Welke invloed heeft het geven van theorielessen in een buitenlokaal op de leerprestaties en motivatie van vmbo leerlingen?

Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag. 

Over leren in de buitenlucht is wel het een en ander bekend. Er zijn aanwijzingen dat buiten leren positieve invloed heeft op het leren. Voordelen van buiten leren zijn:

• Verblijf in de natuur is goed voor ontspanning, het zou de hersenen ‘resetten’. Natuurlijke omgevingen zouden ook het speelse leren van kinderen stimuleren.
• Buitenlessen zijn goed omdat je buiten meer beweegt. Er is een sterke relatie tussen mentale en fysieke gezondheid.
• Formeel onderwijs afwisselen met informeel onderzoek kan goed zijn voor de cognitieve ontwikkeling. Buitenlessen ‘in de praktijk’ kunnen een betekenisvolle aanvulling zijn op lessen binnen. Een voorbeeld: theorielessen over bevers aanvullen met veldwerklessen in de natuur naar echte beverdammen.

Theorielessen in buitenlokalen hebben veel van deze voordelen echter niet. Als buitenlessen te veel lijken op formele, klassikale lessen, zijn de voordelen veel kleiner. Dit suggereert dat de hierboven genoemde voordelen van buitenlessen beter tot hun recht komen in aanvullende, speciale lesprogramma’s, met informele, betekenisvolle praktijk- of veldwerklessen.

Klaslokalen

Een heel ander soort reden om een buitenlokaal in te richten, is om te zorgen voor een beter fysisch leerklimaat. Denk aan: meer licht, meer frisse lucht, meer ruimte. Onderzoek naar klaslokalen laat zien welke kenmerken op dit gebied effectief zijn. Het percentage tussen haakjes geeft aan hoe belangrijk deze factor is ten opzichte van het totaal van alle factoren.

1. Licht (21 procent): voldoende daglicht, maar niet te veel direct licht of tegenlicht. Ook de kwaliteit en kwantiteit van elektrisch licht maakt uit.

2. Goede, regelbare temperatuur: geen directe zonnewarmte, controle over de temperatuur (12 procent). Te hoge temperaturen gaan gepaard met lager presteren. Verlagen van de temperatuur van 25 naar 20 graden verbetert de leerprestaties.

3. Goede luchtkwaliteit (16 procent): lokalen met mechanische ventilatie of waar ramen goed open kunnen, zijn beter. Voldoende zuurstof is belangrijk voor het cognitief presteren.

Wat betekenen deze resultaten voor buitenlokalen? Buitenlokalen hebben voldoende daglicht, alhoewel tegenlicht een aandachtspunt is. De temperatuur valt moeilijk te regelen in een buitenlokaal. Dat zou kunnen betekenen dat je het buitenlokaal alleen gebruikt als de temperatuur zo tussen 18 en 22 graden is. De lucht buiten bevat meer zuurstof dan binnen, maar de luchtkwaliteit hangt af van de omgeving (bijvoorbeeld in de buurt van een snelweg of industrie is die minder goed). Geluidsoverlast door omgevingsgeluid kan bij buitenlokalen ook een aandachtspunt zijn. 

Meer weten? 

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Melissa van Amerongen (Kennismakelaar Kennisrotonde).