Een gemengde brugklas lijkt over het algemeen gunstig voor leerlingen die uiteindelijk willen afstuderen in het hoger onderwijs. Daarbij zijn wel verschillen tussen groepen leerlingen: Leerlingen met een vmbo-gl/tl-advies halen na een gemengde brugklas vaker een havo- of vwo-diploma dan na een categorale vmbo-brugklas. Ook studeren ze vaker af in het hoger onderwijs. Voor leerlingen met een havo-advies maakt het voor een diploma in het hoger onderwijs geen verschil of ze beginnen in een brede brugklas of in een havo- of vwo-klas. Wel halen ze na een tweejarige gemengde brugklas vaker een vwo- en hoger onderwijsdiploma dan na een eenjarige gemengde brugklas. Ook leerlingen met een gecombineerd havo-vwo-advies behalen dan vaker een hoger onderwijsdiploma. Leerlingen met een vwo-advies studeren na een gemengde brugklas juist minder vaak af aan de universiteit. Zitten ze toch in een gemengde brugklas, dan lijken ze meer gebaat bij een eenjarige dan bij een tweejarige brugperiode.
Of de seksesamenstelling van studentengroepen hun ontwikkeling beïnvloedt volgens de groepsfasen van Tuckman, is niet duidelijk. Er is weinig onderzoek naar gedaan en bovendien heeft het model van Tuckman beperkte waarde. Eén studie buiten het onderwijs suggereert dat homogene vrouwengroepen de eerste fase (forming) sneller doorlopen dan mannen- of gemengde groepen. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de seksesamenstelling van groepen invloed kan hebben op aspecten als samenwerking, groepsprestaties, zelfvertrouwen en welbevinden.
Leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften hebben in de eerste plaats begeleiding van de leerkracht nodig. Ondersteuners kunnen het werk van de leerkracht aanvullen, maar niet vervangen. Zij kunnen leerlingen begeleiden met bewezen effectieve interventies. Een duidelijke rolverdeling tussen leerkracht en ondersteuner bevordert het succes.
Met steunlessen kun je de reken-wiskundevaardigheden van middelbareschoolleerlingen verbeteren, als je daarbij expliciete instructie geeft gericht op strategieën, meerdere representaties en reken-wiskundetaal. Ook sluit je aan bij de kennishiaten van je leerlingen en bied je de steunlessen voor een langere periode aan. Leerlingen van verschillende leeftijden en leerjaren, en in kleine en grote groepen kunnen zo hun rekenvaardigheden verbeteren.
Als leerlingen (langdurig) afwezig zijn doordat zij veel stress en angst ervaren rond school, wordt dit ook wel ‘schoolweigering’ genoemd. Het lijkt belangrijk om dit vroeg te signaleren, omdat terugkeren naar school moeilijker wordt naarmate leerlingen langer afwezig zijn. Bij leerlingen die een veilig schoolklimaat en positieve relaties met leraren ervaren, komt schoolweigering minder vaak voor. Pesten en eenzaamheid op school hangen er juist mee samen. Het is daarbij niet altijd duidelijk in hoeverre dit oorzaken of ook deels gevolgen zijn van schoolweigering. Bij interventies gebaseerd op cognitieve gedragstherapie oefenen leerlingen stapsgewijs met situaties die spanning oproepen, zoals naar school gaan. Dit leidt doorgaans tot verbeterde schoolaanwezigheid.
Welke groepssamenstelling het beste werkt voor een veilig en stimulerend leerklimaat, is niet bekend. Jonge basisschoolleerlingen lijken wel te profiteren van een combinatieklas met oudere leerlingen, blijkt uit onderzoek. Ze scoren beter op taal- en rekentoetsen dan leeftijdsgenoten die niet in een combinatieklas zitten. Naarmate de leeftijd van leerlingen toeneemt en zij meerdere combinatieklassen doorlopen, verdwijnt het voordeel van combinatieonderwijs. Er zijn aanwijzingen dat verschillen in leerresultaten tussen leerlingen (mede) worden beïnvloed door de ervaring van de leerkracht.
Verschillende groepsindelingen hebben voor- en nadelen voor het sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen op de basisschool. Homogene groepen, met leerlingen van hetzelfde niveau, kunnen het zelfvertrouwen van zwakkere leerlingen aantasten. Maar ze kunnen ook zorgen voor sterke vriendschappen. Heterogene groepen, met leerlingen van dezelfde leeftijd, stimuleren sociale cohesie en diversiteit, maar sluiten soms minder goed aan op individuele leerbehoeften. En als de verschillen té groot zijn kan dat negatief uitpakken voor de onderlinge relaties. Met wisselende groepen kunnen leerkrachten het beste van beide werelden combineren.
Leerlingen die extra aandacht nodig hebben, moeten in de eerste plaats worden begeleid door de leraar. Ondersteunend personeel kan het werk van de leraar intussen aanvullen, maar niet vervangen. Zij kunnen leerlingen begeleiden met bewezen effectieve interventies. Een duidelijke rolverdeling tussen leraar en ondersteuner bevordert het succes.
De hoeveelheid anderstalige leerlingen in de klas lijkt nauwelijks nadelige gevolgen te hebben voor de taalontwikkeling van leerlingen in het basisonderwijs. Het gebruik van thuistalen in de klas kan juist positieve effecten hebben op de spelling voor Nederlandstalige leerlingen. Thuistalen gebruiken vergroot bovendien het welbevinden en de betrokkenheid van alle leerlingen in de klas.
Er is nog geen wetenschappelijk bewijs dat cultureel responsief lesgeven het welbevinden van nieuwkomersleerlingen verbetert. Wel laten studies zien dat een inclusieve en cultureel diverse klasomgeving een positieve bijdrage kan leveren aan de sociale verbondenheid en tevredenheid van leerlingen. Cultureel responsief lesgeven draagt bij aan een veilige en respectvolle leeromgeving, waarin álle leerlingen zich gezien voelen.