Over de effecten van de studielast of werkdruk door school op het welbevinden van vo-leerlingen en hun schoolprestaties is weinig bekend uit onderzoek. Hoewel veel studies laten zien dat veel druk door school samengaat met een slechtere mentale gezondheid van jongeren, weten we niet of het om een oorzaak-gevolgrelatie gaat. Het effect van studielast op schoolprestaties is niet onderzocht.
Preventief welzijnsaanbod voor risicogroepen en studenten die aan het begin van problemen staan, kan helpen om zwaardere mentale problemen te voorkomen. Een algemeen preventief programma dat op alle studenten gericht is, heeft een kleiner effect dan specifieke aanpakken. De effectiviteit van preventieve ondersteuning hangt ook af van de inhoud van het aanbod en de betrokkenheid van studenten. Onderzoek naar effectieve communicatie over preventief aanbod ontbreekt. Wel kunnen richtlijnen voor communicatie met studenten over welzijnsaanbod in het algemeen mogelijk behulpzaam zijn.
Universitaire studenten kunnen verschillende hulpbronnen inzetten om hun welzijn te verbeteren. De voornaamste zijn professionele, sociale en technologische ondersteuning, en een gezonde levensstijl. Deze hulpbronnen zorgen onder andere voor meer veerkracht. Studenten leren ook beter omgaan met problemen en ze ervaren minder stress, angst en depressie. Studenten zoeken echter nauwelijks hulp of doen dat te laat. Zij geloven niet dat het helpt, staan er negatief tegenover vanwege prestatiedruk en stigmatisering of zijn bang voor negatieve gevolgen voor hun studieresultaten.
Sense-of-belonging gaat om een gevoel van verbinding met de universitaire opleiding, docenten en medestudenten. Er is een relatie tussen dit gevoel en studentenwelzijn en studiesucces. Beperkt onderzoek geeft aanwijzingen dat je sense-of-belonging op verschillende manieren kunt versterken. Vooral activerende en verbindende didactiek en extra-curriculaire activiteiten blijken effectief. Deze elementen dragen ook bij aan een groter studiesucces.
Hoge werkdruk van docenten is een belangrijke voorspeller voor verminderd docentenwelzijn. Er zijn aanwijzingen dat goed docentenwelzijn een positief effect heeft op de kwaliteit van docent-studentrelaties in het hoger onderwijs. Het directe effect van de werkdruk van docenten in het hoger onderwijs op de kwaliteit van deze relaties is echter niet bekend. Daar is geen onderzoek naar gedaan.
Er zijn diverse praktijkvoorbeelden van dit soort interventies. Daaruit komen een aantal vermoedelijk werkzame elementen voort. Zo kan aandacht voor sociale en academische binding en goede aansluiting tussen studenten en begeleiders helpen het aantal langstudeerders te verminderen. Dat geldt ook voor studenten het gevoel geven dat ze ertoe doen, en deelname aan activiteiten verplichten.
Een verhoogd gebruik van cannabis, pepmiddelen en medicatie zonder doktersrecept, hangt licht samen met psychische klachten als somberheid en angst, en met concentratie- en slaapproblemen. Of middelengebruik onder studenten in het hoger onderwijs een direct negatief effect heeft op hun welzijn is niet te zeggen. Er kan ook sprake zijn van een verband in tegengestelde richting: studenten met psychische klachten en minder zelfvertrouwen hebben een hoger risico op middelengebruik.
Docent-studentrelaties hangen samen met de sense-of-belonging van studenten. Belangrijk voor de kwaliteit van de relatie is dat docenten en studenten elkaar persoonlijk kennen en vertrouwen, en dat er sprake is van oprechte communicatie. Andere kwaliteitsaspecten zijn ondersteuning van het leerproces van studenten, en respect en gelijkwaardigheid. Veel interventies die de sense-of-belonging bevorderen, kunnen docenten op les- of individueel niveau toepassen en zijn daarom geschikt in de context van flexibilisering.
Interventies gebaseerd op sociale steun hebben het grootste effect op veerkracht. Volgens studenten kunnen docenten hen op verschillende manieren steunen bij het overwinnen van moeilijkheden tijdens hun studie en zo bijdragen aan studiesucces. Zij achten het belangrijk dat docenten zich oprecht bekommeren om hun welzijn, proactief begeleiding en hulp aanbieden. Daarnaast is het van belang dat ze beschikbaar zijn, een langdurige en persoonlijke band opbouwen, hen aanmoedigen en uitdagen, en hoge verwachtingen hebben.
Sense-of-belonging gaat over een gevoel van verbondenheid en erbij horen. Voor studenten draagt het bij aan hun studiesucces en welzijn. Ook voor docenten is het belangrijk om zich op hun plek te voelen op hun werk. Wat de directe invloed is van de sense-of-belonging van docenten op die van studenten is niet bekend. Wel kunnen docenten de sense-of-belonging van studenten bevorderen door interactie met en tussen studenten te stimuleren.