Er is een positieve samenhang tussen de veerkracht van leerlingen en hoe veilig ze zich voelen op school. Maar het is niet duidelijk hoe de relatie precies in elkaar zit. Zorgt veerkracht voor een groter veiligheidsgevoel op school, of andersom?
De volgende vier meetinstrumenten zijn betrouwbaar en valide om het welbevinden van vmbo-leerlingen te monitoren: Mental Health Continuum-Short Form, Kidscreen-27, de SchoolVragenLijst en de Cantril-ladder. De eerste drie instrumenten meten meerdere dimensies van welbevinden en geven daardoor rijkere informatie. Nadeel is dat ze meer tijd kosten om af te nemen. Verder verschillen de instrumenten in de leeftijdsgroep waarvoor ze het geschiktst zijn.
Een schoolhond kan een positieve bijdrage leveren aan het sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. De hond lijkt het positieve in leerlingen te versterken, zoals emotionele stabiliteit, sociaal gedrag en zelfvertrouwen. Ook kan de hond gedragsproblemen en angst verminderen. De schoolhond draagt daarnaast bij aan een positief leerklimaat en overbrugt sociale barrières.
Effecten van inclusief onderwijs op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften variëren. Die lopen uiteen van geen effecten op sociaal gedrag, zelfvertrouwen, zelfbeeld en werkhouding tot negatieve of positieve effecten. Inclusie is dan vooral negatief op zelfvertrouwen en positief voor sociale integratie. Leerlingen zonder extra ondersteuningsbehoeften worden in hun sociaal-emotionele ontwikkeling over het algemeen positief beïnvloed. Inclusief onderwijs leidt dan onder andere tot meer acceptatie voor onderlinge verschillen, minder stereotype beelden en iets meer zelfvertrouwen.
Er is geen onderzoek gevonden naar effecten van feedback vragen door een leerkracht aan leerlingen en deze feedback vervolgens benutten om het pedagogisch-didactisch klasklimaat te verbeteren.
Een wisselende groepssamenstelling stimuleert een samenwerkingscultuur en biedt studenten kansen om relaties op te bouwen met verschillende medestudenten. Belangrijk hiervoor zijn een gevoel van sociale veiligheid en verbondenheid. Daarbij spelen de cultuur van de school en de kwaliteit van de relaties tussen studenten onderling en met docenten een rol. Ook de mate van ondersteuning die studenten krijgen is van belang. Er is geen onderzoek bekend over het effect van wisselende groepssamenstellingen op de sociale veiligheid in mbo-klassen.
Basisschoolleerlingen die een aantal jaren achtereen les krijgen van dezelfde leerkracht hebben daar profijt van. Het komt de leerprestaties en de relatie tussen leerling, leerkracht en ouders ten goede. Nadelen treden op als er een slechte match is in die relaties. Hoewel er geen specifiek onderzoek gedaan is naar hoe dit zit bij kleuters, valt er vanuit te gaan dat voor hen dezelfde uitkomsten gelden.
Hoeveel leerlingen er van locatie wisselen, op welk moment zij dit doen en welke gevolgen dit voor hen heeft, is onbekend. Wel nemen de zorgen toe over de maatschappelijke gevolgen van de trend dat steeds minder onderwijsvormen op dezelfde locatie gevolgd kunnen worden. De vrees bestaat dat de socialiserende functie van het onderwijs hierdoor in het geding komt.
Er zijn kleine aanwijzingen dat role-playing-bordspellen in een onderwijssetting positieve invloed kunnen hebben op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen tussen 10 en 15 jaar. Het lijkt dan wel van belang om deze bordspellen in te bedden in schoolprogramma’s. De leraar moet het spel in goede banen leiden en een veilige omgeving creëren. Leerlingen kunnen in een nabespreking reflecteren op het spel en verbanden leggen met persoonlijke keuzes en ervaringen.
Overbeschermend opvoeden hangt negatief samen met de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen in de basisschoolleeftijd. Dat uit zich onder meer in een hoger niveau van internaliserend en externaliserend probleemgedrag. Een kind kan zich bijvoorbeeld sociaal terugtrekken of agressief gedrag vertonen.