Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag.
Beloningen, lof en feedback hebben een grote invloed op de motivatie en prestaties van leerlingen. Deze invloed is echter erg afhankelijk van de vorm waarin dit gebeurt. Idealiter worden leerlingen (zeker jongere kinderen) beloond op inzet en groei, en minder op scores of prestaties. Ook zou na elk antwoord of opgave directe informatieve feedback moeten volgen, specifiek en duidelijk, liefst gepersonaliseerd en met de optie meer uitleg of feedback te lezen (leerlingen hebben verschillende behoeften omtrent feedback). Feedback en beloning door een computer moeten ook oprecht en redelijk zijn. Belonen dient in een mate en frequentie te gebeuren die passend is voor de leertaak, en wellicht ook adaptief kan aansluiten bij de verwachtingen van de leerling.
Belonen in digitale leeromgevingen
Veel onderzoekers vinden het gunstig dat digitale leeromgevingen leerlingen op maat feedback kunnen geven, direct wanneer het nodig is. Daarnaast bieden ze de mogelijkheid leerlingen met games te betrekken bij de stof, uit te dagen en te motiveren. Games kunnen kinderen in een flow krijgen, waardoor ze langere tijd gefocust en intrinsiek bevredigend kunnen werken. Het medium van games kan spelers ruimte voor keuzes bieden, wat gevoelsmatige autonomie en daarmee motivatie verhoogt. Dergelijke positieve effecten worden echter niet in alle studies gevonden, soms is er geen of een negatief effect.
Belonen wordt in de literatuur vaak geassocieerd met een verlaging van intrinsieke motivatie. Het is echter weinig onderzocht of dit ook geldt in een digitale omgeving.
Soorten feedback en belonen
In welke vorm de leerling feedback krijgt of beloond wordt voor taken is belangrijk. Ook in digitale omgevingen geldt het verschil tussen controlerende en informatieve beloning. Als beloningen gekoppeld waren aan prestaties of verwachtingen had dit vermindering van intrinsieke motivatie bij leerlingen tot gevolg. Leerlingen hebben meer aan frequente en inhoudelijke feedback of beloning.
Bovendien kan het spelen van (educatieve) games op zichzelf intrinsiek belonend zijn (het is plezierig), waardoor het niet de motivatie vermindert. Wel is het belangrijk dat dit plezier ingezet kan worden om de gewenste leerdoelen te behalen. Beloningen binnen games kunnen het kind namelijk ook afleiden van de beoogde leerdoelen.
Veel studies concluderen dat beloningen, ook als ze niet direct leiden tot verbeterde leerprestaties, voor verhoogde motivatie, aandacht en betrokkenheid kunnen zorgen. Dit geldt vooral bij te behalen achievements, zoals badges, tokens of medailles. Een leaderboard waarop leerlingen elkaars prestaties kunnen zien, kan echter negatief werken op motivatie, en onderlinge competitie verhogen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Peter Noort. Hij heeft hiervoor Hendrianne Wilkens (CLU Leermiddelen Adviescentrum) geconsulteerd.
