In een tussenklas kunnen leerlingen na het basisonderwijs een extra jaar gericht onderwijs volgen om daarna naar het voortgezet onderwijs door te stromen.
Tussenklassen met diverse doelen
Er zijn verschillende soorten tussenklassen in Nederland.
In een kopklas krijgen leerlingen bijvoorbeeld extra taallessen om ze een betere startpositie in het voortgezet onderwijs te geven. Intermezzo-klassen zijn bedoeld voor leerlingen die versneld het basisonderwijs hebben doorlopen; ze richten zich specifiek op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Er ook tussenklassen die een bredere focus hebben, zoals Groep 9, Brugjaar Jan Ligthart, Wereldklas, Tienercollege. Ze richten zich op leerlingen over wie twijfels zijn over de overstap, bijvoorbeeld omdat ze een hoger schooladvies wensen, behoefte hebben aan extra lessen in vakken als rekenen of spelling, of extra aandacht nodig hebben voor sociale- of studievaardigheden.
Positieve effecten kopklassen op leerprestaties
Deelname aan een kopklas, waarin leerlingen na groep 8 een extra jaar intensief taalonderwijs volgen, heeft positieve effecten op hun schoolloopbaan. Kopklasleerlingen blijken vaker naar hogere schooltypen te gaan, minder af te stromen en minder vaak te blijven zitten dan leerlingen in een vergelijkbare positie die geen kopklas hebben gevolgd. Bovendien houden ze de inhaalslag die ze in het extra jaar gemaakt hebben verderop in hun schoolloopbaan vast.
Tussenklas vmbo positief voor leerlingen met achterstanden
Ook met een tussenklas als voorbereiding op het vmbo zijn positieve ervaringen opgedaan. Een school in Drachten heeft gewerkt met een tussenklas voor leerlingen uit het (speciaal) basisonderwijs waarvan verwacht werd dat ze meer in hun mars hadden dan tot dan toe werd gedacht. Deze leerlingen kregen een jaar lang voorbereidend onderwijs, waarna ze konden instromen in een reguliere vmbo basis- of kaderklas. Zo’n 85 procent van de deelnemende leerlingen bleek na de tussenklas inderdaad door te stromen naar het reguliere vmbo. En na het behalen van een vmbo-diploma stroomde een aanzienlijk deel door naar mbo niveau 2, 4 en de havo.
Geen onderzoek naar overige vormen van tussenklassen
We hebben geen onderzoek gevonden naar andere vormen van tussenklassen. Dat betekent dat we geen inzicht kunnen bieden in de mogelijke effecten van initiatieven als Groep 9, of Tienercollege.
Ook internationaal onderzoek biedt hier geen aanknopingspunten. Het lijkt erop dat in andere landen een extra jaar tussen het primair en secundair onderwijs niet voorkomt.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg en José Mulder (kennismakelaars Kennisrotonde).
