Wat zijn de effecten van specialistische logopedie op meertalige leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS)?

Er is enig bewijs dat een meertalig kind met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) meer baat heeft bij ondersteuning in alle talen die het spreekt dan bij ondersteuning in één taal. Aannemelijk is dat logopedisten die gespecialiseerd zijn in meertaligheid hierin uitkomst kunnen bieden. Voor een goede diagnostisering van een TOS is het van belang om een kind te testen in alle talen die het spreekt. Ook het proces van het taalleren moet in kaart worden gebracht.

Gepubliceerd:

taalontwikkelingsstoornis

Een taalontwikkelingsstoornis (TOS) is een neurocognitieve ontwikkelingsstoornis waarbij een genetische aanleg in combinatie met omgevingsfactoren leidt tot een gebrekkige taalontwikkeling. Er is niet veel onderzoek bekend naar de ontwikkeling van een TOS bij meertalige kinderen en hoe die afwijkt van kinderen die slechts één taal spreken. Wel is bekend dat meertalige kinderen met een TOS moeite hebben met taalverwerving in zowel de eerste als de tweede taal.

TOS vaak later vastgesteld bij meertalige kinderen


Logopedisten en andere professionals die met kinderen werken hebben vaak moeite om een TOS bij meertalige kinderen te diagnosticeren, hen door te verwijzen en te behandelen. Er sprake van zowel onder- als overdiagnose, vooral als zij weinig ervaring hebben met meertalige kinderen. Ook is het moeilijk om een goede diagnose te stellen als er geen goed beeld is van de thuissituatie. Verder ontbreken soms bruikbare instrumenten om meertaligheid te beoordelen. Specialisatie van logopedisten en andere professionals kan daarom een uitkomst bieden om meertalige kinderen met een TOS beter te kunnen diagnosticeren en behandelen.

Bij diagnose aandacht besteden aan alle talen


Om bij een meertalig kind een TOS te diagnosticeren moet je aandacht besteden aan alle talen die het kind spreekt. Als er bijvoorbeeld taalproblemen in het Nederlands zijn, is het belangrijk om te onderscheiden of dit komt door een taalachterstand (bijvoorbeeld vanwege te weinig blootstelling) of door een TOS. Daarom moeten alle talen die het kind spreekt in de diagnose worden getest, rekening houdend met de taalomgeving van het kind. Daar zijn diverse instrumenten voor ontwikkeld. Niet bekend is of in meertaligheid gespecialiseerde logopedisten de diagnose beter uitvoeren dan logopedisten die niet gespecialiseerd zijn.

Proces van taalleren ook onderzoeken


Daarnaast is het bij een TOS-diagnose bij meertalige kinderen ook belangrijk om het proces van taalleren in kaart te brengen. Uit recent onderzoek blijkt dat dynamische assessments effectief zijn om een TOS te identificeren en de oorzaken ervan naar boven te brengen. Dynamische assessments zijn gericht op het proces van taalontwikkeling van een kind, bijvoorbeeld door te meten hoe snel een kind nieuwe woorden leert. In vergelijking met andere diagnostiek zijn ze minder bevooroordeeld over voorkennis van de taal waarop getest wordt.

Ook bij behandeling aandacht aan alle talen besteden


Ook bij de behandeling van een TOS bij meertalige kinderen lijkt het van belang om aandacht aan alle talen te besteden die een kind spreekt, hoewel hier nog weinig onderzoek naar is gedaan. In een aantal studies zijn positieve effecten gevonden van interventies waarbij alle talen van een meertalig kind met TOS tegelijkertijd ontwikkeld worden. Dat gebeurt enerzijds met interventies waarin meerdere talen van het kind gecombineerd ontwikkeld worden, bijvoorbeeld met vertaaloefeningen. Anderzijds zijn interventies onderzocht waarin meerdere talen van een kind afzonderlijk ontwikkeld worden. De resultaten zijn positief, maar deze studies zijn kleinschalig. Van deze interventies is niet onderzocht of ze effectiever zijn als ze worden ingezet door een specialistische logopedist. Dat is wel aannemelijk omdat die er nu eenmaal in zijn gespecialiseerd. 

Meer weten?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Arwen van Stigt (antwoordspecialist) en Alexander Krepel (kennismakelaar Kennisrotonde).


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Geactualiseerd: 27 november 2023

    Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben een vertraagde taal- en spraakontwikkeling. Ze kunnen ook moeite hebben met (voorbereidend) rekenen, vooral met rekentaken die een beroep doen op verbale verwerking. Het is daarom belangrijk dat leerkrachten en begeleiders gericht de ontwikkeling van rekentaal ondersteunen. Daarnaast is het beter als kinderen met een TOS een beperkt aantal taken en/of strategieën krijgen aangeboden. En bij voorkeur worden ouders betrokken bij het stimuleren van de taal- en rekenvaardigheid.

    Lees meer

    Geactualiseerd: 13 augustus 2021

    Het trainen van muzikale vaardigheden kan nuttig zijn voor kinderen met taalontwikkelingsstoornissen, maar harde cijfers daarvoor ontbreken. Wel is duidelijk dat muzikale ontwikkeling en taalontwikkeling met elkaar samenhangen. Gevoel voor ritme en toonhoogte kan helpen om de verschillende klanken in de taal te leren onderscheiden, maar ook syntactische structuren en intonatie te leren herkennen. Ook leent muziekonderwijs zich voor veel herhaling van woorden, klankopeenvolgingen en zinstructuren.

    Lees meer