De training van executieve vaardigheden heeft geen (blijvend) effect op taal- en rekenprestaties. Leerlingen worden alleen beter in executieve functies bij de specifieke taken die ze oefenen, of taken die daar sterk op lijken. Ander werk verbetert niet, en ook taal- en rekenprestaties blijven gelijk. Omdat er geen sterk bewijs is dat het trainen van executieve functies werkt, is het beter om leerlingen op andere manieren te ondersteunen in hun leerproces.
Inzicht in de getallenstructuur draagt bij aan het goed oplossen van rekenopgaven. Werken op ruitjespapier ondersteunt dit. Over het beste formaat van de ruitjes is geen onderzoek beschikbaar.
NT2-leerlingen hebben op school vaak meer moeite met tekstbegrip dan leerlingen met Nederlands als moedertaal. Lezen van teksten combineren met over de teksten schrijven, blijkt effectief. In hoeverre narratieve teksten schrijven bijdraagt aan tekstbegrip van informatieve teksten is niet bekend; daar is geen onderzoek naar gedaan. Een effectieve werking is echter wel aannemelijk, omdat lezen en schrijven vergelijkbare cognitieve processen omvatten én er een samenhang lijkt te zijn tussen deze vaardigheden.
Voor effectieve ontwikkeling, deling en benutting van kennis is een hecht professioneel netwerk in de school belangrijk. In zo’n netwerk werken docentonderzoekers gedurende de onderzoekcyclus samen met collega’s aan vraagstukken uit en oplossingen voor de onderwijspraktijk. Deze werkwijze vergroot het draagvlak. Naast de interactieve benadering is het belangrijk dat docentonderzoekers gestructureerd en planmatig samenwerken in een stabiele en goed gecoördineerde en begeleide groep. Leidinggevenden hebben in dit alles een ondersteunende rol.
Basisschoolleerlingen op (kleine) dorpsscholen hebben vaker te maken met pesten dan leerlingen op stadsscholen. Doordat leerlingen op dorpsscholen afhankelijker zijn van hun schoolreputatie, ervaren zij vaak meer stress van pesten. Uit onderzoek wordt niet duidelijk of leerlingen op (kleine) dorpsscholen zich daar minder veilig voelen. Ook is niet zeker of deze leerlingen vaker last hebben van gedragsproblemen en mentale gezondheidsproblemen.
Geactualiseerd: 26 augustus 2024
De Alfabetcode is een methode om kinderen te leren lezen en schrijven. Voor de effectiviteit van een aantal kenmerken van deze aanpak is wetenschappelijke evidentie voor zowel de lees- als spellingvaardigheid. Het gaat om het systematisch bevorderen van het fonemisch bewustzijn, uitgaan van de klankstructuur en zelf schrijven van letters. Voor één van de belangrijkste uitgangspunten - leerlingen eerst leren schrijven en dan pas leren lezen - ontbreekt wetenschappelijk bewijs.
Challenges en design thinking zijn relatief nieuwe manieren om onderzoekend en ontwerpend te leren. Omdat er weinig effectonderzoek beschikbaar is, is niet goed te zeggen of mbo-studenten er daadwerkelijk meer kennis en vaardigheden door opdoen. Wat betreft onderzoekend leren in het algemeen, is het belangrijk dat docenten rekening houden met kenmerken van studenten en waar nodig directe instructie inzetten in de context van onderzoekend leren.
Nieuwkomers in groep 3 hebben meer tijd nodig om mondeling en schriftelijk vaardig te worden in het Nederlands. Bepaalde vormen van vertraging en verbreding van het aanvankelijk leesproces kunnen daarvoor effectief zijn. Vertragen kan door deze leerlingen aanvullende lessen te geven, expliciete uitleg te geven en lesstof te herhalen. Verbreden kan vermoedelijk door taalonderwijs in andere delen van het curriculum te integreren, en door tweetalig leesonderwijs of onderwijs in de moedertaal van nieuwkomers te geven.
De afwezigheid van een duidelijke handvoorkeur bij leerlingen van zes en zeven jaar hangt niet samen met taalproblemen of geletterdheid. Lateralisatie van de hersenen – verschillen in specialisatie van beide hersenhelften – is een complex en overwegend genetisch bepaald proces, dat zich grotendeels los van handvoorkeur ontwikkelt. Er is geen bewijs dat lateralisatieoefeningen bijdragen aan het versterken van de handvoorkeur of aan het lateraliseren van de hersenen.
In semantisch of metaconceptueel grammaticaonderwijs leren leerlingen hoe zinnen zijn opgebouwd en waarom dat zo is. Deze aanpak heeft een positief effect op zinsontleding en het taalbewustzijn van onder meer vwo-3-leerlingen en brugklassers. Leerlingen die volgens deze benadering les krijgen, hebben meer begrip van grammaticale zinsconstructies dan leerlingen die traditionele grammaticalessen volgen. Of deze positieve uitkomsten ook voor het primair onderwijs gelden, is niet bekend. Daar is geen onderzoek naar gedaan.