Wat zijn de opbrengsten van vakkenintegratie in het primair en voortgezet onderwijs?
Voor vakkenintegratie in het algemeen is geen overtuigend bewijs gevonden voor positieve óf negatieve effecten op leerprestaties, motivatie of dieper begrip. Het bestaande onderzoek is onvoldoende robuust om generaliserende uitspraken te kunnen doen, of laat onvoldoende duidelijke effecten zien.
Over de volle breedte is er geen overtuigend bewijs dat vakkenintegratie leidt tot betere óf slechtere leerprestaties, motivatie, dieper begrip of zelfstandigheid van leerlingen
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding.
Kreijkes, P., & Greatorex, J. (2024). Differential effects of subject-based and integrated curriculum approaches on students' learning outcomes: A review of reviews. Review of Education, 12. https://doi.org/10.1002/rev3.3465 . Van de andere kant is ook geen bewijs gevonden voor veelgenoemde nadelen van vakkenintegratie, bijvoorbeeld dat het te complex zou zijn voor leerlingen en leraren of dat kennis erdoor minder goed beklijft.
Dit gebrek aan bewijs heeft meerdere oorzaken. Allereerst is onderzoek naar vakkenintegratie schaars. Daarbij zijn de meeste beschikbare onderzoeken niet van voldoende kwaliteit
Kreijkes, P., & Greatorex, J. (2024). Differential effects of subject-based and integrated curriculum approaches on students' learning outcomes: A review of reviews. Review of Education, 12. https://doi.org/10.1002/rev3.3465 . Verder tonen de kwalitatief robuuste studies die er wél zijn geen positieve of negatieve effecten van vakkenintegratie.
Taalonderwijs integreren met zaakvakken kan effectief zijn
Taalintegratie bij zaakvakken kan in sommige gevallen tot positieve effecten leiden, hoewel het bewijs hiervoor gering is. Wat lijkt te werken is taalsteun: hulp om vaktaal te begrijpen en gebruiken. NT2-leerlingen in het primair onderwijs (po) en voortgezet onderwijs (vo) hebben baat bij deze taalsteun bij zaakvakken
Agirdag, O., & De Leersnyder, J. (2024). Against the odds: Predictors of academic success and excellence in majority-minority schools. School Effectiveness and School Improvement, 35(3), 273‑297. https://doi.org/10.1080/09243453.2024.2385938
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding. . Dat geldt ook voor reguliere leerlingen die een tweede taal leren en zaakvakken aangeboden krijgen in die taal
Shabani, M. B., & Ghasemi, A. (2014). The effect of task-based language teaching (TBLT) and content-based language teaching (CBLT) on the Iranian intermediate ESP learners’ reading comprehension. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 98, 1713-1721. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.03.598
Tsai, Y. L., & Shang, H. F. (2010). The impact of content-based language instruction on EFL students' reading performance. Asian Social Science, 6(3), 77. https://doi.org/10.5539/ASS.V6N3P77 .
Er zijn geen verdere aanwijzingen dat integratie van taal met zaakvakken enig effect heeft. Een recente studie in het po naar de integratie van leesbegrip in zaakvakken laat bijvoorbeeld geen verschil zien tussen de interventie- en de controlegroep (Kooiker-Den Boer, 2024). Ook andere studies tonen geen effecten
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding.
Kreijkes, P., & Greatorex, J. (2024). Differential effects of subject-based and integrated curriculum approaches on students' learning outcomes: A review of reviews. Review of Education, 12. https://doi.org/10.1002/rev3.3465 .
Voor rekenonderwijs zijn vergelijkbare resultaten gevonden. Als vo-leerlingen hulp krijgen om rekenproblemen bij een zaakvak op te lossen, dan komt dat hun begrip en prestaties ten goede
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding. . Over de integratie van rekenen met zaakvakken in het po is geen relevant onderzoek beschikbaar.
Referentie: Kennisrotonde (2017; 2026). Wat zijn de opbrengsten van vakkenintegratie in het primair en voortgezet onderwijs? (KR. 021)
Geraadpleegde bronnen
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding.
Kreijkes, P., & Greatorex, J. (2024). Differential effects of subject-based and integrated curriculum approaches on students' learning outcomes: A review of reviews. Review of Education, 12. https://doi.org/10.1002/rev3.3465
Kreijkes, P., & Greatorex, J. (2024). Differential effects of subject-based and integrated curriculum approaches on students' learning outcomes: A review of reviews. Review of Education, 12. https://doi.org/10.1002/rev3.3465
Agirdag, O., & De Leersnyder, J. (2024). Against the odds: Predictors of academic success and excellence in majority-minority schools. School Effectiveness and School Improvement, 35(3), 273‑297. https://doi.org/10.1080/09243453.2024.2385938
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding.
Shabani, M. B., & Ghasemi, A. (2014). The effect of task-based language teaching (TBLT) and content-based language teaching (CBLT) on the Iranian intermediate ESP learners’ reading comprehension. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 98, 1713-1721. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.03.598
Tsai, Y. L., & Shang, H. F. (2010). The impact of content-based language instruction on EFL students' reading performance. Asian Social Science, 6(3), 77. https://doi.org/10.5539/ASS.V6N3P77
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding.
Kreijkes, P., & Greatorex, J. (2024). Differential effects of subject-based and integrated curriculum approaches on students' learning outcomes: A review of reviews. Review of Education, 12. https://doi.org/10.1002/rev3.3465
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding.
Agirdag, O., & De Leersnyder, J. (2024). Against the odds: Predictors of academic success and excellence in majority-minority schools. School Effectiveness and School Improvement, 35(3), 273‑297. https://doi.org/10.1080/09243453.2024.2385938
Kooiker-Den Boer, H. S. (2024). Door lezen de wereld ontdekken: Natuur & Techniek als functionele context voor tekststructuuronderwijs [proefschrift]. Universiteit Utrecht.
Kreijkes, P., & Greatorex, J. (2024). Differential effects of subject-based and integrated curriculum approaches on students' learning outcomes: A review of reviews. Review of Education, 12. https://doi.org/10.1002/rev3.3465
Shabani, M. B., & Ghasemi, A. (2014). The effect of task-based language teaching (TBLT) and content-based language teaching (CBLT) on the Iranian intermediate ESP learners’ reading comprehension. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 98, 1713-1721. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.03.598
Tsai, Y. L., & Shang, H. F. (2010). The impact of content-based language instruction on EFL students' reading performance. Asian Social Science, 6(3), 77. https://doi.org/10.5539/ASS.V6N3P77
Wilschut, A., & Pijls, M. (2018). Effecten van vakkenintegratie: Een literatuurstudie. Hogeschool van Amsterdam, Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding.
Gerelateerde vragen
Content and Language Integrated Learning (CLIL) verwijst naar aanpakken waarin vakinhoud én een vreemde taal leren centraal staan, zoals in tweetalig onderwijs. CLIL kan de woordenschat in een vreemde taal verbeteren, maar we weten niet of het ook effectief kan worden ingezet als leerlingen in één taal les krijgen. CLIL heeft overeenkomsten met aanpakken die taal en vakinhoud integreren binnen een eentalige benadering, zoals taalgericht vakonderwijs. De principes van CLIL geven daarom aanknopingspunten voor docenten om in eentalige benaderingen de Nederlandse (vak)taal te onderwijzen.
