Is directe instructie door leerkrachten effectief voor de ontwikkeling van taal- en rekenvaardigheden van laag presterende kleuters?

Er bestaan verschillende modellen van directe instructie. Twee daarvan zijn Interactief, Gedifferentieerd, Directe Instructie (IGDI) en Expliciete Directe Instructie (EDI). Voor de effectiviteit van IGDI is er veel minder hard wetenschappelijk bewijs dan voor (EDI).

Expliciete directe instructie

Uit het weinige onderzoek dat gedaan is naar de werkzaamheid van directe instructie gericht op kleuters, komen wel eenduidige bevindingen. Kleuters die nog niet zo rekenvaardig zijn en vervolgens expliciete directe instructie krijgen (over de structuur van de telrij en getallenstructuur) profiteren daar meer van dan kleuters die het standaardaanbod ontvangen. Ook interventiestudies naar de versterking van de basis van rekenvaardigheden (getalbegrip) van kleuters met achterstanden tonen positieve resultaten. En deze zijn in groep 3 nog merkbaar.

Naar impact op peuters is meer onderzoek gedaan dan op kleuters. Het betreft meestal onderzoek naar de effecten van voorschoolse educatie. Uit vergelijkingen tussen een groep peuters die een vorm van instructie aangeboden krijgen en een groep peuters die vrij mogen spelen, blijkt instructie – zowel op taal- als op rekenvaardigheid – een positievere invloed te hebben dan vrij spelen.

Verlengde instructie

Bij het IGDI-model maken leerkrachten vaak gebruik van verlengde instructie voor leerlingen die bepaalde vaardigheden nog onvoldoende beheersen. Verschillende auteurs waarschuwen voor mogelijke stigmatiserende effecten die hier vanuit gaan. Bovendien is niet glashelder of laag presterende leerlingen baat hebben bij verlengde instructie. Dit gebeurt namelijk vaak in homogene groepjes en dat is niet altijd het beste voor laagpresteerders.

Differentiëren in de betekenis van werken in niveaugroepjes is onderdeel van IGDI. Uit het werken met homogene of heterogene groepjes kleuters blijkt onder meer dat een beperkte hoeveelheid extra tijd niet leidt tot prestatieverbetering bij laagpresteerders. Het enkel bij elkaar zetten van laag presterende leerlingen is niet voldoende om ze een inhaalslag te laten maken.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sandra Beekhoven (kennismakelaar Kennisrotonde).