Welke docentstrategieën bevorderen de concentratie van leerlingen?

Concentratie is essentieel voor leren en presteren op school. Maar omdat de concentratiemodus energie kost, kunnen leerlingen deze maar beperkte tijd vasthouden. Met vijf strategieën kun je als docent de concentratie van leerlingen bevorderen: (1) Zorg voor goede ventilatie en een aangename temperatuur in het lokaal. (2) Bied leerlingen kansen op succeservaringen. (3) Wees alert op mogelijke afleidingen. (4) Zorg voor lesactiviteiten die leerlingen activeren. (5) Investeer in een positieve sfeer in de klas en een goede relatie met leerlingen.

Gepubliceerd:

© Ground Picture/ Shutterstock Taakgericht
Video: Concentratie | de Kennisrotonde zocht het uit!

Concentratie is het vermogen om langere tijd je aandacht bij doelgerichte activiteiten te houden  Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
. Het is essentieel voor succesvol leren en goede schoolprestaties  Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
.

Een emotie of een beloning kan leerlingen in de concentratiemodus brengen  Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
  Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
. In het eerste geval gebeurt er iets wat emotie bij leerlingen oproept, waarna ze hun aandacht richten. Denk bijvoorbeeld aan een leuke of interessante anekdote die de docent vertelt. In het tweede geval signaleren leerlingen dat ze een beloning kunnen verdienen. Dat kan van alles zijn. Bijvoorbeeld een kans op een succeservaring: een goede score, een compliment van de docent of een trots gevoel. Maar iets negatiefs voorkomen kan ook een beloning zijn, zoals straf of een situatie die schaamte oproept. 

Concentratie kan afnemen door vermoeidheid, hersenprocessen of veel taken tegelijk

Omdat de concentratiemodus energie kost, kunnen leerlingen deze maar beperkte tijd vasthouden. Hoelang precies, is niet duidelijk. Voor het wijdverbreide idee dat leerlingen ongeveer 10-15 minuten geconcentreerd kunnen blijven, is bijvoorbeeld geen overtuigend wetenschappelijk bewijs  Bradbury, N. A. (2016). Attention span during lectures: 8 seconds, 10 minutes, or more? Advances in Physiology Education, 40(4), 509-513. https://doi.org/10.1152/advan.00109.2016
  Wilson, K., & Korn, J. H. (2007). Attention during lectures: Beyond ten minutes. Teaching of Psychology, 34(2), 85-89. https://doi.org/10.1080/00986280701291291
. Concentratie kan onder andere afnemen door mentale vermoeidheid, natuurlijke schommelingen in hersenprocessen, of door te veel of te complexe taken tegelijk  Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
. Zodra de concentratie van leerlingen wegebt, beginnen hun gedachten af te dwalen. Bij kinderen gebeurt dat tijdens een leertaak ongeveer 20-25 procent van de tijd  Keulers, E. H. H., & Jonkman, L. M. (2019). Mind wandering in children: Examining task-unrelated thoughts in computerized tasks and a classroom lesson, and the association with different executive functions. Journal of Experimental Child Psychology, 179, 276-290. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2018.11.013
. Bij volwassenen zelfs 30-50 procent van de tijd  Killingsworth, M. A., & Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, 330(6006), 932-932. https://doi.org/10.1126/science.1192439
. Afdwalen is dus een heel normaal verschijnsel. 

Zodra de concentratie verslapt, wordt er een andere modus actief: de zogenoemde standaardmodus  Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
  Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
. Deze is betrokken bij interne denkprocessen, zoals zelfreflectie, nadenken over verleden of toekomst, dagdromen en creatief denken. De standaardmodus en de concentratiemodus wisselen elkaar af. Dus als de concentratiemodus uitgaat, wordt de standaardmodus actief en dwalen gedachten af. En als de concentratiemodus actief wordt, gaat de standaardmodus doorgaans uit. Behalve bij leerlingen met ADHD, zo is het vermoeden, want bij hen lijkt de standaardmodus ook tijdens de concentratiemodus actief te blijven  Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
. 

Docentstrategieën om de concentratie van leerlingen in de klas te bevorderen

Als docent kun je op verschillende manieren de concentratie van leerlingen in de klas bevorderen en zorgen dat leerlingen hun concentratie niet verliezen. We bespreken hieronder een aantal strategieën. Er zijn er meer, maar de strategieën uit deze selectie zijn onderzocht en redelijk makkelijk in gebruik. Ze staan in willekeurige volgorde.

