Leerlingen in zowel het primair als voortgezet onderwijs gaan bij voorkeur om met leerlingen met gelijke achtergrond. Dit is belemmerend voor de integratie van NT2-leerlingen in de klas en in de samenleving als geheel.
Verschillende factoren kunnen bijdragen aan de sociale integratie van NT2-leerlingen in de klas. Een daarvan is positieve interacties tussen leerlingen. Voorwaarde is dat het contact dan wel gelijkwaardig is, zodat gevoelens van meer- of minderwaardigheid geen ruimte krijgen. Een andere voorwaarde is dat leerlingen gemeenschappelijke doelen met betekenisvolle interacties nastreven. Verder helpt steun van autoriteiten als leerkrachten, over bijvoorbeeld normen en waarden, en samenwerken.
Leerkracht heeft voorbeeldfunctie
Door in de interacties tussen leerlingen in een klas aandacht te besteden aan een of meer van deze voorwaarden kunnen leerkrachten de positieve effecten van contact tussen groepen stimuleren. Daarnaast helpt het als leerkrachten in de omgang met NT2-leerlingen een voorbeeldfunctie vervullen en een schakel zijn tussen NT2- en NT1-leerlingen. Sowieso spelen leerkrachten een belangrijke rol in een veilig en stimulerend leerklimaat creëren. Ook hangt de empathie die leerkrachten laten zien jegens alle leerlingen samen met betere onderlinge contacten tussen leerlingen.
Kennis van elkaars culturele achtergrond
Hoewel leerlingen met verschillende achtergronden in één groep of klas plaatsen een belangrijke voorwaarde is voor het ontstaan van sociale integratie, blijkt dat enkel blootstelling aan culturele diversiteit daarvoor onvoldoende is. Er is ook kennis van elkaars cultuur nodig om onderling begrip en vervolgens sociale integratie tot stand te brengen. Leerkrachten kunnen leerlingen daarbij ondersteunen door hun eventuele onderlinge verschillen in voorkeuren en gedragingen uit te leggen. Aandacht voor begrip van en over verschillende culturen leert leerlingen om te gaan met andere culturen.
Beheersing van de Nederlandse taal heeft eveneens een positief effect op de sociale integratie van NT2-leerlingen. Wanneer NT2-leerlingen de Nederlandse taal minder goed beheersen, ondervinden ze mogelijk meer problemen met hun sociale integratie dan NT1-leerlingen die de taal wel goed beheersen. Leerkrachten moeten daarom voldoende momenten creëren waarin NT2-leerlingen hun woordenschat kunnen uitbreiden. Zeker wanneer voor deze leerlingen school de voornaamste bron van de Nederlandse taalverwerving is.
Andersoortige methoden in relatie tot sociale integratie
Voor zover bekend zijn er geen methoden die specifiek gericht zijn op het bevorderen van de sociale integratie van NT2-leerlingen in de klas en waarvan bekend is dat ze effectief zijn.
Sociale integratie is nu vaak een opbrengst van methoden en interventies die zich richten op andere of bredere doelstellingen. Deze methoden zetten zich bijvoorbeeld in op de sociaal-emotionele ontwikkeling van nieuwkomers, waaronder NT2-leerlingen en vluchtelingenkinderen. Andere voorbeelden zijn schoolbrede interventies om pesten en discriminatie tegen te gaan, of om maatschappelijke participatie te bevorderen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Leonie Brummer (antwoordspecialist) en Marianne Hooijsma (kennismakelaar Kennisrotonde).
