Stress is een discrepantie tussen (hoge) eisen die vanuit de omgeving worden gesteld en de capaciteiten van een persoon om aan deze eisen te kunnen voldoen. Stress hoeft niet negatief te zijn. Stressvolle gebeurtenissen die als een uitdaging worden beschouwd, kunnen een positieve invloed hebben op het welbevinden van een persoon. Wanneer iemand langdurig negatieve stress ervaart kan diegene hier ziek van worden en kan er een uitputtingsreactie ontstaan, een burn-out. Stress bij leraren wordt onder andere veroorzaakt door een combinatie van omgaan met kinderen met gedragsproblemen, lange werkdagen en het gevoel weinig ondersteuning te krijgen.
Functioneren leraren
Langdurige negatieve stress zorgt bij leraren voor emotionele uitputting, vervreemding van zichzelf en afname van zelfvertrouwen. Leraren die langdurig stress ervaren hebben een lager niveau van self-efficacy; ze hebben het gevoel dat zij hun taken niet goed meer kunnen uitvoeren. Emotioneel uitgeputte leraren reageren in de klas vaker reactief dan leraren die emotioneel fit zijn. Daarnaast maken de eersten meer gebruik van disciplinerende maatregelen en besteden ze minder tijd aan een positieve omgang met leerlingen. Ze worden hierdoor minder effectief in het managen van de klas.
Sfeer in de klas
Door stressklachten kunnen leraren minder sympathie tonen en hebben ze minder vermogen om ondersteunende relaties met leerlingen te ontwikkelen. Hierdoor kunnen ze minder goed tegemoet komen aan de (emotionele) behoeften van leerlingen. En ze zijn minder in staat om een kwalitatief goede leeromgeving te creëren, waardoor de sfeer in de klas verslechtert. Leraren die emotioneel zijn uitgeput door bijvoorbeeld probleemkinderen in hun klas blijken meer negatieve en minder effectieve interacties met leerlingen te hebben. De verslechterde relatie met de leerlingen kan vervolgens leiden tot meer conflicten en meer probleemgedrag bij leerlingen. Wat ervoor kan zorgen dat leraren en leerlingen nog meer stress ervaren; er ontstaat een vicieuze cirkel.
Effect op leerlingen
Stress in de klas blijkt zowel de gezondheid van kinderen als het schoolsucces negatief te kunnen beïnvloeden. Stress en emotionele negativiteit worden geassocieerd met probleemgedrag van kinderen. Wanneer leraren door stress niet genoeg vermogen hebben om een goede sociale en emotionele omgeving te creëren, zijn leerlingen minder gefocust op hun taken en presteren ze minder.
Wanneer er door stress negatieve leerkracht-leerling relaties ontstaan, kan dit bij leerlingen leiden tot het vermijden van school, agressief gedrag en een negatieve houding ten opzichte van school. Van leerlingen bij wie de leerkracht vaak afwezig is door burn-out klachten zijn de leerprestaties ook vaak lager.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Ruud van der Aa (kennismakelaar Kennisrotonde) en Devorah van den Berg en Jurjen van der Helden (antwoordspecialisten), update door Marloes de Lange (kennismakelaar Kennisrotonde).