Een rekenrijke leeromgeving kan zorgen voor meer motivatie, waardering én betere leerresultaten voor rekenen en wiskunde. Maar dat lukt alleen onder bepaalde voorwaarden. De leraar moet voldoende kennis hebben over rekenrijke omgevingen en het proces goed kunnen begeleiden. Van leerlingen vraagt het een open houding en actieve deelname aan de les. Tot slot moet een rekenrijke leeromgeving aansluiten bij het curriculum en het dagelijks leven van de leerlingen.
Systemen om gedrag te registreren zorgen ervoor dat leerlingen meer gewenst en minder ongewenst gedrag vertonen in de klas. Leerlingen kunnen bij deze systemen punten verdienen, individueel of in groepjes. Deze kunnen ze ook weer verliezen. Doordat de voortgang zichtbaar is voor de hele klas, kunnen leerlingen extra hun best gaan doen. Maar het kan ook zorgen voor angst en schaamte als ze punten verliezen. Leraren geven tijdens het gebruik van deze systemen meer complimenten. Ook zijn deze vaak specifieker.
Gescheiden onderwijs voor jongens en meisjes heeft geen duidelijke invloed op genderstereotyperingen bij leerlingen ten opzichte van gemengd onderwijs. Voorstanders die denken dat gescheiden onderwijs genderstereotypen kan doorbreken én tegenstanders die juist vrezen dat het stereotypen versterkt, krijgen allebei geen steun uit onderzoek. Wel zijn er subtiele leeftijdsgebonden verschillen in leerprestaties tussen beide onderwijsvormen.
Concentratie is essentieel voor leren en presteren op school. Maar omdat de concentratiemodus energie kost, kunnen leerlingen deze maar beperkte tijd vasthouden. Met vijf strategieën kun je als docent de concentratie van leerlingen bevorderen: (1) Zorg voor goede ventilatie en een aangename temperatuur in het lokaal. (2) Bied leerlingen kansen op succeservaringen. (3) Wees alert op mogelijke afleidingen. (4) Zorg voor lesactiviteiten die leerlingen activeren. (5) Investeer in een positieve sfeer in de klas en een goede relatie met leerlingen.
Expliciete woordenschatinstructie, visuele ondersteuning en herhaalde blootstelling en oefening zijn effectief om de ontwikkeling van diepe woordkennis van leerlingen met taalproblemen te bevorderen. Voor deze doeleinden kan een woordmuur helpend zijn. Daarbij zijn een actieve inbreng van leerlingen en betekenisrelaties tussen woorden verbeelden van belang. Hoewel een woordmuur een populair hulpmiddel is om woordenschat te onderwijzen, is het wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit ervan beperkt.
Of leerlingen in groep 3 beter leren als ze in rijen zitten dan in groepjes is onduidelijk. In de meeste studies worden leeruitkomsten namelijk niet direct gemeten. Wel zijn basisschoolleerlingen taakgerichter en laten ze minder storend gedrag zien als ze in rijen zitten. Ook zijn ze beter in logisch redeneren. Om storend gedrag in de klas te beperken, kunnen leerkrachten het beste zelf bepalen waar iedereen zit.
Er bestaat een klein positief verband tussen prestaties van leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs en deelname aan een combinatieklas, blijkt uit Noors onderzoek. Jongerejaars leerlingen in die klassen presteren namelijk iets beter. In combinatieklassen in de bovenbouw van het basisonderwijs in Nederland is er juist een klein negatief verband met leerprestaties. Hoewel combinatieklassen in het voortgezet speciaal onderwijs (vso) niet specifiek zijn onderzocht is het aannemelijk dat deze bevindingen daar ook kunnen gelden.
Goed klassenmanagement in het basisonderwijs is essentieel voor een veilige en rustige leeromgeving. Belangrijke onderdelen van klassenmanagement zijn regels en routines, en een duidelijke inrichting van het klaslokaal. Dat helpt om leerlingen kalm en zelfstandig aan het werk te laten gaan. Mogelijk geldt dit ook voor de start van de dag. Er is echter geen onderzoek beschikbaar over effectieve manieren waarop leerkrachten de schooldag kunnen opstarten, zodat kleuters rustig en zelfstandig aan het werk gaan.
Klaslokaalkenmerken, zoals temperatuur en licht, beïnvloeden de cognitieve ontwikkeling van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Het lijkt er wel op dat deze leerlingen minder gevoelig zijn voor bepaalde omgevingsprikkels dan leerlingen in het basisonderwijs. Klaslokalen op middelbare scholen zijn meestal ingericht voor specifieke vakgebieden. Leerlingen wisselen vaak elk lesuur van lokaal en ondervinden daarom meer variatie in hun fysieke leeromgeving. Of dat van betekenis is voor hun ontwikkeling is niet bekend.
Van een plotselinge verandering in de sociale vaardigheden of groepsdynamiek bij tienjarigen zijn geen aanwijzingen gevonden. De processen die plaatsvinden, zijn geleidelijke voortzettingen van de ontwikkeling die kinderen vanaf hun zesde jaar doormaken. Leerkrachten kunnen verschillende strategieën inzetten om groepsdynamiek te verbeteren. Een daarvan is leerlingen met verschillende vaardigheden samen te laten werken aan opdrachten, zodat zij van elkaar kunnen leren.