Welk effect ‘voortoetsen’ hebben op de rekenprestaties van basisschoolleerlingen is niet direct onderzocht. Dat geldt ook voor het effect ervan op hun geloof in eigen kunnen (self-efficacy). Het is aannemelijk dat vooraf toetsen de rekenprestaties van leerlingen bevordert, als leerkrachten dit inzetten bij formatief handelen of bij compacten en verrijken voor sterke rekenaars. Dan moeten de toetsen wel aan bepaalde voorwaarden voldoen.
De taalontwikkeling van kleuters kun je bevorderen met verschillende pedagogisch-didactische aanpakken. Vooral (interactief) voorlezen en gesprekken stimuleren zijn zinvol. Dat kunnen gesprekken zijn tussen kleuters en volwassenen, zoals de leerkracht, of tussen kleuters onderling. Didactische middelen als praatplaten en digitale prentenboeken kunnen ook positief uitwerken op de taalontwikkeling van kleuters, net als een rijke leercontext van spel en natuur.
Het is onduidelijk welke effecten kortdurende praktijkgerichte projecten en activiteiten hebben op de interesse en keuze van basisschoolleerlingen voor techniek. Direct na afloop van zo’n activiteit zijn leerlingen meestal meer geïnteresseerd, maar dat lijkt na verloop van tijd af te nemen. Bij Nederlandse middelbare schoolleerlingen kon ook direct na afloop geen effect op techniek-interesse worden vastgesteld. Er zijn aanwijzingen dat bij langer lopende schoolinterventies, en die waar leerlingen zich vrijwillig voor aanmelden, er wel op de langere termijn een verschil in is in interesse én studiekeuze.
Een rekenrijke leeromgeving kan zorgen voor meer motivatie, waardering én betere leerresultaten voor rekenen en wiskunde. Maar dat lukt alleen onder bepaalde voorwaarden. De leraar moet voldoende kennis hebben over rekenrijke omgevingen en het proces goed kunnen begeleiden. Van leerlingen vraagt het een open houding en actieve deelname aan de les. Tot slot moet een rekenrijke leeromgeving aansluiten bij het curriculum en het dagelijks leven van de leerlingen.
Modelling (een taak voordoen en de denkstappen verwoorden) lijkt vooral effectief als het bestaat uit drie samenhangende componenten: demonstreren, situeren en abstraheren. Je bevordert de effectiviteit als je je leerlingen daarbij hogere-ordevragen stelt die diep leren stimuleren. Datzelfde geldt voor laten zien hoe je omgaat met fouten of wat je moet doen als je vastloopt. Daarnaast moet de modelling aansluiten bij het niveau en de leerbehoeften van je leerlingen.
Systemen om gedrag te registreren zorgen ervoor dat leerlingen meer gewenst en minder ongewenst gedrag vertonen in de klas. Leerlingen kunnen bij deze systemen punten verdienen, individueel of in groepjes. Deze kunnen ze ook weer verliezen. Doordat de voortgang zichtbaar is voor de hele klas, kunnen leerlingen extra hun best gaan doen. Maar het kan ook zorgen voor angst en schaamte als ze punten verliezen. Leraren geven tijdens het gebruik van deze systemen meer complimenten. Ook zijn deze vaak specifieker.
Welke pedagogische competenties ervoor zorgen dat een leraar zich handelingsbekwaam voelt om maatschappelijk uitdagende onderwerpen te behandelen, is niet bekend. Wel weten we dat lerarenopleidingen hun studenten hierop voorbereiden door specifieke competenties te stimuleren. Maar wat het effect daarvan is op hun gevoel van handelingsbekwaamheid, weten we niet precies. Uit één Nederlandse studie komen aanwijzingen dat studenten die oefenen met vaardigheden om gevoelige onderwerpen te bespreken, zich handelingsbekwamer voelen.
Leerlingen en studenten die nu onderwijs volgen, ook wel Gen Z genoemd, kunnen met verschillende (inter)actieve werkvormen actief meebeslissen over hun onderwijs. Onderzoek naar curriculum-onderhandeling, pedagogic voice, Triple I en Digi-Pals geeft aanwijzingen dat deze werkvormen bijdragen aan de student voice van leerlingen en studenten. Bijvoorbeeld door ze verantwoordelijkheid te geven bij het ontwerpen, uitvoeren en evalueren van lessen.
Gescheiden onderwijs voor jongens en meisjes heeft geen duidelijke invloed op genderstereotyperingen bij leerlingen ten opzichte van gemengd onderwijs. Voorstanders die denken dat gescheiden onderwijs genderstereotypen kan doorbreken én tegenstanders die juist vrezen dat het stereotypen versterkt, krijgen allebei geen steun uit onderzoek. Wel zijn er subtiele leeftijdsgebonden verschillen in leerprestaties tussen beide onderwijsvormen.
Concentratie is essentieel voor leren en presteren op school. Maar omdat de concentratiemodus energie kost, kunnen leerlingen deze maar beperkte tijd vasthouden. Met vijf strategieën kun je als docent de concentratie van leerlingen bevorderen: (1) Zorg voor goede ventilatie en een aangename temperatuur in het lokaal. (2) Bied leerlingen kansen op succeservaringen. (3) Wees alert op mogelijke afleidingen. (4) Zorg voor lesactiviteiten die leerlingen activeren. (5) Investeer in een positieve sfeer in de klas en een goede relatie met leerlingen.