Welke interventies bevorderen een succesvolle doorstroom van mbo naar hbo?
Mbo-studenten behalen minder vaak een hbo-diploma dan havisten of vwo’ers. Een succesvolle doorstroom kun je vermoedelijk vooral bevorderen met een samenhangende aanpak waarin mbo- en hbo-instellingen samen optrekken. Interventies die in combinatie de doorstroom bevor-deren, richten zich vooral op studiekeuze, oriëntatie op het hbo, studievaardigheden, sociale en inhoudelijke aansluiting en je thuisvoelen op het hbo.
Gepubliceerd:
Een succesvolle doorstroom van mbo naar hbo gaat niet alleen over studiesucces, zoals studievoortgang en een diploma. Het gaat ook over studentsucces: de mate waarin studenten zich thuis voelen op het hbo, vertrouwen hebben in hun eigen kunnen, gemotiveerd blijven en een goede aansluiting ervaren tussen de opleiding en wat ze willen en kunnen.
Het aantal mbo-gediplomeerden dat ook het hbo succesvol afrondt, blijft achter bij dat van havisten of vwo’ers
Mulder, J., & Westerhuis, A. (2022). Doorstroom en aansluiting tussen mbo en hbo. Geraadpleegd op 22 juli 2026, van website onderwijskennis.nl Dit komt niet door een verschil in intelligentie, maar door een verschil in leerervaringen
Vervoort, M., & Elffers, L. (2018). Het achterblijvende studiesucces van mbo-instromers in het eerste jaar van het hbo: de rol van vaardigheden, leerstijl, studiekeuze en motivatie*. TvHO, 36*(1), 23-37. Mbo-gediplomeerden hebben bijvoorbeeld soms minder mogelijkheden gekregen om zich voor te bereiden op een vervolgstudie. Ook ontvingen ze soms onvoldoende voorlichting en begeleiding. Daarnaast hebben sommigen minder vertrouwen in hun eigen kansen
Van den Broek, A., Termorshuizen, T., Cuppen, C. & Warps, J. (2021). Monitor beleidsmaatregelen Hoger Onderwijs 2020-2021. ResearchNed. Interventies die zich hierop richten, kunnen studentsucces en studiesucces vergroten.
Studenten ervaren steun van een combinatie van interventies
Met verschillende interventies werken mbo- en hbo-opleidingen aan een succesvolle doorstroom. In het mbo gaat het dan veelal om voorbereiding op het hbo, bijvoorbeeld door studenten te laten oriënteren op verschillende hbo-opleidingen via keuzedelen en doorstroommodules. Andere aanpakken gaan over (studie)vaardigheden die nodig zijn in het hbo. Ook individuele begeleiding van studenten komt vaak voor.
Naar eigen zeggen ervaren studenten vooral steun van de combinatie van deze verschillende activiteiten
Muja, A., Van den Broek, A., Luyten, E., Van Mensvoort, C., Kievitsbosch, A., Kamans, E., & Vugteveen, J. (2025). De transitie van mbo naar hbo: wat werkt en wat versterkt? Een praktijkgericht onderzoek naar de effectiviteit van (onderwijs)activiteiten in mbo en hbo om de transitie van mbo naar hbo te versoepelen. ResearchNed/Hanze Hogeschool. Individuele gesprekken met een mentor of docent geven inzicht in hun mogelijkheden en interesses en helpen om een goede studiekeuze te maken. Studenten beoordelen doorstroomkeuzedelen vaak positief, omdat ze daardoor kennismaken met het niveau en de werkwijze van het hbo. Aandacht voor studievaardigheden, zoals plannen en omgaan met grotere hoeveelheden leerstof, geeft studenten meer vertrouwen in hun kansen op succes.
In het hbo zijn interventies erop gericht om studenten zich thuis te laten voelen op de opleiding, op de instelling en bij docenten en medestudenten. Dat gevoel van verbondenheid is vermoedelijk belangrijk, omdat mbo-gediplomeerden die uitvallen in het hbo aangeven zich minder vaak thuis te voelen op hun opleiding en instelling. Ook ervaren zij minder aansluiting bij docenten en medestudenten dan mbo-gediplomeerden die hun studie wel voortzetten
Mulder, J. (2016*). Doorstroom mbo-hbo: studenten aan het woord over studiekeuze, verwachtingen, prestaties en beleving.* ECBO.
Om te werken aan verbondenheid en het thuisgevoel richten interventieprogramma’s zich bijvoorbeeld op frequente contactmomenten met docenten, introductie- en kennismakingsactiviteiten, begeleiding door ouderejaarsstudenten, en tussentijdse feedback- en beoordelingsmomenten. Programma’s in het hbo zijn meestal niet specifiek ontwikkeld voor afgestudeerden van het mbo, maar wanneer er aandacht is voor maatwerk en differentiatie, zijn deze ook voor hen succesvol.
