Sense-of-belonging gaat over een gevoel van verbondenheid en erbij horen. Het is een universele psychologische basisbehoefte.
Belang van een sense-of-belonging
Studenten ervaren een sense-of-belonging als zij zich ondersteund, geaccepteerd, gerespecteerd, gewaardeerd en onderdeel voelen van de onderwijsomgeving. Dit gevoel hangt samen met studiesucces, voortgang en uitval. Studenten die een sense-of-belonging ervaren, hebben minder stress en zijn succesvoller in hun studie. Zij zijn gemotiveerder, meer bevlogen en betrokken. Studenten die geen sense-of-belonging ervaren, vallen vaker uit.
Door flexibilisering in het hoger beroepsonderwijs kan sense-of-belonging onder druk komen te staan. Studenten moeten zelf een passende leerroute vormgeven en doorlopen.
Kwaliteitsaspecten van docent-studentrelaties
De meeste studies naar docent-studentrelaties zijn uitgevoerd op universiteiten, waar studenten veel vrijheid hebben. Het is aannemelijk dat de inzichten uit die studies ook gelden voor studenten in het hoger beroepsonderwijs in de context van flexibilisering. Er blijken vier aspecten te zijn die de kwaliteit van de relatie tussen docenten en studenten bepalen en samenhangen met een sense-of-belonging. Het gaat om elkaar kennen en vertrouwen, persoonlijke communicatie, ondersteuning bij het leerproces, en respect en gelijkwaardigheid.
1. Elkaar persoonlijk kennen en vertrouwen
Praten over persoonlijke zaken en gedag zeggen buiten de lesruimte zijn belangrijke kwaliteitsaspecten van de relatie tussen docenten en studenten. Dit soort informele interacties hangt samen met de sociale en academische sense-of-belonging van studenten. Begroet worden, tijd om informeel te praten en elkaar leren kennen, is wezenlijk voor studenten om zich te verbinden met docenten. Als docenten hen niet kennen, heeft dat een negatieve impact op hun gevoel van sociale sense-of-belonging. Een belangrijk onderdeel van de kwaliteit van de omgang tussen docenten en studenten is vertrouwen.
Interventies waarin docenten en studenten persoonlijke verhalen of interesses delen verhogen de sense-of-belonging van studenten. Ook zijn ze geschikt voor hbo-studenten in de context van flexibilisering, omdat docenten de interventies op les- en op individueel niveau kunnen toepassen.
2. Oprechte persoonlijke communicatie
De persoonlijke relaties met docenten dienen volgens studenten oprecht en niet oppervlakkig te zijn. Vooral oprechte communicatie en positieve interacties zijn belangrijk voor de sense-of-belonging van studenten. Australische studenten gaven aan dat tijdens de covid-lockdown vooral de persoonlijke communicatie met docenten bijdroeg aan hun sense-of-belonging en niet de algemene communicatie vanuit de universiteit.
3. Ondersteunend bij het leerproces
Docenten kunnen zorgen voor een sense-of-belonging bij studenten door hen te ondersteunen in hun leerproces. Bijvoorbeeld door hen aan te moedigen om vragen te stellen en actief deel te laten nemen aan lessen. Of door studenten het gevoel te geven interesse te hebben in hun ontwikkeling en hen in staat te stellen om te leren.
4. Respect en gelijkwaardigheid
Docenten kunnen ook verbinden met studenten door in hun interactie respect uit te stralen en studenten als volwassenen te behandelden. Studenten als onderzoeksassistent inzetten, versterkt de relatie eveneens.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maartje Kouwenberg (kennismakelaar Kennisrotonde).
