Een taalontwikkelingsstoornis (TOS) is een neurocognitieve ontwikkelingsstoornis waarbij een genetische aanleg in combinatie met omgevingsfactoren leidt tot een gebrekkige taalontwikkeling. Er is niet veel onderzoek bekend naar de ontwikkeling van een TOS bij meertalige kinderen en hoe die afwijkt van kinderen die slechts één taal spreken. Wel is bekend dat meertalige kinderen met een TOS moeite hebben met taalverwerving in zowel de eerste als de tweede taal.
TOS vaak later vastgesteld bij meertalige kinderen
Logopedisten en andere professionals die met kinderen werken hebben vaak moeite om een TOS bij meertalige kinderen te diagnosticeren, hen door te verwijzen en te behandelen. Er sprake van zowel onder- als overdiagnose, vooral als zij weinig ervaring hebben met meertalige kinderen. Ook is het moeilijk om een goede diagnose te stellen als er geen goed beeld is van de thuissituatie. Verder ontbreken soms bruikbare instrumenten om meertaligheid te beoordelen. Specialisatie van logopedisten en andere professionals kan daarom een uitkomst bieden om meertalige kinderen met een TOS beter te kunnen diagnosticeren en behandelen.
Bij diagnose aandacht besteden aan alle talen
Om bij een meertalig kind een TOS te diagnosticeren moet je aandacht besteden aan alle talen die het kind spreekt. Als er bijvoorbeeld taalproblemen in het Nederlands zijn, is het belangrijk om te onderscheiden of dit komt door een taalachterstand (bijvoorbeeld vanwege te weinig blootstelling) of door een TOS. Daarom moeten alle talen die het kind spreekt in de diagnose worden getest, rekening houdend met de taalomgeving van het kind. Daar zijn diverse instrumenten voor ontwikkeld. Niet bekend is of in meertaligheid gespecialiseerde logopedisten de diagnose beter uitvoeren dan logopedisten die niet gespecialiseerd zijn.
Proces van taalleren ook onderzoeken
Daarnaast is het bij een TOS-diagnose bij meertalige kinderen ook belangrijk om het proces van taalleren in kaart te brengen. Uit recent onderzoek blijkt dat dynamische assessments effectief zijn om een TOS te identificeren en de oorzaken ervan naar boven te brengen. Dynamische assessments zijn gericht op het proces van taalontwikkeling van een kind, bijvoorbeeld door te meten hoe snel een kind nieuwe woorden leert. In vergelijking met andere diagnostiek zijn ze minder bevooroordeeld over voorkennis van de taal waarop getest wordt.
Ook bij behandeling aandacht aan alle talen besteden
Ook bij de behandeling van een TOS bij meertalige kinderen lijkt het van belang om aandacht aan alle talen te besteden die een kind spreekt, hoewel hier nog weinig onderzoek naar is gedaan. In een aantal studies zijn positieve effecten gevonden van interventies waarbij alle talen van een meertalig kind met TOS tegelijkertijd ontwikkeld worden. Dat gebeurt enerzijds met interventies waarin meerdere talen van het kind gecombineerd ontwikkeld worden, bijvoorbeeld met vertaaloefeningen. Anderzijds zijn interventies onderzocht waarin meerdere talen van een kind afzonderlijk ontwikkeld worden. De resultaten zijn positief, maar deze studies zijn kleinschalig. Van deze interventies is niet onderzocht of ze effectiever zijn als ze worden ingezet door een specialistische logopedist. Dat is wel aannemelijk omdat die er nu eenmaal in zijn gespecialiseerd.
Meer weten?
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Arwen van Stigt (antwoordspecialist) en Alexander Krepel (kennismakelaar Kennisrotonde).