Wat is het effect van werkdruk van docenten in het hoger onderwijs op de kwaliteit van de docent-studentrelatie?

Hoge werkdruk van docenten is een belangrijke voorspeller voor verminderd docentenwelzijn. Er zijn aanwijzingen dat goed docentenwelzijn een positief effect heeft op de kwaliteit van docent-studentrelaties in het hoger onderwijs. Het directe effect van de werkdruk van docenten in het hoger onderwijs op de kwaliteit van deze relaties is echter niet bekend. Daar is geen onderzoek naar gedaan.

Gepubliceerd:

Docenten

Docenten in het hoger onderwijs ervaren een hoge en toenemende werkdruk. Dit kan werkstress, uitputting en demotivatie veroorzaken, wat kan leiden tot een burn-out en (langdurig) ziekteverzuim.

Meerdere oorzaken voor ervaren werkdruk

Volgens docenten in het hoger onderwijs is het gevoel te veel te moeten doen in te weinig tijd de belangrijkste bron voor werkdruk. Lessen voorbereiden en lesgeven zorgen eveneens voor werkdruk, wat extra werd gevoeld tijdens de coronaperiode. Hbo-docenten ervaren het curriculum aanpassen vaker als oorzaak van werkdruk dan universitair docenten. Regels en procedures zijn pas een probleem op het moment dat docenten geen tijd hebben om deze naar behoren uit te voeren, als ze er geen duidelijk nut van inzien, of als ondersteuning ontbreekt.

Docent-studentrelatie raakt ontwikkeling en welzijn van studenten

Goede relaties met docenten zijn belangrijk voor studenten. Een hoge kwaliteit van docent-studentrelaties bevordert de academische en sociale ontwikkeling van studenten, inclusief een gevoel van betrokkenheid binnen hun opleiding en loyaliteit. Ook het welzijn van studenten is gebaat bij een goed contact met docenten. Door de hoge werkdruk van docenten kan die relatie onder druk komen te staan.

Onderzoek naar het directe effect van ervaren werkdruk onder docenten in het hoger onderwijs op de kwaliteit van de relatie met studenten ontbreekt. Gezien de nauwe relatie tussen werkdruk van docenten en docentenwelzijn, zijn er op basis van die bevindingen wel aannames te doen over de relatie tussen docentenwelzijn en docent-studentrelaties.

Docentenwelzijn hangt positief samen met docent-studentrelaties

Als docenten hun welzijnsniveau als goed ervaren, gaat dat samen met een goede kwaliteit van docent-studentrelaties. Wanneer docenten zich goed voelen, ervaren zij een sterkere en betere relatie met hun studenten. Dan kunnen zij studenten beter ondersteunen, bijvoorbeeld door naar hen te luisteren en er voor hen te zijn. Andersom, wanneer docenten merken dat het niet goed gaat met studenten, beïnvloedt dit hun eigen welzijn negatief. Als studenten bijvoorbeeld verveeld zijn, niet communiceren of niet betrokken zijn bij de les, roept dit negatieve emoties bij docenten op. De samenhang tussen docentwelzijn en docent-studentrelaties is sterker naarmate het onderwijsniveau hoger is, mogelijk omdat studenten dan wat ouder zijn en meer levenservaring hebben.

Mindfulness dempt werkstress bij docenten

 Een van de manieren om werkstress bij docenten te dempen is mindfulness. Uit onderzoek naar mindfulness blijkt indirect een positief verband tussen docentenwelzijn en de kwaliteit van de relatie tussen docenten en studenten. Het zorgt voor minder werkstress, waardoor het contact met studenten kan verbeteren. Doordat docenten zich meer ontspannen en rustiger voelen, en zich meer bewust zijn van emoties en gedachten, hebben ze meer aandacht voor studenten. Ook maken docenten meer tijd voor contact met studenten en weten ze beter wat er in de groep speelt.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Marloes de Lange en Edwin Buijs (kennismakelaars Kennisrotonde).


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Docent-studentrelaties hangen samen met de sense-of-belonging van studenten. Belangrijk voor de kwaliteit van de relatie is dat docenten en studenten elkaar persoonlijk kennen en vertrouwen, en dat er sprake is van oprechte communicatie. Andere kwaliteitsaspecten zijn ondersteuning van het leerproces van studenten, en respect en gelijkwaardigheid. Veel interventies die de sense-of-belonging bevorderen, kunnen docenten op les- of individueel niveau toepassen en zijn daarom geschikt in de context van flexibilisering.

    Lees meer

    Sense-of-belonging gaat over een gevoel van verbondenheid en erbij horen. Voor studenten draagt het bij aan hun studiesucces en welzijn. Ook voor docenten is het belangrijk om zich op hun plek te voelen op hun werk. Wat de directe invloed is van de sense-of-belonging van docenten op die van studenten is niet bekend. Wel kunnen docenten de sense-of-belonging van studenten bevorderen door interactie met en tussen studenten te stimuleren.

    Lees meer

    Geactualiseerd: 16 maart 2023

    Stress bij leraren beïnvloedt hun manier van lesgeven, de mate waarin ze sympathie kunnen tonen, de uitoefening van hun rol als leraar en de omgang met leerlingen. Emotioneel uitgeputte leraren zijn minder in staat om de klas effectief te managen en een kalme en gestructureerde leeromgeving te creëren. Als leraren zich minder betrokken voelen, kunnen hun leerlingen zich ook minder verbonden gaan voelen met de school, wat kan leiden tot slechtere leerresultaten.

    Lees meer