Strategie 1: Zorg voor goede ventilatie en een aangename temperatuur

Met voldoende frisse lucht kunnen leerlingen zich beter concentreren en raken ze mentaal minder snel vermoeid  Bustamante-Mora, A., Diéguez-Rebolledo, M., Zegarra, M., Escobar, F., & Epuyao, G. (2025). Environmental conditions and their impact on student concentration and learning in university environments: A case study of education for sustainability. Sustainability, 17(3), Article 3. https://doi.org/10.3390/su17031071
  Kennisrotonde (2025). Presteren leerlingen beter in klaslokalen met CO2-gestuurde ventilatie? Kennisrotonde.
. Zorg dus voor voldoende ventilatie in je lokaal. Daarnaast moet het er niet te koud, maar ook niet te warm zijn  Kennisrotonde (2024a). Wat is het effect van klaslokaalkenmerken op de ontwikkeling van leerlingen in het voortgezet onderwijs? Kennisrotonde.
  Kennisrotonde (2024b). Hoeveel minuten moeten basisschoolleerlingen individueel geconcentreerd kunnen werken? Kennisrotonde.
.

Strategie 2: Bied leerlingen kansen op succeservaringen

Door te zorgen dat een leertaak kansen biedt voor succes, kun je de concentratie van leerlingen bevorderen. Een beloning kan de concentratiemodus namelijk activeren, zoals we hierboven beschreven  Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
  Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
. Het niveau van de leertaak moet wel passen bij de capaciteiten van de leerling. Als een taak veel te makkelijk is, wordt succes minder waardevol. Als de taak te moeilijk is, wordt de kans op succes klein. Hierdoor kunnen leerlingen hun concentratie verliezen. 

Strategie 3: Wees alert op afleidingen

Concentratie in de klas werkt aanstekelijk, maar afleiding ook. Leerlingen nemen onbewust elkaars houding over, blijkt uit een experiment van  Forrin, N. D., Huynh, A. C., Smith, A. C., Cyr, E. N., McLean, D. B., Siklos-Whillans, J., Risko, E. F., Smilek, D., & MacLeod, C. M. (2021). Attention spreads between students in a learning environment. Journal of Experimental Psychology: Applied, 27(2), 276-291. https://doi.org/10.1037/xap0000341
 Als leerlingen uitstralen dat ze de les aandachtig volgen, hebben klasgenoten de neiging die houding over te nemen. Stralen ze daarentegen desinteresse uit, dan haken anderen ook sneller af. Leerlingen hebben zelfs de neiging om gedrag te kopiëren van klasgenoten die achter hen zitten, dus buiten hun directe blikveld. 

Wees als docent dus alert op signalen dat leerlingen hun aandacht verliezen, suggereren deze resultaten. Door hen weer bij de les te betrekken, kun je voorkomen dat hun houding overslaat naar klasgenoten. Als je ziet dat de aandacht van meerdere leerlingen verslapt, kun je overwegen om over te schakelen naar een andere activiteit. Bijvoorbeeld door leerlingen actief of zelfstandig aan het werk te zetten, of ze juist even te laten ontspannen. 

Strategie 4: Zorg voor activerende lesactiviteiten, naast andere activiteiten

Leerlingen zijn geconcentreerder bij actieve, zelfstandige lesactiviteiten. Zo maten onderzoekers de hersenactiviteit van leerlingen bij vier verschillende onderdelen: bij leerlingen die (1) een klassikale uitleg door de docent volgden; (2) een video bekeken; (3) een groepsdiscussie voerden; of (4) zelfstandig werkten aan een opdracht  Grammer, J. K., Xu, K., & Lenartowicz, A. (2021). Effects of context on the neural correlates of attention in a college classroom. Npj Science of Learning, 6(1), 1-4. https://doi.org/10.1038/s41539-021-00094-8
. De onderzoekers vonden dat leerlingen significant geconcentreerder waren wanneer ze zelf actief aan de slag gingen (activiteit  3 en 4) dan tijdens een klassikale uitleg door de docent. Tijdens het bekijken van de video was de concentratie het laagste  Grammer, J. K., Xu, K., & Lenartowicz, A. (2021). Effects of context on the neural correlates of attention in a college classroom. Npj Science of Learning, 6(1), 1-4. https://doi.org/10.1038/s41539-021-00094-8
. 

