Veel instellingen voor hoger onderwijs zijn bezig om hun onderwijsaanbod te flexibiliseren. Dat kunnen ze op verschillende manieren doen. Een van de vormen is interdisciplinair onderwijs ontwerpen.
Zeven ontwerpprincipes voor interdisciplinair onderwijs
Uit onderzoek naar ontwerpkenmerken van interdisciplinair onderwijs in het hoger onderwijs in het algemeen zijn zeven ontwerpprincipes geïdentificeerd. Doel is interdisciplinair onderwijs te ontwikkelen waarin studenten aangemoedigd worden om discipline-overstijgende vaardigheden aan te leren. Gezien de kleinschalige onderzoeksopzet van de ontwerpstudie valt over de effectiviteit ervan nog niets te zeggen. Het is wel aannemelijk dat studenten er baat bij hebben.
1. Maak de keuze voor interdisciplinair onderwijs duidelijk
Expliciet maken waarom voor een interdisciplinaire insteek is gekozen en welke potentiële leeruitkomsten behaald kunnen worden, kan studenten helpen de meerwaarde van interdisciplinair onderwijs en leren in te zien. Daarnaast kunnen docenten reflectieve opdrachten ontwikkelen en toetsingsvormen aanbieden waarbij de focus ligt op interdisciplinaire leeruitkomsten.
2. Ontwikkel de juiste mindset bij docenten en studenten
Als docenten vanaf de start werken aan een gemeenschappelijke basis en taal, en dezelfde onderwijsdoelen nastreven, helpt dat om bewustzijn, interesse en consensus te bereiken. Ontbrekende consensus kan leiden tot (onbewust) bevoordelen of benadelen van studenten uit een bepaalde discipline. Docenten nemen studenten mee in het leerproces met leeractiviteiten die gericht zijn op samenwerken en reflectie, en door samen een gesprek aan te gaan over perspectiefverschillen tussen disciplines.
3. Breng evenwicht aan tussen disciplinariteit en interdisciplinariteit
Bij interdisciplinaire samenwerking vertrekken studenten vanuit het gedachtegoed van hun eigen discipline, waarvoor zij een stevige disciplinaire basis nodig hebben. Studenten hebben training nodig om verschillende perspectieven te leren integreren tot een meer omvattend geheel. Dat kan onder meer door diepgang aan te brengen in de theoretische informatie van disciplines en tegelijkertijd ruimte te creëren voor verkenning en nieuwsgierigheid. En door aan te sluiten bij loopbaanperspectieven van verschillende disciplines.
4. Zorg voor een veilige, neutrale en gedeelde onderwijsomgeving
Succesvolle interdisciplinaire onderwijsomgevingen zijn veilig en liggen op een neutrale of gedeelde locatie. Daaronder vallen bijvoorbeeld ook de inrichting van een gedeelde online leeromgeving en praktische afspraken over aanwezigheidseisen, omgaan met deadlines en mate van zelfstandigheid van studenten.
5. Bied goede handleidingen aan
Wanneer studenten zijn voorzien van ondersteunend materiaal om theorieën, praktijken en perspectieven van andere disciplines te begrijpen, kan dat demotivatie voorkomen. Het gaat om zaken als woordenlijsten en instructievideo’s. Een andere manier is om studenten in te zetten als mede-docent om hun eigen vakgebied te introduceren.
In interdisciplinair onderwijs verandert de rol van de docent. Hij of zij is geen inhoudelijk expert op het gebied van alle deelnemende disciplines, maar begeleidt vooral het interdisciplinaire leerproces van studenten. De docent stimuleert bijvoorbeeld de dialoog in de klas, zet studenten aan het denken over verschillende vakgebieden en laat ze eigen expertise ontwikkelen.
7. Zorg dat zowel ontwikkeling als het lesgeven op teambasis gebeurt
Interdisciplinair onderwijs ontwikkelen en verzorgen, vraagt om interdisciplinariteit, ofwel over kennis en perspectieven van alle deelnemende disciplines beschikken. Deze kennis wordt door de docenten afkomstig uit verschillende disciplines ingebracht als team. De docenten als team hebben tevens expertise op het gebied van interdisciplinair leren.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Marloes de Lange (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Jessica Oudenampsen (universitair docent Interdisciplinary Learning, Teaching and Research) geconsulteerd.
