Zijn leerlingen minder geconcentreerd en doelgericht als ze gewend zijn aan feedback en beloning bij digitaal werken?

Leerlingen zijn minder geconcentreerd tijdens het lezen van papieren boeken naarmate zij (thuis) meer tijd besteden aan devices. Ook blijkt dat meer schermtijd (thuis) samenhangt met minder concentratie. Educatieve games spelen aan het begin van de schooldag kan juist zorgen voor meer concentratie tijdens de rest van de dag. Er zijn echter weinig studies die direct onderzoeken of basisschoolleerlingen door gewenning aan feedback en beloning bij digitaal werken minder geconcentreerd en doelgericht zijn bij schriftelijk werken in de klas.

Gepubliceerd:

shutterstock_2074145639_1200x630.jpg

Leerlingen in het basisonderwijs gebruiken regelmatig devices in de klas, waarbij ze vaak feedback en/of beloningen krijgen. Leerlingen weten dan direct na een opdracht of het antwoord juist is of ze ontvangen een gerichte op maat. Ook kunnen leerlingen beloningen verdienen, zoals virtuele badges, als ze bijvoorbeeld een bepaald aantal opdrachten voltooien of een hoge score op een quiz behalen.

Gebruik van devices leidt mogelijk tot minder concentratie bij lezen

Leerlingen tussen de 10 en 12 jaar oud die thuis minder tijd mogen besteden aan devices, lezen meer boeken. Mogelijk betekent dit dat leerlingen die thuis minder tijd besteden aan devices, zich beter en langer kunnen concentreren bij het lezen van papieren boeken.

Verder blijkt dat de leesconcentratie van leerlingen die gebruikmaken van filmpjes waarin een verhaal wordt verteld toeneemt. En dat de leesconcentratie afneemt bij leerlingen die app-boeken of AR-boeken lezen. Dat vereist namelijk een hogere interactiviteit dan het bekijken van filmpjes, wat mogelijk nadelig is voor leesconcentratie.

Meer schermtijd kan nadelig zijn voor concentratie en zelfcontrole

Veel en vaak devices gebruiken buiten school kan op meerdere vlakken nadelig zijn voor leerlingen. Meer schermtijd gaat samen met meer concentratieproblemen, minder nieuwsgierigheid, minder zelfcontrole en onvermogen om taken tot een goed einde te brengen. Het ging in deze studies echter meestal over schermtijd buiten schooltijd, zoals televisie, computers en telefoons, waarbij geen sprake was van feedback of beloning. 

Gamen verhoogt concentratie leerlingen

In het onderwijs wordt veel gebruikgemaakt van adaptieve online programma’s met een game element, zoals beloning. Leerlingen die aan het begin van de dag vijftien minuten in de klas gamen (cognitieve training met feedback) hebben een verhoogde concentratie op school, in vergelijking met leerlingen die andere schoolse activiteiten uitvoeren. Daarnaast heeft gamen buiten school voordelen die gerelateerd zijn aan concentratie, zoals selectieve aandacht en taakvolhouding. Wel blijkt dat leerlingen die ‘veel’ online gamen meer problemen hebben met concentratie dan leerlingen die weinig gamen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Merlijn Karssen (antwoordspecialist) en Annabel Vaessen (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe Patti Valkenburg (hoogleraar Jeugd en Media) geconsulteerd.


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    De inzet van devices in de klas heeft de potentie om leerresultaten van basisschoolleerlingen te verbeteren. Of dat daadwerkelijk gebeurt, hangt af van de manier waarop en de context waarin devices gebruikt worden. Ook is het afhankelijk van het doel dat leerkrachten voor ogen hebben. Door de vele toepassingen die devices hebben, is er geen eenduidig overzicht van aspecten die devices in de klas effectief maken om leerresultaten te verhogen.

    Lees meer

    De relatie tussen mediagebruik door kinderen thuis en executieve functies is niet eenduidig, maar er zijn wel aanwijzingen dat veelvuldig en vroegtijdig mediagebruik ten koste gaat van aandacht en concentratie. Het grootste probleem lijkt het niet-interactieve karakter van veel mediagebruik. Dat is ongunstig voor de hersenontwikkeling en daarmee voor de ontwikkeling van executieve functies. Interactief gebruik van digitale media kan deze negatieve gevolgen tegengaan.

    Lees meer

    Geactualiseerd: 22 mei 2019

    Het is raadzaam om in digitale leeromgevingen de leerdoelen te koppelen aan prettige beloningen en uitgebreide feedback. Programma’s kunnen leerlingen initieel extra motiveren en stimuleren, maar om de flow te behouden dient er een balans te zijn tussen uitdaging, belonen en leren. Beloningen en feedback zijn het liefst persoonlijk en inhoudelijk, en meer gericht op de inzet en de taak dan op de prestatie of uitkomst. Lukraak complimenten geven is dus in elk geval niet verstandig.

    Lees meer