Actieve lesactiviteiten stimuleren zelfstandigheid, nieuwsgierigheid en sociale interactie en activeren het ‘beloningscentrum’ in de hersenen  Dubinsky, J. M. & Hamid, A. A. (2024). The neuroscience of active learning and direct instruction. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 163, 105737. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105737.
. De combinatie van deze elementen verhoogt motivatie, zorgt dat leerlingen de lesstof beter onthouden en stimuleert de ontwikkeling van hogere denkvaardigheden. Zoek als docent vooral naar een balans tussen instructie en zelfstandig werken  Dubinsky, J. M. & Hamid, A. A. (2024). The neuroscience of active learning and direct instruction. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 163, 105737. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105737.
. Na uitleg kunnen leerlingen bijvoorbeeld uit de voeten met zelfstandige lesactiviteiten. En na de zelfstandige lesactiviteit kun je als docent de hoofdpunten van de les samenvatten. Zo kom je samen tot gedeeld begrip.

Strategie 5: Investeer in een positieve sfeer

Door te investeren in een positieve sfeer in de klas en een goede relatie met leerlingen kun je zorgen voor actievere betrokkenheid van leerlingen en minder storend of onaangepast gedrag  Kincade, L., Cook, C., & Goerdt, A. (2020). Meta-analysis and common practice elements of universal approaches to improving student-teacher relationships. Review of educational research, 90(5), 710-748. https://doi.org/10.3102/0034654320946836
  Losh, A., & Blacher, J. (2023). Promoting young autistic students’ social functioning and engagement in the classroom: Positive response strategies and close student-teacher relationships. Research in Autism Spectrum Disorders, 107, 102225. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2023.102225
. Met minder storend gedrag wordt de kans ook kleiner dat leerlingen elkaar afleiden. 

Om een positieve sfeer te creëren kun je verschillende aanpakken inzetten, zoals:
(1) Complimenteer leerlingen structureel en geregeld over hun inzet, vooruitgang en de kwaliteit van hun werk  Conroy, M. A., Sutherland, K. S., Snyder, A., Al-Hendawi, M., & Vo, A. (2009). Creating a positive classroom atmosphere: Teachers’ use of effective praise and feedback. Beyond Behavior, 18(2), 18-26.
  Losh, A., & Blacher, J. (2023). Promoting young autistic students’ social functioning and engagement in the classroom: Positive response strategies and close student-teacher relationships. Research in Autism Spectrum Disorders, 107, 102225. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2023.102225
  Partin, T. C. M., Robertson ,Rachel E., Maggin ,Daniel M., Oliver ,Regina M., & and Wehby, J. H. (2009). Using teacher praise and opportunities to respond to promote appropriate student behavior. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 54(3), 172-178. https://doi.org/10.1080/10459880903493179
. Zo worden ze zich bewust van hun positieve kwaliteiten en kunnen ze die verder ontwikkelen.
2) Geef leerlingen veel gelegenheid om dingen goed te doen. Stel ze bijvoorbeeld vragen op hun niveau en geef taken die ze aankunnen  Partin, T. C. M., Robertson ,Rachel E., Maggin ,Daniel M., Oliver ,Regina M., & and Wehby, J. H. (2009). Using teacher praise and opportunities to respond to promote appropriate student behavior. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 54(3), 172-178. https://doi.org/10.1080/10459880903493179
.
(3) Geef prompte, opbouwende feedback en ondersteuning waarmee leerlingen hun prestaties kunnen verbeteren  Conroy, M. A., Sutherland, K. S., Snyder, A., Al-Hendawi, M., & Vo, A. (2009). Creating a positive classroom atmosphere: Teachers’ use of effective praise and feedback. Beyond Behavior, 18(2), 18-26.
.

Zet deze aanpakken consequent en langere tijd in. Investeren in een goede sfeer en relatie met leerlingen kost tijd en inspanning, vooral als leerlingen te maken hebben met emotionele of gedragsstoornissen, ADHD of een autismespectrumstoornis  Conroy, M. A., Sutherland, K. S., Snyder, A., Al-Hendawi, M., & Vo, A. (2009). Creating a positive classroom atmosphere: Teachers’ use of effective praise and feedback. Beyond Behavior, 18(2), 18-26.
. Toch kun je ook bij hen goede resultaten boeken, laat onderzoek zien. De effecten werken lang door, zelfs tot in het volgende leerjaar Losh, A., Eisenhower, A., & Blacher, J. (2022). Impact of student-teacher relationship quality on classroom behavioral engagement for young students on the autism spectrum. Research in Autism Spectrum Disorders, 98, 102027. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2022.102027
  Losh, A., & Blacher, J. (2023). Promoting young autistic students’ social functioning and engagement in the classroom: Positive response strategies and close student-teacher relationships. Research in Autism Spectrum Disorders, 107, 102225. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2023.102225
. 

