Creatieve vakken kunnen bijdragen aan meer empathie bij leerlingen. Bij muziek leren leerlingen emoties herkennen, begrijpen en zelf muzikaal uiten. Vooral muziekonderwijs met aandacht voor expressie, cultuur en therapeutische technieken lijkt effectief. Dansonderwijs kan bijdragen aan zowel empathie als tolerantie. Er zijn ook aanwijzingen dat drama empathie kan vergroten, maar hiernaar is minder onderzoek gedaan.
Het is onduidelijk welke effecten kortdurende praktijkgerichte projecten en activiteiten hebben op de interesse en keuze van basisschoolleerlingen voor techniek. Direct na afloop van zo’n activiteit zijn leerlingen meestal meer geïnteresseerd, maar dat lijkt na verloop van tijd af te nemen. Bij Nederlandse middelbare schoolleerlingen kon ook direct na afloop geen effect op techniek-interesse worden vastgesteld. Er zijn aanwijzingen dat bij langer lopende schoolinterventies, en die waar leerlingen zich vrijwillig voor aanmelden, er wel op de langere termijn een verschil in is in interesse én studiekeuze.
Kortstondig contact met een rolmodel vergroot op de korte termijn de interesse van leerlingen in techniek, maar over langetermijneffecten is weinig bekend. Rolmodellen lijken ook invloed te hebben op de studiekeuze van leerlingen, met name wanneer leerlingen vlak voor een studiekeuze staan. Onduidelijk is of deze positieve effecten veroorzaakt worden doordat leerlingen zich identificeren met het rolmodel of dat de wijze waarop het rolmodel zich presenteert de doorslag geeft.
Er is geen bewijs dat leerlingen beter met online kaarten kunnen werken als ze op de basisschool topografie hebben geleerd. Binnen het aardrijkskundeonderwijs leren leerlingen om online kaarten te lezen, analyseren en interpreteren. Topografische kennis speelt hierbij geen rol. Het is ook geen doel van topografie om beter te kunnen omgaan met online kaarten. Wel lijkt topografische kennis bij te dragen aan de ‘mentale wereldkaart’ van de leerling, als onderdeel van diens ‘geografisch besef’. Maar stevig bewijs hiervoor ontbreekt.
Basisscholen hebben veel ruimte om het vakgebied Natuur & Techniek zelf in te vullen. Daarom is het lastig voor pabo’s om beginnende leerkrachten voor dit vakgebied op te leiden. Pabo’s kunnen studenten helpen door vakkennis en vakdidactiek voor N&T in samenhang aan te bieden. Beginnende leerkrachten kunnen meer succeservaringen opdoen door laagdrempelig te oefenen met vakdidactiek, door vakinhoud concreet te maken en didactiek en inhoud met medestudenten en opleiders te bespreken. Daardoor groeit hun zelfvertrouwen om N&T te geven.
Aardrijkskunde vraagt om inzicht in ruimtelijke vraagstukken. Ruimtelijk denken komt al op jonge leeftijd tot ontwikkeling. Daarmee ligt er een basis om aardrijkskunde te leren. Uit het weinige onderzoek naar de effecten van aardrijkskundeonderwijs aan kleuters, blijkt dat kleuters onder meer kunnen leren over namen van landen en planeten, en verschillen tussen dag en nacht. Ook kunnen zij geofysische entiteiten zoals rivieren en eilanden leren herkennen en een plattegrond leren begrijpen en gebruiken.
Over de directe invloed van de eigen leefomgeving van middelbare scholieren op hun onderwijsprestaties is weinig bekend. Wel zijn er aanwijzingen dat er een positieve relatie bestaat tussen onderwijsprogramma’s waarin de leefomgeving van leerlingen centraal staat en leerprestaties. Deze programma’s leggen bewust de verbinding tussen de leefwereld binnen en buiten de school.
Muziekonderwijs bevordert de onderwijsprestaties van leerlingen voor onder meer taal, lezen en rekenen. Er zijn geen studies bekend waarin dit effect specifiek is onderzocht voor leerlingen met laagopgeleide ouders. De verwachting is wel dat het effect sterker is voor hen, omdat ze in muziek mogelijk niet de frustratie van hun achterstand ondervinden en minder faalangst ervaren.
Geschiedenisles voor jonge leerlingen, vanaf vijf jaar, is zinvol. Vanaf die leeftijd kan de leerkracht leerlingen helpen een eenvoudig historisch tijdsbesef te ontwikkelen. Op latere leeftijd verdiepen ze dit historisch tijdsbesef. Ze kunnen dan bijvoorbeeld jaartallen koppelen aan periodes in de geschiedenis. De ontwikkeling van historisch tijdsbesef is een essentieel doel bij geschiedenisonderwijs; dit staat los van de ontwikkeling van besef van klok- en kalendertijd. Tijdbalken ondersteunen leerlingen om overzicht te krijgen, chronologie zichtbaar te maken en verbanden te leggen.
Didactische strategieën waarbij de docent het schoolvak verbindt met de buitenwereld verhogen het begrip van concepten in de bètavakken het meest. Ook van samenwerken in groepjes leren leerlingen veel. Er zijn echter grote individuele verschillen tussen leerlingen. Het leren begrijpen van natuurwetenschappelijke concepten verloopt zeer uiteenlopend, zeker als leerlingen al een eigen – (deels) onjuist – begrip van een onderwerp hebben. Om hun eigen ideeën bij te stellen, moeten ze een cognitief conflict ervaren; echt zien dat het anders zit.