Is er een relatie tussen de klasopstelling in groep 3 en de mate waarin leerlingen spiegelend schrijven en lezen?

Een leerling leert altijd schrijven van links naar rechts. De meeste letters en cijfers volgen deze bewegingsrichting. Letters en cijfers die de tegengestelde richting uitgaan zullen leerlingen eerder omkeren. Ook draaien leerlingen letters en cijfers die elkaars spiegelbeeld zijn frequent om, zoals b-d, s-z, p-q en 6-9.

Hersenen van jonge leerlingen maken geen links-rechts onderscheid

Leerlingen die leren schrijven hebben dus soms de neiging om letters en cijfers in spiegelbeeld te schrijven. Dit fenomeen heeft niets te maken met rechts- of linkshandig zijn. Wel dat de hersenen nog geen onderscheid maken tussen links en rechts. Pas op ongeveer 7-jarige leeftijd komt het lateralisatieproces op gang. Beide hersenhelften ontwikkelen zich en gaan samenwerken.

Tijdens dat proces ontstaat ook een samenwerking tussen beide handen met een zekere taakverdeling. De ene hand voert de handeling uit, de andere hand assisteert. De voorkeurshand gaat meer en meer de handeling uitvoeren.

Invloed van klasopstelling op leergedrag leerlingen

De klasopstelling heeft invloed op de taakgerichtheid en de werkhouding van leerlingen. Een opstelling in rijen zorgt bijvoorbeeld voor een betere taakgerichtheid en werkhouding van leerlingen die zelfstandig werken. In een flexibel klaslokaal kan de leraar de leeractiviteiten, werkmethode en doelen beter op elkaar aan laten sluiten. Op basis van beschikbare kennis lijkt het erop dat er geen relatie is tussen de klasopstelling en spiegelend schrijven door leerlingen in groep 3.

Leerlingen leren door imiteren

Wel kan de leerkracht er bij de klasopstelling rekening mee houden dat leerlingen leren van nadoen. Het is daarom belangrijk dat de leerkracht schrijven voordoet. Om het imiteren van (schrijf)handelingen zo eenvoudig mogelijk te maken, moeten de leerlingen in een rechte positie ten opzichte van de leerkracht en het schoolbord zitten. De leerkracht doet de beweging met rechterarm en -hand voor (met de rug naar de leerlingen) en de leerlingen doen de beweging met rechterarm en -hand na. Voor de linkshandige leerlingen doet de leerkracht de beweging met de linkerarm en -hand voor, ook weer met de rug naar de leerlingen toe.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Wetenschappelijke kennis over schrijfonderwijs is te vinden op de themapagina Schrijfonderwijs van Onderwijskennis.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Lisette Uiterwijk en José Mulder (kennismakelaars  Kennisrotonde).

Geraadpleegde expert voor update: Anneloes Overvelde, kinderfysiotherapeut.