Kennismakelaar: Bas Kollöffel

Referentie: Kennisrotonde. 2025. Welke docentstrategieën kunnen de concentratie van leerlingen bevorderen tijdens lessen in het praktijkonderwijs? (KR. 2557)

 

Geraadpleegde bronnen

Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
Bradbury, N. A. (2016). Attention span during lectures: 8 seconds, 10 minutes, or more? Advances in Physiology Education, 40(4), 509-513. https://doi.org/10.1152/advan.00109.2016
Wilson, K., & Korn, J. H. (2007). Attention during lectures: Beyond ten minutes. Teaching of Psychology, 34(2), 85-89. https://doi.org/10.1080/00986280701291291
Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
Keulers, E. H. H., & Jonkman, L. M. (2019). Mind wandering in children: Examining task-unrelated thoughts in computerized tasks and a classroom lesson, and the association with different executive functions. Journal of Experimental Child Psychology, 179, 276-290. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2018.11.013
Killingsworth, M. A., & Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, 330(6006), 932-932. https://doi.org/10.1126/science.1192439
Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
Bustamante-Mora, A., Diéguez-Rebolledo, M., Zegarra, M., Escobar, F., & Epuyao, G. (2025). Environmental conditions and their impact on student concentration and learning in university environments: A case study of education for sustainability. Sustainability, 17(3), Article 3. https://doi.org/10.3390/su17031071
Kennisrotonde (2025). Presteren leerlingen beter in klaslokalen met CO2-gestuurde ventilatie? Kennisrotonde.
Kennisrotonde (2024a). Wat is het effect van klaslokaalkenmerken op de ontwikkeling van leerlingen in het voortgezet onderwijs? Kennisrotonde.
Kennisrotonde (2024b). Hoeveel minuten moeten basisschoolleerlingen individueel geconcentreerd kunnen werken? Kennisrotonde.
Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633
Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003
Forrin, N. D., Huynh, A. C., Smith, A. C., Cyr, E. N., McLean, D. B., Siklos-Whillans, J., Risko, E. F., Smilek, D., & MacLeod, C. M. (2021). Attention spreads between students in a learning environment. Journal of Experimental Psychology: Applied, 27(2), 276-291. https://doi.org/10.1037/xap0000341
Grammer, J. K., Xu, K., & Lenartowicz, A. (2021). Effects of context on the neural correlates of attention in a college classroom. Npj Science of Learning, 6(1), 1-4. https://doi.org/10.1038/s41539-021-00094-8
Grammer, J. K., Xu, K., & Lenartowicz, A. (2021). Effects of context on the neural correlates of attention in a college classroom. Npj Science of Learning, 6(1), 1-4. https://doi.org/10.1038/s41539-021-00094-8
Dubinsky, J. M. & Hamid, A. A. (2024). The neuroscience of active learning and direct instruction. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 163, 105737. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105737.
Dubinsky, J. M. & Hamid, A. A. (2024). The neuroscience of active learning and direct instruction. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 163, 105737. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105737.
Kincade, L., Cook, C., & Goerdt, A. (2020). Meta-analysis and common practice elements of universal approaches to improving student-teacher relationships. Review of educational research, 90(5), 710-748. https://doi.org/10.3102/0034654320946836
Losh, A., & Blacher, J. (2023). Promoting young autistic students’ social functioning and engagement in the classroom: Positive response strategies and close student-teacher relationships. Research in Autism Spectrum Disorders, 107, 102225. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2023.102225
Conroy, M. A., Sutherland, K. S., Snyder, A., Al-Hendawi, M., & Vo, A. (2009). Creating a positive classroom atmosphere: Teachers’ use of effective praise and feedback. Beyond Behavior, 18(2), 18-26.
Losh, A., & Blacher, J. (2023). Promoting young autistic students’ social functioning and engagement in the classroom: Positive response strategies and close student-teacher relationships. Research in Autism Spectrum Disorders, 107, 102225. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2023.102225
Partin, T. C. M., Robertson ,Rachel E., Maggin ,Daniel M., Oliver ,Regina M., & and Wehby, J. H. (2009). Using teacher praise and opportunities to respond to promote appropriate student behavior. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 54(3), 172-178. https://doi.org/10.1080/10459880903493179
Partin, T. C. M., Robertson ,Rachel E., Maggin ,Daniel M., Oliver ,Regina M., & and Wehby, J. H. (2009). Using teacher praise and opportunities to respond to promote appropriate student behavior. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 54(3), 172-178. https://doi.org/10.1080/10459880903493179
Conroy, M. A., Sutherland, K. S., Snyder, A., Al-Hendawi, M., & Vo, A. (2009). Creating a positive classroom atmosphere: Teachers’ use of effective praise and feedback. Beyond Behavior, 18(2), 18-26.
Conroy, M. A., Sutherland, K. S., Snyder, A., Al-Hendawi, M., & Vo, A. (2009). Creating a positive classroom atmosphere: Teachers’ use of effective praise and feedback. Beyond Behavior, 18(2), 18-26.
Losh, A., Eisenhower, A., & Blacher, J. (2022). Impact of student-teacher relationship quality on classroom behavioral engagement for young students on the autism spectrum. Research in Autism Spectrum Disorders, 98, 102027. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2022.102027
Losh, A., & Blacher, J. (2023). Promoting young autistic students’ social functioning and engagement in the classroom: Positive response strategies and close student-teacher relationships. Research in Autism Spectrum Disorders, 107, 102225. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2023.102225

