Welk effect heeft het schrijven op een beeldscherm op de ontwikkeling van de schrijfvaardigheid?

Geactualiseerd: 1 februari 2023

Schrijven op het gladde oppervlak van een beeldscherm vraagt meer motorische controle. Op een scherm moeten leerlingen hun aandacht vooral houden bij het maken van de schrijfbeweging, wat ten koste gaat van letters en woorden onthouden. Letters worden vaak groter gemaakt en zijn minder goed leesbaar. Leerlingen van wie de schrijfvaardigheid nog in ontwikkeling is, hebben meer moeite met het schrijven op een tablet dan volwassenen.

Gepubliceerd:

schrijven

Handschriftontwikkeling vindt plaats tussen 6 en 15 jaar. In die tijd neemt de aandacht voor schrijfbewegingen geleidelijk af tot ze geheel geautomatiseerd zijn. Daarmee komt geheugencapaciteit vrij voor hogere-ordeschrijfprocessen.

Schrijven op een scherm is lastiger dan schrijven op papier

Veel lijkt af te hangen van de manier waarop de leerling op een scherm letters kan maken. Als de plastic pen, de stylus, glibberend over het scherm gaat, dan kost schrijven meer motorische controle. Dit zorgt voor een dusdanige belasting van het werkgeheugen dat leerlingen op een tablet weliswaar evengoed letters herkennen als leerlingen die met een potlood werken, maar dat het schrijven en herkennen van woorden duidelijk minder snel gaat.

Enkele jaren geleden, toen beeldschermen en styluspennen minder ontwikkeld waren, hadden kinderen en ook volwassenen vooral moeite met het gladde oppervlak van een scherm. Zowel basisschoolleerlingen in groep 4 als leerlingen in de derde klas voortgezet onderwijs, schreven minder leesbaar en met grotere letters op de tablet dan op papier. De basisschoolleerlingen namen meer pauzes in het schrijven; de oudere leerlingen schreven sneller en hadden een hogere pendruk bij het schrijven op de tablet.

Vooral jonge leerlingen hebben moeite met schrijven op een tablet

Leerlingen van wie de schrijfvaardigheid nog in ontwikkeling is, hebben meer moeite met schrijven op een tablet dan volwassenen. Zowel kleuters als leerlingen in groep 4 hebben een hogere handschriftkwaliteit als ze met een pen op papier schrijven. Ook schrijven leerlingen in groep 4 in vergelijking met volwassenen op de tablet langzamer en pauzeren ze langer.

Leerlingen van verschillende leeftijden schrijven grotere letters op de tablet en sneller dan op papier. De grotere letters en de snelheid kunnen erop wijzen dat de styluspen makkelijker beweegt over het oppervlak. Hoe jonger de leerlingen hoe groter de verschillen tussen schrijven op papier en schrijven op een scherm, omdat de schrijfbewegingen nog niet zijn geautomatiseerd. Naarmate de leerling ouder wordt, neemt de schrijfsnelheid toe en verminderen de pauzes in het schrijfproces.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Wetenschappelijke kennis over schrijfonderwijs is te vinden op de themapagina Schrijfonderwijs van Onderwijskennis.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan José van der Hoeven en José Mulder (kennismakelaars Kennisrotonde).

Geraadpleegde expert voor update: Anneloes Overvelde, kinderfysiotherapeut.


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Geactualiseerd: 3 februari 2023

    De vorm van het blokschrift komt overeen met leesletters en is qua motoriek waarschijnlijk makkelijker aan te leren. Blokschrift lijkt ook bij beginnend leren lezen meer bij te dragen aan de ontwikkeling van de leesvaardigheid. In latere schooljaren is het verbonden schrift vaak beter leesbaar. Tegen het eind van de basisschool leidt een persoonlijk, gemengd handschrift tot het hoogste schrijftempo. Cognitief gezien scoren leerlingen met een hoge handschriftvaardigheid beter op spelling en stellen.

    Lees meer

    Geactualiseerd: 3 februari 2023

    Met de hand schrijven heeft een positief effect op alle aspecten van de schrijfvaardigheid. De relatie tussen de motorische schrijfbeweging en de visuele vorm van de letters zorgt voor een betere verankering in het geheugen. Dit bevordert de ontwikkeling van letterkennis en leesvaardigheid. Bovendien draagt het bij aan de ontwikkeling van de fijne motorische vaardigheden, die gerelateerd zijn aan verschillende academische vaardigheden. Als leerlingen typen, produceren ze gemiddeld langere teksten, maar dat leidt niet tot een betere structuur, noch tot inhoudelijk betere teksten.

    Lees meer

    Geactualiseerd: 31 januari 2023

    Het potlood of de pen, welke is beter voor het handschrift? Eigenlijk weten we het niet.
    Een veelgehoord advies is om te beginnen met potlood en daarna over te stappen op materiaal dat gevoelig is voor de druk die wordt uitgevoerd, zoals een vulpotlood of een vulpen. Maar uit onderzoek blijkt niet dat dit resulteert in een beter handschrift.

    Lees meer