Doel van inclusief onderwijs is om leerlingen met een lichamelijke en/of mentale beperking toegang te geven tot onderwijs dat zo veel mogelijk gelijkwaardig is aan het onderwijs van leerlingen zonder een beperking. Leerlingen met een beperking hebben vaak directe ondersteuning nodig om onderwijs te kunnen volgen. Daarnaast is indirecte ondersteuning van het lerarenteam, medeleerlingen en ouders van belang.
Onderzoek naar geschikte gebouwen voor inclusief onderwijs ontbreekt
Naar effecten van de inrichting van schoolgebouwen op het functioneren en presteren van leerlingen is vrij veel onderzoek gedaan. Er is echter geen onderzoek bekend naar de eisen waaraan een schoolgebouw moet voldoen om inclusief onderwijs te bieden. Studies over de effecten van het schoolgebouw op leerprestaties benoemen leerlingen met een beperking überhaupt niet. Wel zijn algemene aandachtspunten aan te wijzen die kunnen helpen om schoolgebouwen en klaslokalen toegankelijk te maken voor alle leerlingen.
Maak schoolgebouw toegankelijk en bruikbaar voor alle leerlingen
Om de fysieke schoolomgeving toegankelijk en bruikbaar te laten zijn, moet er voor alle leerlingen voldoende bewegingsruimte zijn. Om leerlingen met en zonder beperking inclusief onderwijs te bieden is dan ook simpelweg meer vloeroppervlak nodig.
Verder hebben leerlingen met een beperking toegankelijke opslagruimte nodig. Dan kunnen ze veilig mobiliteitshulpmiddelen of gespecialiseerde apparatuur opbergen, samen met hun persoonlijke bezittingen. Daarnaast is er behoefte aan geschikte ruimtes waar deze leerlingen kunnen afspreken met maatschappelijk werkers, logopedisten, onderwijspsychologen, fysiotherapeuten en ergotherapeuten. Of waar een verpleegkundige langs kan komen voor medicatie.
Maak klaslokalen toegankelijk en bruikbaar voor alle leerlingen
Klaslokalen moeten aangename ruimtes zijn, waar het voor alle leerlingen aantrekkelijk is om te verblijven. Ook hier moet er voldoende ruimte zijn om hen vrij te laten bewegen en functioneel deel te laten nemen aan alle lesactiviteiten. Dat houdt onder meer in dat instructiemateriaal en leermiddelen voor alle leerlingen goed bereikbaar zijn. Tevens is er in de klas ruimte nodig om hulpmiddelen op te bergen, zoals vergrootglazen, krukken en aangepaste toetsenborden.
Verder is van belang dat werkplekken flexibel ingezet kunnen worden, waar nodig voorzien van aan te passen verlichting. Tafels en stoelen moeten bijvoorbeeld in hoogte verstelbaar zijn en stopcontacten en lichtschakelaars moeten vanuit zowel staande als zittende positie bereikbaar zijn
Ontwerp schoolgebouwen samen met leerlingen
Bij het ontwerp van een schoolgebouw wordt sterk aangeraden om niet alleen vóór alle leerlingen te bouwen, maar ook mét hen. Door leerlingen met verschillende beperkingen bij het ontwerp te betrekken, ontstaat een schoolgebouw dat daadwerkelijk geschikt zal zijn voor inclusief onderwijs. Leerlingen kunnen dan uit ervaring aangeven aan welke eisen het gebouw moet voldoen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan José Mulder (kennismakelaar Kennisrotonde).
