Mbo-studenten behalen minder vaak een hbo-diploma dan havisten of vwo’ers. Een succesvolle doorstroom kun je vermoedelijk vooral bevorderen met een samenhangende aanpak waarin mbo- en hbo-instellingen samen optrekken. Interventies die in combinatie de doorstroom bevor-deren, richten zich vooral op studiekeuze, oriëntatie op het hbo, studievaardigheden, sociale en inhoudelijke aansluiting en je thuisvoelen op het hbo.
Onderzoek naar procedures die leiden tot plaatsing van leerlingen op een niveau dat aansluit bij hun competenties ontbreekt. Beschikbare onderzoeken naar procedures kijken naar andere uitkomsten, zoals objectiviteit van de besluitvorming en acceptatie van het advies door leerlingen en ouders. Mogelijk zijn kenmerken van die procedures te gebruiken voor een passende plaatsing.
Als leerlingen (langdurig) afwezig zijn doordat zij veel stress en angst ervaren rond school, wordt dit ook wel ‘schoolweigering’ genoemd. Het lijkt belangrijk om dit vroeg te signaleren, omdat terugkeren naar school moeilijker wordt naarmate leerlingen langer afwezig zijn. Bij leerlingen die een veilig schoolklimaat en positieve relaties met leraren ervaren, komt schoolweigering minder vaak voor. Pesten en eenzaamheid op school hangen er juist mee samen. Het is daarbij niet altijd duidelijk in hoeverre dit oorzaken of ook deels gevolgen zijn van schoolweigering. Bij interventies gebaseerd op cognitieve gedragstherapie oefenen leerlingen stapsgewijs met situaties die spanning oproepen, zoals naar school gaan. Dit leidt doorgaans tot verbeterde schoolaanwezigheid.
Het is niet duidelijk welke criteria scholen aan het einde van een heterogene brugperiode het beste kunnen gebruiken om leerlingen te plaatsen in het schooltype waar zij de grootste kans hebben op het behalen van een passend diploma. Onderzoek daarnaar ontbreekt. Toetsresultaten in het voortgezet onderwijs en het advies van de basisschool kunnen aanwijzingen geven, maar beide hebben beperkingen. Over andere criteria, zoals werkhouding en gedrag van leerlingen in de klas, is te weinig bekend.
Er zijn verschillende sociale vaardigheidstrainingen voor individuele leerlingen die ook een positief effect hebben op de hele klas. Als kinderen bijvoorbeeld leren om beter samen te werken en positieve relaties aan te gaan met klasgenoten, kan dat zorgen voor minder sociale onrust.
Het effect van het schooladvies in groep 6 of 7 op het zelfbeeld, de inzet en leerprestaties van leerlingen in groep 7 en 8 is niet onderzocht. Het schooladvies kan wel gezien worden als uitdrukking van de verwachtingen die de leerkracht van de leerling heeft. En we weten dat basisschoolleerlingen meer steun ervaren van hun leerkrachten als deze hoge verwachtingen van hen hebben. Ook schatten deze leerlingen hun capaciteiten om te leren hoger in en behalen ze betere schoolresultaten dan leerlingen uit klassen van leerkrachten met lage verwachtingen.
Luisteren naar kinderen en hun ouders, en een professionele zorgstructuur op school dragen bij aan het succesvol terugplaatsen van leerlingen uit het speciaal onderwijs. Daarnaast is het belangrijk dat leerkrachten hoge verwachtingen hebben van al hun leerlingen en diversiteit waarderen. Voor leerlingen die na terugplaatsing ook jeugdhulp nodig hebben, is een goede samenwerking tussen school en jeugdhulporganisaties essentieel. Er is geen onderzoek gevonden over succesvolle afronding van een schoolloopbaan na terugplaatsing in het regulier onderwijs.
Leerlingen met een midden- of hogere sociaal-economische status en gesteund door hun ouders, lopen minder risico op uitval in het mbo. Realistische verwachtingen over de opleiding en toekomstige beroepen vergroten de kans op een goede studievoortgang. Aandacht voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding in het voortgezet onderwijs helpt leerlingen om weloverwogen studiekeuzes te maken. De inzet van registratiesystemen voor vroegsignalering kunnen mogelijk uitval voorkomen. Dat zijn factoren die bijdragen aan een succesvolle aansluiting vmbo-mbo en intrede in het mbo. Specifiek onderzoek naar de overstap van havo naar mbo ontbreekt.
Verschillende factoren dragen bij aan een voor leerlingen succesvolle overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs. Belangrijk is dat leerlingen zich thuis voelen op de middelbare school. Daarnaast gaat het om werken aan relaties tussen leerlingen en leraren en aandacht hebben voor relaties tussen leerlingen onderling. Maar ook een doorlopende pedagogisch-didactische lijn uitzetten en ouders bij het proces betrekken.
Geactualiseerd: oktober 2024
Kopklassen hebben een positief effect op de onderwijskansen van leerlingen. Kinderen die na groep 8 een jaar extra taalonderwijs krijgen voordat ze naar de brugklas gaan, stromen vaker door naar een hoger onderwijsniveau. Ook de vmbo-tussenklas pakt positief uit. Ongeveer 85 procent van de leerlingen die anders naar het speciaal- of praktijkonderwijs zouden gaan, kan door naar het regulier vmbo-onderwijs (basis- of kader). Onderzoek naar effecten van tussenklassen zoals Groep 9, of Tienercollege, is niet bekend.