Het is aannemelijk dat alle leerlingen beter presteren op taken waarbij ze steunkaarten gebruiken. Maar om beter te leren lijkt het juist niet effectief om steunkaarten aan alle leerlingen te geven. Steunkaarten zijn waarschijnlijk vooral effectief als je ze inzet als tijdelijke ondersteuning. Je bouwt het gebruik van steunkaarten weer stapsgewijs af zodra leerlingen ze minder of niet meer nodig hebben. Dit blijkt uit onderzoek naar de effecten van hulpmiddelen zoals steunkaarten in het algemeen. Specifiek voor leren lezen en schrijven in groep 3 is dit niet onderzocht.
Wanneer leerlingen coöperatief schrijven, dus in duo’s of kleine groepjes een gedicht of een verhaal schrijven, gaat de kwaliteit van de tekst vooruit. Dit geldt voor leerlingen van groep 3 tot en met groep 8 uit zowel regulier als speciaal basisonderwijs. Wel moet je als leerkracht bij coöperatief schrijven het doel specifiek formuleren en de samenwerking goed (voor)structureren.
Vlot en leesbaar kunnen schrijven met de hand is een belangrijke vaardigheid. Leerlingen oefenen deze vaardigheid in de bovenbouw van het po nauwelijks meer, terwijl dat dan juist heel effectief is. Er zijn verschillende schrijfoefeningen die helpen om vlotter en leesbaarder te leren schrijven. Het is effectief om schrijfoefeningen geregeld te herhalen, doelen te stellen en feedback te geven. Wanneer het schrijftempo van een leerling toch achterblijft, dan helpt het om schrijfoefeningen aan te passen aan de behoeftes van deze individuele leerling.
Het is niet bekend of aandacht voor de schrijfwijze van cijfers in groep 1-2 bijdraagt aan de schrijfvaardigheid van cijfers in groep 3. Met name de coördinatie van de fijne motorische bewegingen en de visueel-motorische integratie zijn belangrijke voorwaarden om cijfersymbolen correct te kunnen schrijven. Methoden om de fijne motoriek te verbeteren dragen het meeste bij aan voorbereidend schrijven als deze taakspecifiek zijn.
Studenten die schrijfcursussen hebben gevolgd, scoren beter op kritisch denkvermogen dan voor de cursus. Ze doen het ook beter dan studenten die geen schrijfcursussen volgden. Vooral de combinatie van onderwijs in schrijven én kritisch denken blijkt effectief om het kritisch vermogen te stimuleren. Docenten kunnen hier kritisch denken expliciet onderwijzen of aan bod laten komen via dialogen en discussies tussen en met studenten.
Wanneer de leerkracht expliciete instructie geeft in zinsbouw, leren leerlingen beter om correcte zinnen te formuleren in schrijfopdrachten. Daarnaast is het zinvol om aspecten van grammaticaonderwijs te integreren in het schrijfonderwijs. Leerlingen die dit geïntegreerde onderwijs hebben gevolgd, boeken meer vooruitgang in zinnen formuleren tijdens het schrijven van teksten dan leerlingen die geen uitleg kregen over expliciete koppeling met grammatica.
Geactualiseerd: 3 februari 2023
Jonge leerlingen die met blokletterschrift leren lezen en schrijven, kennen meer letters dan leerlingen die leren lezen met blokletterschrift en leren schrijven met verbonden schrift. Die laatstgenoemde groep is wel weer beter in spelling en zinsopbouw. Er lijken dus zowel voor- als nadelen te kleven aan het gebruik van verschillende scripts. Wat het betekent voor de cognitieve belasting van leerlingen met risico op laaggeletterdheid om met een ander script te leren lezen dan waarmee ze leren schrijven, is niet onderzocht.
Geactualiseerd: 30 januari 2023
De fijne motoriek is de belangrijkste component van schrijfprestaties. Oefeningen die taakspecifiek zijn voor het schrijven vormen een goede voorbereiding, zeker in de begeleiding van zwakke schrijvers. Wil een methode effectief de fijne motoriek verbeteren voor schrijfonderwijs, dan moet deze in het teken staan van schrijven of grafische handelingen. Knippen, plakken en prikken zijn geen effectieve voorbereiding op schrijfonderwijs.
Geactualiseerd: 1 februari 2023
Dat leerlingen tot ongeveer hun zevende jaar spiegelend schrijven lijkt gerelateerd te zijn aan het zogeheten lateralisatieproces. Vanaf die leeftijd komt een rijpingsproces van beide hersenhelften op gang, waarbij een helft zich gaat ontwikkelen tot de dominante helft. Tot dan maken de hersenen geen onderscheid tussen links en rechts, wat invloed heeft op het schrijven en lezen. De klasopstelling speelt vermoedelijk geen rol.
Geactualiseerd: 3 februari 2023
De vorm van het blokschrift komt overeen met leesletters en is qua motoriek waarschijnlijk makkelijker aan te leren. Blokschrift lijkt ook bij beginnend leren lezen meer bij te dragen aan de ontwikkeling van de leesvaardigheid. In latere schooljaren is het verbonden schrift vaak beter leesbaar. Tegen het eind van de basisschool leidt een persoonlijk, gemengd handschrift tot het hoogste schrijftempo. Cognitief gezien scoren leerlingen met een hoge handschriftvaardigheid beter op spelling en stellen.