Extra spellinginstructie, aandacht voor woordstructuur, blijven oefenen met encoderen en werken aan spellingbewustzijn hebben een positief effect, blijkt uit de internationale wetenschappelijke literatuur. Naar de effectiviteit van specifieke spellingaanpakken op ondersteuningsniveau 3 is nog weinig Nederlands onderzoek beschikbaar.
Leerlingen doen actiever mee aan de les wanneer de leraar hen willekeurig beurten geeft (cold calling). Bovendien worden de beurten op die manier gelijkmatiger over de klas verdeeld. Beide factoren dragen bij aan leerwinst. Eventuele stress bij leerlingen doordat ze onverwacht een beurt kunnen krijgen kan ook voordelen hebben, mits leraren voldoen aan de randvoorwaarden voor cold calling. Er zijn geen wetenschappelijke studies gevonden die diréct toetsen of willekeurig beurten geven in de klas tot meer leerwinst leidt dan vrijwillig vingers opsteken.
Mbo-docenten kunnen met enkele instrumenten een betrouwbaar zicht krijgen op de executieve vaardigheden van mbo-studenten: de ESQ-R (voor alle elf executieve vaardigheden van Dawson en Guare, zie hieronder) en de AEFI (voor aandacht, zelfbeheersing en zelfcontrole, planning en initiatief). Deze instrumenten zijn niet specifiek getest in het mbo, maar wel onder vergelijkbare leeftijdsgroepen.
Kennisdeling (inzichten uitwisselen) en kennisbenutting (nieuwe inzichten toepassen) zijn belangrijke onderdelen van professionalisering. Er zijn aanwijzingen dat een aantal kenmerken bijdraagt aan het delen en benutten van kennis in bovenschoolse professionele netwerken. Zo lijkt het belangrijk dat er een vaste groep is met een veilige, collegiale en open sfeer. Ook lijkt het waardevol als deelnemers het netwerk als relevant ervaren voor hun eigen werkpraktijk en voldoende tijd hebben. Verder zijn er signalen dat het helpt als het netwerk goed georganiseerd is en schoolleiders het ondersteunen.
Concentratie is essentieel voor leren en presteren op school. Maar omdat de concentratiemodus energie kost, kunnen leerlingen deze maar beperkte tijd vasthouden. Met vijf strategieën kun je als docent de concentratie van leerlingen bevorderen: (1) Zorg voor goede ventilatie en een aangename temperatuur in het lokaal. (2) Bied leerlingen kansen op succeservaringen. (3) Wees alert op mogelijke afleidingen. (4) Zorg voor lesactiviteiten die leerlingen activeren. (5) Investeer in een positieve sfeer in de klas en een goede relatie met leerlingen.
Er zijn verschillende sociale vaardigheidstrainingen voor individuele leerlingen die ook een positief effect hebben op de hele klas. Als kinderen bijvoorbeeld leren om beter samen te werken en positieve relaties aan te gaan met klasgenoten, kan dat zorgen voor minder sociale onrust.
Verschillende groepsindelingen hebben voor- en nadelen voor het sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen op de basisschool. Homogene groepen, met leerlingen van hetzelfde niveau, kunnen het zelfvertrouwen van zwakkere leerlingen aantasten. Maar ze kunnen ook zorgen voor sterke vriendschappen. Heterogene groepen, met leerlingen van dezelfde leeftijd, stimuleren sociale cohesie en diversiteit, maar sluiten soms minder goed aan op individuele leerbehoeften. En als de verschillen té groot zijn kan dat negatief uitpakken voor de onderlinge relaties. Met wisselende groepen kunnen leerkrachten het beste van beide werelden combineren.
Vrij lezen kan bijdragen aan de leesvaardigheid en het leesplezier van basisschoolleerlingen. Hoeveel het oplevert, hangt af van hoe leerkrachten vrij lezen inzetten en hoe zij leerlingen daarbij ondersteunen. Of een schoolbrede inzet van vrij lezen effectief is, weten we niet precies. De meeste studies kijken namelijk alleen naar vrij lezen in de klas. Wel zijn er aanwijzingen dat een gedeelde visie en een gezamenlijke aanpak door schoolleiders en leerkrachten belangrijk is voor een schoolbrede leescultuur, waarbij ook vrij lezen een plek krijgt. Zo’n leescultuur bevordert de leesvaardigheid en het leesplezier van leerlingen.
Aardrijkskunde vraagt om inzicht in ruimtelijke vraagstukken. Ruimtelijk denken komt al op jonge leeftijd tot ontwikkeling. Daarmee ligt er een basis om aardrijkskunde te leren. Uit het weinige onderzoek naar de effecten van aardrijkskundeonderwijs aan kleuters, blijkt dat kleuters onder meer kunnen leren over namen van landen en planeten, en verschillen tussen dag en nacht. Ook kunnen zij geofysische entiteiten zoals rivieren en eilanden leren herkennen en een plattegrond leren begrijpen en gebruiken.
Kenmerken als steun, aanmoediging, duidelijke communicatie en waardering door schoolleiders hangen positief samen met het behoud van leraren. Leraren die de schoolleider competent, betrokken en betrouwbaar vinden, geven vaker aan dat ze op de school willen blijven werken. Maar dat is geen garantie dat dat ook echt gebeurt – andere factoren spelen waarschijnlijk een grotere rol. Wel blijkt dat (zeer) sterke onvrede over de schoolleider vaak een voorbode is van vertrek van leraren.