Bradbury, N. A. (2016). Attention span during lectures: 8 seconds, 10 minutes, or more? Advances in Physiology Education, 40(4), 509-513. https://doi.org/10.1152/advan.00109.2016

Bustamante-Mora, A., Diéguez-Rebolledo, M., Zegarra, M., Escobar, F., & Epuyao, G. (2025). Environmental conditions and their impact on student concentration and learning in university environments: A case study of education for sustainability. Sustainability, 17(3), Article 3. https://doi.org/10.3390/su17031071

Conroy, M. A., Sutherland, K. S., Snyder, A., Al-Hendawi, M., & Vo, A. (2009). Creating a positive classroom atmosphere: Teachers’ use of effective praise and feedback. Beyond Behavior, 18(2), 18-26.

Dubinsky, J. M. & Hamid, A. A. (2024). The neuroscience of active learning and direct instruction. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 163, 105737. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105737. 

Forrin, N. D., Huynh, A. C., Smith, A. C., Cyr, E. N., McLean, D. B., Siklos-Whillans, J., Risko, E. F., Smilek, D., & MacLeod, C. M. (2021). Attention spreads between students in a learning environment. Journal of Experimental Psychology: Applied, 27(2), 276-291. https://doi.org/10.1037/xap0000341

Grammer, J. K., Xu, K., & Lenartowicz, A. (2021). Effects of context on the neural correlates of attention in a college classroom. Npj Science of Learning, 6(1), 1-4. https://doi.org/10.1038/s41539-021-00094-8

Kennisrotonde (2024a). Wat is het effect van klaslokaalkenmerken op de ontwikkeling van leerlingen in het voortgezet onderwijs? Kennisrotonde.

Kennisrotonde (2024b). Hoeveel minuten moeten basisschoolleerlingen individueel geconcentreerd kunnen werken? Kennisrotonde. 

Kennisrotonde (2025). Presteren leerlingen beter in klaslokalen met CO2-gestuurde ventilatie? Kennisrotonde.

Keulers, E. H. H., & Jonkman, L. M. (2019). Mind wandering in children: Examining task-unrelated thoughts in computerized tasks and a classroom lesson, and the association with different executive functions. Journal of Experimental Child Psychology, 179, 276-290. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2018.11.013

Killingsworth, M. A., & Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, 330(6006), 932-932. https://doi.org/10.1126/science.1192439

Kincade, L., Cook, C., & Goerdt, A. (2020). Meta-analysis and common practice elements of universal approaches to improving student-teacher relationships. Review of educational research, 90(5), 710-748. https://doi.org/10.3102/0034654320946836

Losh, A., & Blacher, J. (2023). Promoting young autistic students’ social functioning and engagement in the classroom: Positive response strategies and close student-teacher relationships. Research in Autism Spectrum Disorders, 107, 102225. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2023.102225

Losh, A., Eisenhower, A., & Blacher, J. (2022). Impact of student-teacher relationship quality on classroom behavioral engagement for young students on the autism spectrum. Research in Autism Spectrum Disorders, 98, 102027. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2022.102027

Partin, T. C. M., Robertson ,Rachel E., Maggin ,Daniel M., Oliver ,Regina M., & and Wehby, J. H. (2009). Using teacher praise and opportunities to respond to promote appropriate student behavior. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 54(3), 172-178. https://doi.org/10.1080/10459880903493179

Slattery, E. J., O’Callaghan, E., Ryan, P., Fortune, D. G., McAvinue, L. P. (2022). Popular interventions to enhance sustained attention in children and adolescents: A critical systematic review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 137, 104633. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104633

Wilson, K., & Korn, J. H. (2007). Attention during lectures: Beyond ten minutes. Teaching of Psychology, 34(2), 85-89. https://doi.org/10.1080/00986280701291291

Ziane, C., Wardak, C., & Ben Hamed, S. (in druk). L’attention soutenue et le vagabondage mental ou « mind-wandering ». Psychologie Française. https://doi.org/10.1016/j.psfr.2025.03.003

 


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.