Van een plotselinge verandering in de sociale vaardigheden of groepsdynamiek bij tienjarigen zijn geen aanwijzingen gevonden. De processen die plaatsvinden, zijn geleidelijke voortzettingen van de ontwikkeling die kinderen vanaf hun zesde jaar doormaken. Leerkrachten kunnen verschillende strategieën inzetten om groepsdynamiek te verbeteren. Een daarvan is leerlingen met verschillende vaardigheden samen te laten werken aan opdrachten, zodat zij van elkaar kunnen leren.
Elke dag tien minuten tot een kwartier gericht werken aan rekenautomatisering lijkt een effectieve manier voor basisschoolleerlingen om rekensommen te automatiseren. Dat blijft tot en met groep 8 belangrijk. Aan rekenautomatisering werken is het effectiefst als leerlingen de rekenstrategieën om sommen op te lossen goed begrijpen. Effectieve oefeningen daarvoor hebben met elkaar gemeen dat leerkrachten de oefening voordoen, leerlingen veel sommen aangeboden krijgen en dat ze meteen zien of hun antwoord klopt. Ook is er een goede mix tussen sommen die leerlingen al kennen en sommen die zij nog moeilijk vinden.
Datamuren waarop leerlingprestaties worden weergegeven, bieden inzicht op schoolniveau; over eventuele problemen kan de schoolleiding dan met leraren in gesprek. Het effect van datamuren op leerlingen en hun leerprestaties is niet bekend. Voordelen van datamuren doen zich volgens leraren vooral voor op strategisch schoolniveau. Over het gebruik van datamuren in de klas bestaan vooral zorgen rondom privacy en de (sociale) gevolgen van onderlinge prestatievergelijking.
De training van executieve vaardigheden heeft geen (blijvend) effect op taal- en rekenprestaties. Leerlingen worden alleen beter in executieve functies bij de specifieke taken die ze oefenen, of taken die daar sterk op lijken. Ander werk verbetert niet, en ook taal- en rekenprestaties blijven gelijk. Omdat er geen sterk bewijs is dat het trainen van executieve functies werkt, is het beter om leerlingen op andere manieren te ondersteunen in hun leerproces.
Inzicht in de getallenstructuur draagt bij aan het goed oplossen van rekenopgaven. Werken op ruitjespapier ondersteunt dit. Over het beste formaat van de ruitjes is geen onderzoek beschikbaar.
NT2-leerlingen hebben op school vaak meer moeite met tekstbegrip dan leerlingen met Nederlands als moedertaal. Lezen van teksten combineren met over de teksten schrijven, blijkt effectief. In hoeverre narratieve teksten schrijven bijdraagt aan tekstbegrip van informatieve teksten is niet bekend; daar is geen onderzoek naar gedaan. Een effectieve werking is echter wel aannemelijk, omdat lezen en schrijven vergelijkbare cognitieve processen omvatten én er een samenhang lijkt te zijn tussen deze vaardigheden.
Voor effectieve ontwikkeling, deling en benutting van kennis is een hecht professioneel netwerk in de school belangrijk. In zo’n netwerk werken docentonderzoekers gedurende de onderzoekcyclus samen met collega’s aan vraagstukken uit en oplossingen voor de onderwijspraktijk. Deze werkwijze vergroot het draagvlak. Naast de interactieve benadering is het belangrijk dat docentonderzoekers gestructureerd en planmatig samenwerken in een stabiele en goed gecoördineerde en begeleide groep. Leidinggevenden hebben in dit alles een ondersteunende rol.
Leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften tijdig ondersteunen kan (ergere) problemen voorkomen. Het is echter onduidelijk in welke onderwijsomgeving deze ondersteuning het beste geboden kan worden. Voor leerprestaties en socialisatie lijkt regulier onderwijs voordelen te hebben, maar voor zelfbeeld juist speciaal onderwijs. Over de timing van de verwijzing laat onderzoek wisselende resultaten zien. Amerikaans onderzoek laat zien dat leerprestaties beter zijn als leerlingen vroeger worden verwezen. Terwijl Nederlands onderzoek aantoont dat leerlingen bij latere verwijzing beter scoren op gedrag en werkhouding en ‘hogere’ schooladviezen krijgen.
Basisschoolleerlingen op (kleine) dorpsscholen hebben vaker te maken met pesten dan leerlingen op stadsscholen. Doordat leerlingen op dorpsscholen afhankelijker zijn van hun schoolreputatie, ervaren zij vaak meer stress van pesten. Uit onderzoek wordt niet duidelijk of leerlingen op (kleine) dorpsscholen zich daar minder veilig voelen. Ook is niet zeker of deze leerlingen vaker last hebben van gedragsproblemen en mentale gezondheidsproblemen.
Geactualiseerd: 26 augustus 2024
De Alfabetcode is een methode om kinderen te leren lezen en schrijven. Voor de effectiviteit van een aantal kenmerken van deze aanpak is wetenschappelijke evidentie voor zowel de lees- als spellingvaardigheid. Het gaat om het systematisch bevorderen van het fonemisch bewustzijn, uitgaan van de klankstructuur en zelf schrijven van letters. Voor één van de belangrijkste uitgangspunten - leerlingen eerst leren schrijven en dan pas leren lezen - ontbreekt wetenschappelijk bewijs.