Succesvolle doorstroom vraagt om maatwerk
Hoewel een samenhangende aanpak belangrijk is, werkt niet iedere interventie voor elke student op dezelfde manier. De effectiviteit hangt bijvoorbeeld af van achtergrondkenmerken van studenten, eerdere studieresultaten en ondersteuningsbehoeften. Zo lijken studenten met lagere resultaten in het mbo veel baat te hebben bij persoonlijke begeleiding en studieloopbaanbegeleiding, terwijl studenten met hogere resultaten in het mbo meer lijken te profiteren van doorstroomkeuzedelen en inhoudelijke verdieping.
Ook tussen eerste-generatiestudenten in het hoger onderwijs en studenten met ouders die een ho-diploma behaalden, vonden onderzoekers verschillen. Eerste-generatiestudenten lijken meer gebaat bij individuele gesprekken en oriëntatieactiviteiten in het mbo, en bij een persoonlijk ontwikkelplan en activiteiten van de studievereniging in het hbo. Studenten van wie ten minste één ouder een ho-diploma behaalde, lijken binnen het hbo vooral gebaat bij tussentijdse beoordelingen. Zij profiteren minder van, of ervaren zelfs een belemmering door, individuele gesprekken en oriëntatieactiviteiten in het mbo
Muja, A., Van den Broek, A., Luyten, E., Van Mensvoort, C., Kievitsbosch, A., Kamans, E., & Vugteveen, J. (2025). De transitie van mbo naar hbo: wat werkt en wat versterkt? Een praktijkgericht onderzoek naar de effectiviteit van (onderwijs)activiteiten in mbo en hbo om de transitie van mbo naar hbo te versoepelen. ResearchNed/Hanze Hogeschool. Maatwerk en differentiatie zijn dan ook belangrijk.
Kennismakelaars: Femke Timmermans en Niek van den Berg
Update door kennismakelaar:Petra Poelmans
Referentie: Kennisrotonde. (2026). Welke interventies bevorderen een succesvolle doorstroom van mbo naar hbo? (KR.106)
Geraadpleegde bronnen
Mulder, J., & Westerhuis, A. (2022). Doorstroom en aansluiting tussen mbo en hbo. Geraadpleegd op 22 juli 2026, van website onderwijskennis.nl
Vervoort, M., & Elffers, L. (2018). Het achterblijvende studiesucces van mbo-instromers in het eerste jaar van het hbo: de rol van vaardigheden, leerstijl, studiekeuze en motivatie*. TvHO, 36*(1), 23-37.
Van den Broek, A., Termorshuizen, T., Cuppen, C. & Warps, J. (2021). Monitor beleidsmaatregelen Hoger Onderwijs 2020-2021. ResearchNed.
Muja, A., Van den Broek, A., Luyten, E., Van Mensvoort, C., Kievitsbosch, A., Kamans, E., & Vugteveen, J. (2025). De transitie van mbo naar hbo: wat werkt en wat versterkt? Een praktijkgericht onderzoek naar de effectiviteit van (onderwijs)activiteiten in mbo en hbo om de transitie van mbo naar hbo te versoepelen. ResearchNed/Hanze Hogeschool.
Mulder, J. (2016*). Doorstroom mbo-hbo: studenten aan het woord over studiekeuze, verwachtingen, prestaties en beleving.* ECBO.
Muja, A., Van den Broek, A., Luyten, E., Van Mensvoort, C., Kievitsbosch, A., Kamans, E., & Vugteveen, J. (2025). De transitie van mbo naar hbo: wat werkt en wat versterkt? Een praktijkgericht onderzoek naar de effectiviteit van (onderwijs)activiteiten in mbo en hbo om de transitie van mbo naar hbo te versoepelen. ResearchNed/Hanze Hogeschool.
Muja, A., Van den Broek, A., Luyten, E., Van Mensvoort, C., Kievitsbosch, A., Kamans, E., & Vugteveen, J. (2025). De transitie van mbo naar hbo: wat werkt en wat versterkt? Een praktijkgericht onderzoek naar de effectiviteit van (onderwijs)activiteiten in mbo en hbo om de transitie van mbo naar hbo te versoepelen. ResearchNed/Hanze Hogeschool.
Mulder, J. (2016). Doorstroom mbo-hbo: studenten aan het woord over studiekeuze, verwachtingen, prestaties en beleving. ECBO.
Mulder, J., & Westerhuis, A. (2022). Doorstroom en aansluiting tussen mbo en hbo. Geraadpleegd op 22 juli 2026, van website onderwijskennis.nl
Van den Broek, A., Cuppen, J., Ramakers, C., Termorshuizen, T., & Vroegh, T. (2020). Dalende door stroom mbo-hbo: waarom stroomt een steeds kleiner aandeel van de mbo-studenten door naar het hbo? ResearchNed.
Van den Broek, A., Termorshuizen, T., Cuppen, C. & Warps, J. (2021). Monitor beleidsmaatregelen Hoger Onderwijs 2020-2021. ResearchNed.
Vervoort, M., & Elffers, L. (2018). Het achterblijvende studiesucces van mbo-instromers in het eerste jaar van het hbo: de rol van vaardigheden, leerstijl, studiekeuze en motivatie. TvHO, 36(1), 23-37.
