Wat zijn effectieve hulpbronnen voor universitaire studenten die bijdragen aan hun welzijn?

Meer dan de helft van de studenten in het hoger onderwijs ervaart emotionele en psychische klachten. Zij voelen zich soms angstig, somber en eenzaam. Zij hebben concentratieproblemen, zijn faalangstig en ervaren door de studie prestatiedruk en stress.

Een hoger studentenwelzijn ligt binnen bereik

Er zijn vier typen hulpbronnen die bijdragen aan het welzijn van universitaire studenten.

1. Professionele ondersteuning

Studenten die professionele hulp krijgen bij psychische problemen, hebben een hoger welbevinden en behalen betere prestaties dan studenten die geen hulp krijgen. Binnen de universiteit kunnen studieadviseurs, decanen en studentenpsychologen die ondersteuning bieden. Daarbuiten gaat het vooral om huisartsen, psychiaters en praktijkondersteuners geestelijke gezondheidszorg.

Of een student een korte of lange periode ondersteuning krijgt, maakt niet uit voor de effectiviteit op welzijn. Dat geldt eveneens voor de lengte per sessie. Het soort ondersteuning is wel van belang. Vooral cognitieve gedragstherapie zorgt voor verbetering van veerkracht en omgaan met emoties en problemen.

2. Sociale ondersteuning

Sociale ondersteuning van familie en vrienden, en van docenten en mentoren speelt een belangrijke rol in studentenwelzijn. Het gaat om emotionele steun, zoals ervaringen delen en een luisterend oor bieden, en om praktische, informatieve en normatieve steun. Denk aan hulp bij huiswerk, adviseren en een voorbeeldfunctie zijn. Verder ervaren studenten steun door verbinding, bijvoorbeeld door samen activiteiten te ondernemen.

Een sterk sociaal netwerk draagt bij aan veerkracht en tevredenheid over het studentenleven, en aan vermindering van stress, angst en depressie. Daarnaast zorgt sociale ondersteuning ervoor dat studenten beter kunnen omgaan met problemen.

3. Technologische ondersteuning

Technologische ondersteuning in de vorm van websites, apps en platforms lijkt een goed alternatief te zijn voor studenten die het moeilijk vinden om hulp te vragen of wanneer het fysieke hulpaanbod niet aansluit bij hun agenda.

De technologie-gebaseerde interventies zorgen voor minder depressie, angst en stress onder studenten. Wel blijken meer traditionele interventies, zoals face-to-face, een sterker effect te hebben op het welzijn. Tegenwoordig bestaan er ook effectieve onlineprogramma’s die online interventies combineren met ondersteuning van een therapeut.

4. Gezonde levensstijl

Ten slotte is een gezonde levensstijl – hier bestaand uit sporten, mindfulness en meditatie – belangrijk voor welzijn. Zo hebben sportieve studenten meer zelfvertrouwen en sociale bindingen en minder depressieve gevoelens dan niet-sportende studenten. Ook zijn er aanwijzingen dat sporten tijdens de examenperiode een buffer kan zijn tegen de negatieve effecten van stress op slaap en gemoedstoestand.

Mindfulness en meditatie verminderen stress, angst en depressie. Na het volgen van een mindfulness-programma hebben studenten een hoger welzijn dan studenten die daaraan niet meedoen. Studenten leren daar onder meer mediteren, mindful leven, discussiëren en uitdagingen aangaan.

Een deel van de studenten zoekt of krijgt geen hulp

Ondanks dat professionele ondersteuning effectief is, zoeken studenten vaak geen, of te laat, professionele hulp als zij welzijnsklachten ervaren. In zelfrapportages geven studenten aan dat ze negatief staan tegenover hulp vanwege prestatiedruk en zelfstigma, niet geloven dat het helpt of bang zijn dat het negatieve gevolgen heeft voor hun studieresultaten.

Wanneer studenten wel hulp zoeken binnen de universiteit, krijgen ze die hulp niet altijd of niet in voldoende mate. Buiten de universiteit ontvangen ze die hulp bijna altijd.

Meer weten?

• Themapagina over studentenwelzijn op Kennisrotonde.nl
• Kennispagina over studentenwelzijn op Onderwijskennis.nl
• Kennispagina over studentenwelzijn op ECIO

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maaike Engels en Maartje Kouwenberg (kennismakelaars Kennisrotonde).