Programma’s om ouders met hun kinderen te laten oefenen met taal zijn effectiever als ze een duidelijke focus hebben en aansluiten bij de kenmerken en routines van gezinnen. Zo zijn taal- en spelactiviteiten voor laagopgeleide ouders vaak effectiever dan voorleesactiviteiten. In de communicatie met ouders doen pedagogisch professionals er goed aan een positieve, onbevooroordeelde houding aan te nemen en gerichte adviezen te geven. Dit vergroot de betrokkenheid van ouders en zorgt ervoor dat ze zich competenter voelen.
Er zijn aanwijzingen dat lockdowns negatieve effecten hebben gehad op de ontwikkeling van executieve functies bij jonge kinderen. Het gaat om functies als werkgeheugen, respons-inhibitie, flexibiliteit, aandacht vasthouden en zelfregulatie. Het beeld is wel wisselend: de negatieve effecten worden niet altijd in dezelfde mate of voor dezelfde executieve functies gevonden. Meer stress in gezinnen in lockdowntijd en het ontstaan van ongezonde gewoonten zoals meer beeldschermgebruik hebben ook een negatief effect gehad.
Om leerlingen goed te ondersteunen in hun leerproces en om een veilig klas- en schoolklimaat te creëren, moet een docent in staat zijn tot goed pedagogisch handelen. Om dat handelen te meten en te evalueren, kunnen docenten verschillende instrumenten gebruiken. De belangrijkste zijn zelfrapportages en observaties. Daarmee kunnen docenten inzicht krijgen in onder meer opvattingen over lesgeven en leren, keuzes voor instructie, klassenmanagement, leerlingbetrokkenheid en wijze van communiceren.
Er is weinig informatie over relevante kenmerken voor een positief pedagogisch klimaat in klassen met zeer moeilijk lerende (zml) kinderen. Er is geen indicatie dat zo’n klimaat in die klassen er anders uitziet dan in een reguliere klas. Wel zijn er aanwijzingen dat aandacht voor verschillen in ontwikkelingsniveau in de les en aanleren van sociaal gewenst gedrag kunnen helpen om het pedagogisch klimaat in een zml-klas te bevorderen.
Steun van de leerkracht voor positieve interacties tussen leerlingen, kennis van elkaars culturele achtergrond en beheersing van de Nederlandse taal kunnen bijdragen aan sociale integratie van NT2-leerlingen in de klas. Specifieke en effectieve methoden hiervoor zijn niet bekend. Sociale integratie is wel vaak een opbrengst van methoden die zich richten op andere of bredere doelstellingen, zoals de sociaal-emotionele ontwikkeling van nieuwkomers.
Een verhoogd gebruik van cannabis, pepmiddelen en medicatie zonder doktersrecept, hangt licht samen met psychische klachten als somberheid en angst, en met concentratie- en slaapproblemen. Of middelengebruik onder studenten in het hoger onderwijs een direct negatief effect heeft op hun welzijn is niet te zeggen. Er kan ook sprake zijn van een verband in tegengestelde richting: studenten met psychische klachten en minder zelfvertrouwen hebben een hoger risico op middelengebruik.
Een wisselende groepssamenstelling stimuleert een samenwerkingscultuur en biedt studenten kansen om relaties op te bouwen met verschillende medestudenten. Belangrijk hiervoor zijn een gevoel van sociale veiligheid en verbondenheid. Daarbij spelen de cultuur van de school en de kwaliteit van de relaties tussen studenten onderling en met docenten een rol. Ook de mate van ondersteuning die studenten krijgen is van belang. Er is geen onderzoek bekend over het effect van wisselende groepssamenstellingen op de sociale veiligheid in mbo-klassen.
Leerlingen met hardnekkige lees- en spellingproblemen, al dan niet gediagnosticeerd als dyslexie, kunnen baat hebben bij fonologische spellingbehandeling. Deze behandeling richt zich op het expliciet aanleren van de klankstructuur van woorden en strategieën om de juiste klank-tekenkoppelingen te maken. Vooral zeer zwakke spellers kunnen zodoende opklimmen tot een gemiddeld niveau.
Een positief schoolklimaat heeft invloed op de aanwezigheid van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Het gevoel van veiligheid en verbondenheid, de relatie tussen docenten en leerlingen en de relaties tussen leerlingen onderling: die elementen blijken belangrijk. Het bevorderen van een positief schoolklimaat kan bijdragen aan meer aanwezigheid van leerlingen. Voorwaarde is wel dat alle docenten zich ervoor willen inzetten en de school er voortdurend aandacht voor heeft.
Van beloningen is bekend dat ze een positief effect hebben op gedrag. Sommige beloningen verhogen de intrinsieke motivatie, wat een duurzaam effect kan hebben op de sociaal-emotionele vaardigheden en het gedrag van jongeren. Van jongeren met complexe gedragsproblemen is bekend dat ze minder gevoelig zijn voor beloningen. Daardoor is het onzeker of beloningen een duurzaam effect hebben.