Het gymnasium is een vwo-opleiding waarbij leerlingen ook Latijn en/of Grieks krijgen en daarin examen doen. In totaal gaan er ongeveer 60.000 leerlingen naar een gymnasium, evenredig verdeeld over categorale scholen en scholengemeenschappen. Na een periode van groei daalt het aantal leerlingen sinds enkele jaren. Sommige scholen vragen zich af hoe ze meer leerlingen kunnen aantrekken. En hoe ze kunnen voorkomen dat leerlingen tussentijds uitstromen naar het reguliere vwo.
Redenen om voor het gymnasium te kiezen
De status van het gymnasium heeft aantrekkingskracht op ouders en leerlingen die zoeken naar een omgeving van gelijkgestemde, slimme en serieuze kinderen uit een hoger sociaal milieu. Het opleidingsniveau van ouders van gymnasiumleerlingen is bijvoorbeeld (nog) hoger dan dat van de overige vwo-leerlingen. Verder verwachten ouders en leerlingen dat het niveau hoger is en er een sterker werkethos heerst. Ook gaan ze er vanuit dat leerlingen voor intellectuelere uitdagingen staan.
Redenen om niet voor het gymnasium te kiezen
Voor gymnasia die willen groeien, zijn ouders en leerlingen die expliciet niet voor een gymnasium kiezen een interessante groep. Een belangrijke reden bijvoorbeeld om de voorkeur aan het atheneum te geven, is dat ze het nut van Grieks en Latijn betwijfelen. Terwijl de klassieke talen wel de werkdruk voor de leerlingen verhogen. Een deel van deze ouders en leerlingen zoekt een extra uitdaging liever in gebieden die in hun ogen meer nut hebben, zoals tweetalig onderwijs, een technasium of entrepenasium (voor ondernemend leren). Daarnaast zijn er ouders en leerlingen die zich niet thuis voelen bij de leerlingpopulatie op de gymnasia.
Tussentijdse uitstroom op het gymnasium
Naast instroom is ook tussentijdse uitstroom van invloed op het aantal leerlingen. Van de gymnasiumleerlingen die gestart zijn in schooljaar 2014/2015 en 2015/2016 is – gerekend vanaf het tweede leerjaar – in de examenklas nog ongeveer driekwart van de jongens over en 85 procent van de meisjes. Een kwart van de jongens is dus vóór de examenklas afgehaakt; vooral in de eerste leerjaren gaat de uitstroom snel.
In Nederland is geen onderzoek gedaan naar de redenen waarom leerlingen tussentijds het gymnasium verlaten. Een Zwitserse studie laat zien dat leerlingen die daar het gymnasium vroegtijdig verlaten, vaker laag opgeleide ouders hebben. Verder voelen ze zich minder thuis op de school, ervaren een grotere afstand tot school en hebben meer motivatieproblemen. Hun leerprestaties doen evenwel nauwelijks onder ten opzichte van de leerlingen die op het gymnasium blijven.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar Kennisrotonde).
