Projectmatig werken kent verschillende vormen. Scholen kunnen zelf binnen een vak of groep een aanpak ontwikkelen, maar ze kunnen deze manier van werken ook curriculum-breed inzetten. Een doel van projectmatig werken is het vergroten van 21ste-eeuwse vaardigheden. Leerlingen ontwikkelen die vaardigheden door zelf aan de slag te gaan met een project, samen te werken, problemen op te lossen en technologie te gebruiken.
Verondersteld belang 21ste-eeuwse vaardigheden
Meestal verwijst de term 21ste-eeuwse vaardigheden naar vaardigheden waarvan wordt verondersteld dat deze extra belangrijk zijn in de huidige eeuw, gezien de economische en maatschappelijke uitdagingen. Leerlingen zouden zich deze vaardigheden eigen moeten maken, zodat ze goed zijn voorbereid op hun toekomstige rol in de samenleving. Het gaat daarbij om drie categorieën vaardigheden: cognitieve, intrapersoonlijke en interpersoonlijke. Cognitieve vaardigheden zijn onder andere kritisch denken, probleem oplossen, digitale geletterdheid en creativiteit. Onder intrapersoonlijke vaardigheden vallen bijvoorbeeld flexibiliteit en zelfregulatie. Voorbeelden van interpersoonlijke vaardigheden zijn communicatie en samenwerking.
Voorbeelden van effecten van projectmatig werken
Er is weinig onderzoek uitgevoerd naar het effect van projectmatig werken op 21ste-eeuwse vaardigheden. Bij elkaar is het te fragmentarisch om echt uitsluitsel over effecten te kunnen geven. Een van de verrichte studies gaat over het effect van curriculum-breed projectmatig werken op kritisch denken door leerlingen in de onderbouw van de middelbare school. Tijdens het project gaven leraren samen langere lessen en werkten leerlingen in open ingerichte klaslokalen. Na het project konden leerlingen vragen van hoger niveau stellen en hun meningen beter onderbouwen. De kritische denkvaardigheden van de groep leerlingen met traditionele instructie namen niet toe.
Twee andere studies over projectmatig werken lieten een positief effect zien op respectievelijk de probleemoplossingsvaardigheden van leerlingen en op creatief denken. Leerlingen in de bovenbouw van de basisschool werkten met een online tool waarin ze informatie over een project binnen wetenschap & technologie konden verzamelen en presenteren. Die leerlingen waren beter in staat problemen op te lossen. Een groep laag presterende leerlingen in de onderbouw van de middelbare school werkte vijf jaar aan technologische projecten. Uit de door hen bijgehouden portfolio’s bleek een groei in creatief denken, vooral wat betreft originaliteit van ideeën.
Tot slot zijn er aanwijzingen dat projectmatig werken bijdraagt aan zelfregulatie, wanneer leerlingen zelf actief aan de slag gaan met leerdoelen, in plaats van deze passief te ontvangen.
Effecten van projectmatig werken op leerprestaties
Meer is bekend over effecten van projectmatig werken op leerprestaties. Zo heeft projectmatig werken een gemiddeld tot groot positief effect op vakspecifieke leerprestaties, vooral bij de taalvakken, geschiedenis en aardrijkskunde. Leerlingen die meer dan twee uur per week projectmatig werken bovenop of in plaats van traditionele instructie laten de grootste vooruitgang zien. Het gebruik van ondersteunde technologie, zoals zoekmachines op internet, lijkt bij projectmatig werken eveneens leerprestaties te verhogen. Hetzelfde geldt voor een goede ondersteuning door de leerkracht, vooral gericht op timemanagement en projectmanagement. Tevens is het belangrijk dat leerlingen zelf keuzes maken en regelmatig reflecteren op de voortgang van het project.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Isabelle de Vink (antwoordspecialist) Niek van den Berg (kennismakelaar Kennisrotonde).
