Het fenomeen waarbij de hele klas, of de meeste leerlingen binnen een klas, in opeenvolgende jaren dezelfde leerkracht houden, staat bekend als ‘looping’.
Tussen leerresultaten en hechting
Onderzoek naar looping in het basisonderwijs is voornamelijk gericht op leerlingen vanaf groep 3, met de focus op effect op leerresultaten. Daarnaast zijn er studies over de voorschoolse educatie van jonge kinderen (1-4 jaar) waarbij looping vooral betekenisvol is voor de hechting van het kind. Enkele bevindingen uit deze onderzoeken zijn naar verwachting ook van toepassing op kleuters.
Looping kan bijdragen aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen
De sociaal-emotionele basis van kinderen tot vijf jaar wordt opgebouwd door de hechtingsrelatie met ouders en andere verzorgers, zoals een leerkracht. Looping heeft de potentie om een positieve bijdrage daaraan te leveren, omdat continuïteit in het verzorgen en opvoeden van een kind essentieel is voor hechting.
Een voordeel van looping is de consistente en langdurige relatie tussen leerling, leerkracht en ouders. Dat bevordert hechting en veiligheid bij de leerling, en zorgt ervoor dat ouders een band kunnen opbouwen met de leerkracht en er onderling vertrouwen ontstaat. Dit is van belang omdat de thuisomgeving en de school overlappende invloedssferen zijn bij de ontwikkeling en schoolprestaties van leerlingen. Mocht een leerling ‘vast’ komen te zitten in een relatie met een ongewenste of ongeschikte leerkracht, dan kan looping een struikelblok zijn voor de ontwikkeling.
Looping werkt positief uit op leerprestaties
Looping heeft een bescheiden maar onmiskenbaar positief effect op leerprestaties. Leerlingen die in het daaropvolgende leerjaar bij dezelfde leerkracht in de klas komen, laten hogere scores voor rekenen en lezen zien dan leerlingen die overgaan naar de volgende groep maar een andere leerkracht krijgen.
Door looping ontstaat meer onderwijstijd
Een verklaring voor het positieve effect op het cognitieve vlak heeft te maken met tijd. Door looping ontstaat er aan het begin van het volgende jaar met dezelfde leerkracht meer onderwijstijd. Anders moet de leerkracht eerst tijd en moeite steken in het leren kennen van de leerlingen. En de regels van de leerkracht zijn al bekend bij de leerlingen.
Daarnaast is er sprake van een bijkomend effect van looping voor andere leerlingen in dezelfde klas die wel nieuw zijn voor de leerkracht. Deze leerlingen blijken ook hoger te scoren op de eindejaarstoetsen. Dit is een aanwijzing dat looping mogelijk het algemene leerklimaat in de klas bevordert.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Jonas van Veen (antwoordspecialist) en Leonie Middelbeek en Sjerp van der Ploeg (kennismakelaars Kennisrotonde).
