundation.org.uk/evidence-summaries/teaching-learning-toolkit/?utm_source=site&utm_medium=search&utm_campaign=site_search&search_term=teaching%20and.
 Onderzoek van Dunlosky et al. (2013) Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). [Improving students’ learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology.] Psychological Science in the Public interest, 14(1), 4-58.
 laat zien dat gespreid oefenen over langere tijd effectiever is dan kortdurend intensief oefenen. Zelfs al op hele jonge leeftijd (rond de 4 jaar) wordt dit effect gezien. 

Remedial teaching is efficiënter in een kleine groep dan één-op-één

RT is efficiënter voor een kleine groep leerlingen dan een-op-een. Door in groepjes te werken kan een school meer leerlingen tegelijk helpen of kunnen leerlingen vaker en/of langer ondersteuning krijgen (Wasik & Wasik, B. A., & Slavin, R. E. (1990). One-to-one tutoring produces early reading success; Large gains justify cost. CDS report, Nov.
 Slavin, 1990). Slavin, R. E., Lake, C., Davis, S., & Madden, N. A. (2011). Effective programs for struggling readers: A best-evidence synthesis. Educational Research Review, 6(1), 1-26.

Ondersteuning onder schooltijd en in de klas biedt voordelen

RT kan ook onder schooltijd en in de klas plaatsvinden, bijvoorbeeld tijdens het zelfstandig werken. Leerkrachten kunnen groepjes leerlingen dan bijvoorbeeld apart nemen in het lokaal. Het voordeel hiervan is dat de ondersteuning plaatsvindt in een veilige omgeving en dat leerlingen kunnen meedoen aan de klassikale instructie  Ehren & Meeter, 2022).  Kortekaas-Rijlaarsdam, A., Ehren, M., & Meeter, M. (2022). [Catchup programmes in primary education in the Netherlands: overview of programmes (first tranche) and a literature review of effectiveness of programmes.]

Remedial teaching zo vroeg mogelijk inzetten

Kinderen die in de eerste schooljaren al moeite hebben met lezen en schrijven, lopen een groter risico op problemen later in hun leven. Niet alleen met geletterdheid, maar ook op sociaal gebied (D’Agostino & Harmey, 2018). D'Agostino, J. V., & Harmey, S.J. (2018). An international meta-analysis of Reading Recovery. In Advances in Research on Reading Recovery (pp. 29-46). Routledge.
 Bij de meeste leerlingen kunnen de leesproblemen worden voorkomen als scholen achterstanden vroeg opmerken (Vellutino, 2010). Vellutino, F. R. (2010). “Learning to be learning disabled”: Marie Clay’s seminal contribution to the response to intervention approach to identifying specific reading disability. Journal of Reading Recovery, 10(1), 5-23.
 En als scholen een bewezen aanpak inzetten om leerlingen te helpen effectieve leerstrategieën te ontwikkelen (Scull & Lo Bianco, 2008). Scull, J. A., & Lo Bianco, J. (2008). Successful engagement in early literacy intervention. Journal of Early Childhood Literacy, 8(2), 123-150.
 Dit vergroot hun kansen op succes bij alle schoolvakken. Ook longitudinale onderzoeken laten zien dat het ondersteunen van jonge leerlingen aanzienlijke en langdurige effecten kan hebben, mits er tijdens de gehele basisschoolperiode oog is voor wat deze leerlingen nodig hebben (Slavin et al., 2013). Slavin, R. E., Lake, C., Davis, S., & Madden, N. A. (2011). Effective programs for struggling readers: A best-evidence synthesis. Educational Research Review, 6(1), 1-26.
 Leerlingen die in de eerste drie jaar van de basisschool ver achterlopen met lezen, halen de achterstand later meestal niet meer ‘vanzelf’ in (Stanovich, Nathan & Vala-Rossi, 1986). Stanovich, K. E., Nathan, R. G., & Vala-Rossi, M. (1986). Developmental changes in the cognitive correlates of reading ability and the developmental lag hypothesis. Reading research quarterly, 267-283.

Remedial teaching heeft meer en sneller effect op geletterdheid dan op rekenen

Op geletterdheid (lezen, schrijven en tekstbegrip) boekt een leerling na een schooljaar RT gemiddeld zes maanden extra vooruitgang ; op rekenen is dat twee maanden (Educational Endowment Foundation, 2023). Educational Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit. Geraadpleegd op 4 oktober 2023, van https://educationendowmentfoundation.org.uk/evidence-summaries/teaching-learning-toolkit/?utm_source=site&utm_medium=search&utm_campaign=site_search&search_term=teaching%20and.
 Alle succesvolle RT-programma’s leggen een sterke nadruk op fonetiek (Slavin et al., 2013). Slavin, R. E., Lake, C., Davis, S., & Madden, N. A. (2011). Effective programs for struggling readers: A best-evidence synthesis. Educational Research Review, 6(1), 1-26.
 Ook jonge kinderen (groep 3) hebben baat bij hulp met fonetiek, het begrijpen van klanken en de relatie tot geschreven woorden. Dat heeft langetermijneffecten, omdat fonologisch bewustzijn positief samenhangt met het latere niveau van geletterdheid (D'Agostino & Harmey, 2018). D'Agostino, J. V., & Harmey, S.J. (2018). An international meta-analysis of Reading Recovery. In Advances in Research on Reading Recovery (pp. 29-46). Routledge.
 Voor lezen is RT het meest effectief als leerlingen werken aan een combinatie van woordherkenning en tekstbegrip (Berninger et al., 2003). Berninger, V. W., Vermeulen, K., Abbott, R. D., McCutchen, D., Cotton, S., Cude, J., Dorn, S., & Sharon, T. (2003). Comparison of three approaches to supplementary reading instruction for low-achieving second-grade readers. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 34(2), 101-116.

Kennismakelaar: Karin Hoogeveen
Antwoordspecialist: Esther Hoonhoud

Meer weten?

• Toolbox One to One Tuition