Kwaliteitskenmerken van schoolgebouwen, zoals de beheersing van luchtkwaliteit, (dag)licht, temperatuur en akoestiek hangen positief samen met leerprestaties van leerlingen. Hetzelfde geldt voor kleurgebruik en ruimtelijkheid. Of er een causale relatie is, valt op basis van onderzoek niet hard te maken. Overigens dragen de Arbowet en het Bouwbesluit bij aan de basiskwaliteit van schoolgebouwen. Hoe leerkrachten en leerlingen het gebouw gebruiken, is minstens zo belangrijk als het gebouw zelf.
Bij projectmatig werken leren leerlingen door (samen) te werken aan complexe en maatschappelijk relevante projecten. Het weinige beschikbare onderzoek geeft geen uitsluitsel over effecten van projectmatig werken op 21ste-eeuwse vaardigheden. Wel heeft projectmatig werken een gemiddeld tot groot positief effect op vakspecifieke leerprestaties, bijvoorbeeld taalvaardigheid.
Geactualiseerd: 29 juli 2024
Bij de keuze voor het gymnasium speelt status een rol. Ouders verwachten dat hun kind terechtkomt in een omgeving van gelijkgestemde en slimme kinderen uit een hoger sociaal milieu. Andere ambitieuze ouders en leerlingen zoeken extra uitdaging in tweetalig onderwijs of een technasium. Tussentijds stroomt ongeveer één op de vijf leerlingen uit naar een andere onderwijssoort. Mogelijk voelen die leerlingen zich minder thuis op het gymnasium. Er is geen onderzoek verricht naar interventies om leerlingaantallen in gymnasia te vergroten.
Het daltononderwijs en het freinetonderwijs delen drie principes: een eigen leerroute, praktijkgericht leren en samenwerkend leren. Deze drie principes bieden handvatten om het NT1 volwassenenonderwijs op een andere wijze te structuren. Deze werkwijze doet recht aan de niveauverschillen van de deelnemers en schept mogelijkheden om gelijkwaardige leertrajecten voor de gemêleerde groep deelnemers te organiseren. Hoewel de impact van het dalton- en freinetonderwijs niet is aangetoond, lijken deze overeenkomstige elementen inzetbaar in de volwasseneneducatie.
Bij het gebruik van het EDI-model gaat de instructie voor hoogbegaafde leerlingen vaak te langzaam. Als de leraar voldoende differentiatiemogelijkheden biedt, kan dit model toch goed werken bij hoogbegaafde leerlingen. Zij hebben vaak genoeg aan een zeer korte versie van de instructie en kunnen vervolgens verder werken aan verdiepende en verrijkende opdrachten. Ontdekkend leren en meer keuzevrijheid in wat ze leren, waar mogelijk in een groepje gelijkgestemden, werkt ook motiverend voor hen.
Klassenmanagement kan ordeverstoringen in de klas verminderen, wat kan leiden tot beter leren. Het gaat erom te zorgen voor regels en routine in de klas en ook is het belangrijk om consequent om te gaan met ordeverstorend gedrag. Een goede relatie tussen docent en leerlingen is van invloed, maar vooral: alertheid van de docent. Hoewel er geen onderzoek bekend is dat specifiek gaat over leerprestaties van mbo’ers, lijken deze strategieën ook in het mbo toe te passen.
Over vakdidactische aanpakken voor het ontwikkelen van strategisch inzicht bij leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs is weinig bekend. Over didactische interventies in het wetenschappelijk onderwijs is wel kennis opgedaan. Het uitvoeren van klaslokaalexperimenten en het inzetten van reflectiemethodieken kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van strategisch inzicht. Vooral wanneer hier vanaf het begin van de opleiding aandacht aan wordt besteed. Of deze interventies ook strategisch inzicht bij leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs bevorderen, is niet onderzocht.
Om evenredigheidsvergelijkingen binnen natuurkunde op te lossen hebben leerlingen meerdere vaardigheden nodig, ook wiskundige. Ze moeten kunnen werken met breuken, verhoudingen en evenredigheden. En ze moeten inzicht hebben in en begrip hebben van verschillende wiskundige representaties van een evenredig verband, zoals weergegeven in een tekst, formule, grafiek of figuur. Verder moeten leerlingen wiskundige vaardigheden inzetten in een natuurkundige context, en de natuurkundige betekenis van de constanten en variabelen begrijpen. Ten slotte hebben zij vaardigheden nodig om vergelijkingen op te lossen. Een werkzame aanpak is dat leerlingen deze vaardigheden in samenhang verwerven.
Directe instructie door leerkrachten draagt voor alle leerlingen in het basisonderwijs bij aan hun resultaten. Leerlingen met achterstanden profiteren daarvan het meest. Het inzetten van verlengde instructie voor laag presterende kleuters is niet voldoende om hen een inhaalslag te laten maken. Over het effect van verschillende varianten van directe instructie op de taal- en rekenvaardigheden van laag presterende kleuters is weinig bekend.
De effectiviteit van het directe instructiemodel bij afstandsonderwijs in het primair onderwijs is niet onderzocht. Wel hebben experts adviezen gegeven over toepassing ervan, naar aanleiding van de covid-19-uitbraak. Zij zien goede mogelijkheden voor digitale toepassingen van verschillende fasen en werkvormen van het model. Leerkrachten moeten dan wel interactie met de leerlingen benutten en haalbare doelen stellen. Ook wijzen experts op het belang van differentiatie, om te voorkomen dat achterstanden toenemen.