Bij leerlingen met een TOS hebben de hersenen moeite met het verwerken van taal. Leerlingen met een TOS kunnen problemen ervaren in verschillende taaldomeinen, zoals woordenschat, grammatica, spreken en taalbegrip. Bij meertalige leerlingen met een TOS uiten de taalontwikkelingsproblemen zich in alle talen die zij spreken.
Meertaligheid mogelijk voordelig voor kinderen met een TOS
Kinderen met een TOS kunnen meertalig opgroeien zonder dat dit nadelig is voor hun taalontwikkelingsproblemen. Dit blijkt uit onderzoek waarin de taalvaardigheden van eentalige en meertalige kinderen met en zonder TOS werden vergeleken. Er zijn aanwijzingen dat meertaligheid juist voordelig kan zijn voor de taalontwikkeling en cognitieve ontwikkeling van kinderen met een TOS. In onderzoek naar cognitieve vaardigheden en vaardigheden bij het leren van nieuwe talen presteerden meertalige kinderen met een TOS op sommige vlakken beter dan eentalige kinderen met een TOS. Maar het is niet bekend welke rol het inzetten van thuistalen in de klas hierbij speelt. Dit is alleen onderzocht bij leerlingen zonder TOS.
Meertalige leerlingen zonder TOS hebben baat bij inzet van thuistaal op school
Voor meertalige leerlingen met een normale taalontwikkeling lijkt het inzetten van thuistalen in de klas bevorderlijk voor de taalontwikkeling en cognitieve ontwikkeling. Onderzoek waarbij meertalige leerlingen een bepaalde uitleg of (voorlees)tekst eerst in hun thuistaal kregen aangeboden en vervolgens in de taal van de school, laat zien dat deze leerlingen nieuwe lesstof sneller leerden dan wanneer alleen de taal van de school werd gebruikt. Het lijkt erop dat meertalige leerlingen nieuwe kennis en vaardigheden beter kunnen koppelen aan hun bestaande kennis als zij ook hun thuistaal mogen gebruiken.
Effect van thuistaal op school bij leerlingen met een TOS niet zeker
Aangezien de taalontwikkeling en de cognitieve ontwikkeling van leerlingen met een TOS anders verlopen, moet eerst worden onderzocht of de positieve effecten van thuistalen op school ook voor hen gelden. Sommige onderzoekers beredeneren dat het voor meertalige kinderen met een TOS belangrijk is dat zij ál hun talen mogen gebruiken, juist omdat taalontwikkelingsproblemen de communicatie kunnen bemoeilijken.
Interventiestudies waarin kinderen met een TOS als onderdeel van een behandeling (buiten de schoolcontext) extra ondersteuning kregen in hun thuistaal, geven aanwijzingen voor positieve effecten op het gebied van woordenschat in het Nederlands. Net als bij meertalige kinderen zonder TOS lijkt het erop dat meertalige kinderen met een TOS kennis uit de ene taal kunnen inzetten om nieuwe kennis, vaardigheden en woordenschat op te doen in een andere taal. Omdat de situatie en aanpak van dit onderzoek anders is dan in de klas, is niet zeker of het inzetten van thuistalen ook in de schoolcontext bevorderlijk is voor de taalontwikkeling en cognitieve ontwikkeling van leerlingen met een TOS.
Meer weten?
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Martine Gijsel en Elly Koutamanis (kennismakelaars Kennisrotonde).
