Klaslokaalkenmerken, zoals temperatuur en licht, beïnvloeden de cognitieve ontwikkeling van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Het lijkt er wel op dat deze leerlingen minder gevoelig zijn voor bepaalde omgevingsprikkels dan leerlingen in het basisonderwijs. Klaslokalen op middelbare scholen zijn meestal ingericht voor specifieke vakgebieden. Leerlingen wisselen vaak elk lesuur van lokaal en ondervinden daarom meer variatie in hun fysieke leeromgeving. Of dat van betekenis is voor hun ontwikkeling is niet bekend.
In het regulier onderwijs is het raadzaam met maximaal drie niveaugroepen te werken. Dat is in het speciaal basisonderwijs een uitdaging, want daar zijn de verschillen tussen leerlingen vaak fors. Een flexibele benadering, waarbij de leerkracht regelmatig de groepssamenstelling herziet op basis van de individuele ontwikkeling van de leerlingen, is effectief. Als sbo-scholen gerichte extra ondersteuning in het leesonderwijs willen geven, moet er eerst goed zicht zijn op de aard van de leerachterstand of de leesproblemen. Voor het rekenonderwijs geldt in grote lijnen hetzelfde, al is dat niet in het speciaal basisonderwijs onderzocht.
Goed klassenmanagement in het basisonderwijs is essentieel voor een veilige en rustige leeromgeving. Belangrijke onderdelen van klassenmanagement zijn regels en routines, en een duidelijke inrichting van het klaslokaal. Dat helpt om leerlingen kalm en zelfstandig aan het werk te laten gaan. Mogelijk geldt dit ook voor de start van de dag. Er is echter geen onderzoek beschikbaar over effectieve manieren waarop leerkrachten de schooldag kunnen opstarten, zodat kleuters rustig en zelfstandig aan het werk gaan.
Extra ondersteuning kan voor leergroei zorgen mits de kwaliteit hoog is en deze specifiek gericht is op de achterstand van een leerling. Belangrijk is ook dat de leerkracht of een goed getrainde onderwijsassistent de ondersteuning geeft en dat die aansluit bij de reguliere lessen. Er moet continuïteit in de ondersteuning zitten, die niet ten koste mag gaan van andere vakken of de reguliere lessen. Dit geldt zowel voor de ondersteuning in de onder- als in de bovenbouw.
Er is weinig onderzoek gedaan naar de verschillen tussen leerprestaties van kinderen met een lage sociaal-economische status (SES) in het montessorionderwijs en in het reguliere onderwijs. Beperkt internationaal onderzoek onder jonge kinderen met arme ouders wijst erop dat zij in het montessorionderwijs niet slechter presteren op taal en rekenen-wiskunde dan jonge kinderen met arme ouders op andere typen scholen. De montessorileerlingen scoren juist beter op taal. Op reken/wiskundegebied zijn de leerprestaties vergelijkbaar; soms presteren de montessorileerlingen iets beter.
Hoe meer leerlingen met externaliserend probleemgedrag er in een klas zitten, hoe groter de kans dat klasgenoten ook dergelijk gedrag gaan vertonen. Het risico is het grootst als er veel leerlingen met externaliserend gedrag in een klas zitten, en klasgenoten deze leerlingen als vriend beschouwen. Externaliserend gedrag van leerlingen vergroot ook de kans op internaliserend gedrag bij klasgenoten, zoals terugtrekken en neerslachtigheid. Voor leerlingen met externaliserend gedrag kan het juist positief uitpakken als zij in de klas zitten met klasgenoten zonder dit gedrag.
In het voortgezet onderwijs blijkt er geen relatie te zijn tussen het aantal toetsen dat leerlingen moeten maken en hun ervaren toetsdruk of toetsstress. Dit sluit aan bij bevindingen in het hoger onderwijs, waar die relatie evenmin wordt gevonden. Andere factoren zoals geslacht, migratieachtergrond, onderwijstype of prestatiecultuur spelen een grotere rol in de ervaren toetsdruk dan het aantal toetsen.
Om getalbegrip van leerlingen in de bovenbouw van het basisonderwijs te bevorderen is het effectief om gebruik te maken van concreet materiaal. Daarnaast is het effectief om leerlingen alle denkhandelingen te laten verwoorden. Leerkrachten kunnen hen helpen om relaties te leggen tussen handelingsniveaus. Bij instructie is het effectief als de leerkracht aspecten van getalbegrip benadrukt. Ook doen leerkrachten er goed aan de instructie te laten aansluiten bij de voorkennis van leerlingen en onderwijsinhoud aan te bieden in voor leerlingen betekenisvolle situaties.
Studenten beoordelen met woorden in plaats van met cijfers zorgt doorgaans voor een beter welzijn van studenten. Ze ervaren minder angst, depressie en stress, en meer positieve emoties en energie. Ook zijn ze tevredener over hun studie en hun persoonlijke leven. Dit lijkt vooral zo te zijn als een woordbeoordelingsschaal bestaat uit twee categorieën, bijvoorbeeld ‘voldaan’ of ‘niet voldaan’.
Welk effect leerlingkenmerken als verwerkingssnelheid van lesstof, feedback kunnen verwerken of behoefte aan docentondersteuning, hebben op schoolsucces, is niet bekend. Wel blijken leerlingen die ordelijk werken, zelfdiscipline vertonen, overzicht houden en regels opvolgen hogere schoolcijfers te halen. Die samenhang is er vooral met cijfers die docenten geven en minder met onafhankelijke testscores. Al met al is er onvoldoende onderbouwing om leerlingen op basis van leerlingkenmerken in te delen in de bovenbouw.