Deze vraag is alleen indirect te beantwoorden, want bij ISK-leerlingen is niet onderzocht of ze de Nederlandse taal beter leren door de combinatie van thuistaal en doeltaal. Bij volwassen nieuwkomers en meertalige vo-leerlingen is wel bekend wat helpt om Nederlands te leren. Namelijk door hun taalbewustzijn te verhogen en door in het onderwijs ruimte te maken voor meer talen. Maar ook door de thuis- en de doeltaal te gebruiken om deelvaardigheden zoals woordenschat, schrijven of lezen aan te leren. Of hun vakinhoudelijke kennis hierdoor ook toeneemt, is weer niet onderzocht.
Sommige leerlingen die Nederlands als tweede taal leren (NT2-leerlingen) spreken niet veel in het Nederlands, en oefenen daardoor weinig. Dat kan bijvoorbeeld komen door angst om in een andere taal te spreken of door cultuurverschillen. Er is nauwelijks onderzoek gedaan naar de spreekvaardigheid van stillere NT2-leerlingen. Algemenere aanbevelingen om spreekvaardigheid te bevorderen gelden mogelijk ook voor deze groep. Zo dienen leraren een veilig spreekklimaat in de klas te creëren. Daarnaast kunnen leraren zorgen dat alle leerlingen veel mogelijkheden krijgen om te spreken en hun veel feedback geven.
Het is niet bekend of thuistalen inzetten in de klas effect heeft op de taalontwikkeling en cognitieve ontwikkeling van meertalige leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Onderzoeksresultaten van meertalige leerlingen zónder TOS geven in combinatie met de beschikbare kennis over TOS wel aanwijzingen voor mogelijk positieve effecten.
Om leerlingen meetconcepten – zoals omtrek, oppervlakte en volume – te laten begrijpen, richt de leerkracht de instructie op de verschillende aspecten van meten en de verbanden daartussen. Ook door berekeningen hiervoor visueel en tastbaar te maken, begrijpen leerlingen deze abstracte concepten beter. Begrip kun je ook vergroten door leerlingen hun denkprocessen te laten verwoorden. Dit kan door open vragen te stellen en door samen misconcepties te bespreken. Om rekenkennis te laten beklijven, zijn regelmatige herhaling, en afwisselende en gespreide oefening belangrijk.
Om de leesvaardigheid van zwakkere lezers in het vwo te verbeteren kunnen docenten het best inzetten op een grotere woordenschat, leesmotivatie en leesstrategieën. Leerlingen verbeteren hun leesvaardigheid echter niet alleen tijdens taallessen. Daarom zouden ook docenten van andere vakken er aandacht aan moeten besteden. Om dit voor elkaar te krijgen is taalbeleid nodig dat door alle docenten wordt gedragen.
Over de effectiviteit van impliciet leren om de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis te verbeteren, is weinig bekend. Er is wel bewijs dat expliciet leren bijdraagt aan de mondelinge taalvaardigheid. Door bijvoorbeeld directe instructie en afgepaste informatie te geven, leren leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis grammatica beter. En ze kunnen grammaticaregels dan ook beter toepassen.
Er is beperkt onderzoek beschikbaar naar de Response to Intervention-benadering (RTI) voor leerlingen in het speciaal onderwijs met een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Daaruit blijkt dat RTI een passende aanpak kan zijn om het juiste ondersteuningsniveau te bepalen. Daarmee kunnen deze leerlingen hun lees - en spellingvaardigheid verbeteren. Om een interventie op maat te kunnen bieden is een taalprofiel en een foutenanalyse belangrijk; idealiter zijn daar verschillende expertises bij betrokken.
Er is een lichte aanwijzing dat leerlingen meer nieuwe woorden leren uit teksten die voor een groter deel uit bekende woorden bestaan. Tekstbegrip lijkt hierbij een rol te spelen. Als de context voldoende duidelijk is, kunnen leerlingen de betekenis van nieuwe woorden daar gemakkelijker uit afleiden. Verder helpt het als leerlingen nieuwe woorden vaker en in verschillende contexten tegenkomen. Op die manier wordt er steeds nieuwe informatie over het woord toegevoegd aan de al bestaande kennis over het woord.
Het herhaald lezen van een informatieve of verhalende tekst bevordert het vloeiend lezen van leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs. Eenzelfde tekst meerdere keren lezen is ook gunstig voor begrip van de tekst, zij het in mindere mate. Herhaald lezen werkt het beste wanneer leerlingen de tekst drie- of viermaal hardop voorlezen aan een volwassene, als ze vooraf aanwijzingen krijgen en tijdens het lezen corrigerende feedback ontvangen. Het maakt niet uit of leraren herhaald lezen als losse interventie inzetten, in combinatie met andere leesinterventies of als onderdeel van een breder programma.
Over de directe invloed van de eigen leefomgeving van middelbare scholieren op hun onderwijsprestaties is weinig bekend. Wel zijn er aanwijzingen dat er een positieve relatie bestaat tussen onderwijsprogramma’s waarin de leefomgeving van leerlingen centraal staat en leerprestaties. Deze programma’s leggen bewust de verbinding tussen de leefwereld binnen en buiten de school.