In het kort
Door rekenopgaven te maken op papier, wordt inzichtelijk welke stappen leerlingen nemen om tot het antwoord te komen. Leerkrachten en leerlingen kunnen zo gericht nagaan waar fouten en misconcepties zitten.
Voorkeur voor rekenen op ruitjespapier
Leerlingen kunnen opgaven maken op ongelinieerd, gelinieerd of ruitjespapier. Op ongelinieerd papier is het lastig voor ze om de getallen netjes onder elkaar te zetten. Dat lukt wel op gelinieerd papier, maar daar is geen vast startpunt voor de getallen. Cijfers ‘botsen’ daardoor gemakkelijk of ze gaan overlappen met andere cijfers. Ruitjespapier lijkt het aangewezen soort papier voor rekenopgaven, door de horizontale en verticale lijnen.
Rekenen op ruitjespapier biedt de leerling structuur
Het lijkt aannemelijk dat rekenopgaven maken op ruitjespapier bijdraagt aan ruimtelijke ordening van de som en netjes werken. Leerlingen kunnen de cijfers daar gestructureerd en in de juiste positie onder elkaar zetten. De kans op goede antwoorden lijkt door op ruitjespapier te werken groter te zijn. Of deze veronderstelling klopt is echter nog niet wetenschappelijk onderzocht. Ook weten we niet precies wat de ideale grootte van de ruitjes is. Kleine ruitjes (0,5 x 0,5 cm en 0,5 x 1,0 cm) lijken de kans op ‘priegelen’ te vergroten, en dat draagt niet bij aan zorgvuldigheid en leesbaarheid. Ruitjes van 1,0 x 1,0 cm lijken het nadeel te hebben dat de ruimte tussen de afzonderlijke cijfers te groot is. Daardoor zou het voor leerlingen lastiger zijn om een reeks cijfers als één getal te zien. Onderzoek hiernaar ontbreekt echter vooralsnog.
Een leesbaar handschrift bevordert rekenvaardigheid
Het (mogelijke) positieve effect van ruitjespapier komt wellicht mede door ondersteuning van het handschrift. Leerlingen met een leesbaar handschrift kunnen getallen en bewerkingen goed opschrijven en teruglezen, wat bijdraagt aan hun rekenvaardigheden en aan betere resultaten. Als leerlingen hun eigen handschrift niet goed kunnen lezen, maken zij sneller fouten.
Meer weten?
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Judith Amels (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Peter Langerak (Nederlands Mathematisch Instituut) geconsulteerd.
