In het voortgezet onderwijs heeft klassenverkleining op zich geen sterke invloed op leerprestaties. Een kleine klas biedt wel voordelen die leraren kunnen benutten. Ze kunnen bijvoorbeeld instructie en feedback beter afstemmen op de individuele leerlingen. Gevarieerd, uitdagend onderwijs en goed georganiseerd samenwerkend leren hebben wel een positief effect op leerprestaties en dat is in een kleine klas beter te realiseren. Dat geldt ook voor scaffolding, een leerstrategie waarbij leerlingen zelfstandig nadenken en stapsgewijze instructie krijgen, passend bij hun ontwikkelingsniveau.
Een bijgesteld schooladvies voorspelt het onderwijsniveau van leerlingen in het derde leerjaar voortgezet onderwijs beter dan een niet-bijgesteld advies. Leerlingen van wie het advies niet is bijgesteld wisselen in het voortgezet onderwijs vaker van niveau. Leerlingen met een bijgesteld advies stromen in het voortgezet onderwijs wat vaker een niveau af en lopen iets vaker vertraging op dan leerlingen zonder bijstelling. Maar deze leerlingen zitten toch gemiddeld een half niveau hoger dan leerlingen zonder bijstelling.
Een schoolgebouw moet alle leerlingen voldoende bewegingsruimte bieden. Dat geldt voor gangen, klaslokalen, toiletten, trappenhuizen, aula, gymzalen en kleedkamers. Ook dienen er voor iedereen toegankelijke opbergruimten te zijn. Verder hebben leerlingen met een beperking specifieke ruimtes nodig om met maatschappelijk werkers, fysiotherapeuten of verpleegkundigen af te kunnen spreken. Het is raadzaam om leerlingen met verschillende beperkingen te betrekken bij het ontwerpen van scholen voor inclusief onderwijs.
Gebruik van smartphones in de klas en op school lijkt niet bij te dragen aan het welbevinden van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Er zijn aanwijzingen dat leerlingen minder direct contact met elkaar hebben, waardoor ze bepaalde communicatievaardigheden minder goed ontwikkelen.
Kennistoetsen zijn vooralsnog de beste methode om de kenniscomponent van sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen te meten. Voor het meten van houdingen kan de leraar leerlingen een reeks stellingen voorleggen. Of, om meer inzicht in hun gedachteprocessen te krijgen, kan de leraar open vragen stellen. Voor het meten van vaardigheden heeft het de voorkeur om leerlingen in authentieke situaties te plaatsen, maar dat kan in de praktijk vaak niet. Vaardigheden worden daarom doorgaans indirect gemeten door leerlingen een zelfinschatting te laten maken.
Hoeveel leerlingen er van locatie wisselen, op welk moment zij dit doen en welke gevolgen dit voor hen heeft, is onbekend. Wel nemen de zorgen toe over de maatschappelijke gevolgen van de trend dat steeds minder onderwijsvormen op dezelfde locatie gevolgd kunnen worden. De vrees bestaat dat de socialiserende functie van het onderwijs hierdoor in het geding komt.
Er zijn kleine aanwijzingen dat role-playing-bordspellen in een onderwijssetting positieve invloed kunnen hebben op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen tussen 10 en 15 jaar. Het lijkt dan wel van belang om deze bordspellen in te bedden in schoolprogramma’s. De leraar moet het spel in goede banen leiden en een veilige omgeving creëren. Leerlingen kunnen in een nabespreking reflecteren op het spel en verbanden leggen met persoonlijke keuzes en ervaringen.
Vrij gebruik van smartphones, tablets en laptops tijdens de lessen heeft een negatief effect op leerprestaties. Waarschijnlijk is de aandacht die sociale media en berichtenverkeer opeisen daarvan de belangrijkste oorzaak. Leerlingen in het voortgezet onderwijs en mbo-studenten worden te veel afgeleid en kunnen zich niet concentreren op de leertaak. Er zijn aanwijzingen dat vooral lager presterende leerlingen deze negatieve effecten ondervinden. Een verbod op het bezit van smartphones op school kan de concentratie bij leerlingen tijdens de les verbeteren en daarmee hun leerprestaties.
Om leesopvoeding thuis te versterken zijn twee voorwaarden belangrijk. De school moet de leesvaardigheid van leerlingen op peil krijgen en houden door aandacht te geven aan vloeiend lezen. Daarnaast is een aantrekkelijk boekenaanbod van belang. Een positief leesklimaat thuis verhoogt de kans dat een kind met plezier gaat lezen. Vanwege de grote verschillen tussen ouders is maatwerk nodig om hen te betrekken bij leesbevordering. Ook de verschillen tussen leerlingen maken dat noodzakelijk.
Flipping the classroom kan zorgen voor meer gemotiveerde leerlingen doordat deze lesvorm meer interacties in de klas tussen leerlingen en docent met zich meebrengt. Voorwaarde is wel dat leerlingen zich online goed voorbereiden op de les en metacognitieve vaardigheden (zoals plannen) beheersen. Omdat vmbo’ers daar vaak meer moeite mee hebben dan havo- of vwo-leerlingen is het belangrijk om daar rekening mee te houden.