Geactualiseerd: 10 april 2024
Leerlingen die relatief de jongsten zijn in de klas ondervinden ingrijpende nadelen van hun geboortemaand. Zo scoren jongere leerlingen slechter op cognitief, motorisch en emotioneel gebied. Vergeleken met hun oudere klasgenoten hebben ze een grotere kans om te blijven zitten en terecht te komen op de laagste niveaus van het voortgezet onderwijs. Ook maken ze minder kans om naar de universiteit te gaan.
Leerkrachten kunnen rapportcijfers, intelligentietests, observaties en gesprekken met betrokkenen gebruiken om vast te stellen welke leerlingen in aanmerking komen voor versnellen of verrijken. Het is daarbij belangrijk om meerdere van deze informatiebronnen te gebruiken. Dan krijgen zoveel mogelijk leerlingen de kans om te mogen versnellen en verrijken, en worden er geen leerlingen over het hoofd gezien.
Zittenblijven draagt niet bij aan studiesucces in het voortgezet en hoger onderwijs. Het is aannemelijk dat zittenblijven ook in het middelbaar beroepsonderwijs nauwelijks bijdraagt aan het succesvol afronden van de opleiding. Net als in het hoger onderwijs kan een jaar overdoen juist leiden tot meer vroege studie-uitval.
Basisschoolleerlingen die een groep overslaan hebben een leervoorsprong, maar kunnen in hun nieuwe groep – met oudere klasgenoten – een relatieve achterstand hebben. Afhankelijk van het gemak waarmee versnelde leerlingen leerstof of vaardigheden leren, hun intelligentie en de pedagogisch-didactische begeleiding door school, kunnen zij deze relatieve achterstand inlopen gedurende de basisschoolperiode. De mate waarin versnelde leerlingen relatief achterlopen ten opzichte van hun nieuwe klasgenoten en in hoeverre ze dat inhalen binnen het basisonderwijs, is niet uit onderzoek bekend.
Voor mbo-instellingen is het vooral inhoudelijk een uitdaging om een versneld programma aan te bieden. Er zijn verschillende aspecten waarmee rekening moet worden gehouden: selectie van studenten, opbouw van de opleiding en herziening van het lesprogramma. Ook moet er worden nagedacht over de onderwijsactiviteiten en het toetsprogramma, en de vaardigheden van docenten.
Geactualiseerd: augustus 2024
Er is geen bewijs dat overgangsnormen strikt toepassen een positieve invloed heeft op de schoolloopbaan van leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.
Geactualiseerd: 2 augustus 2019
Leerlingen die een verlengde kleuterbouw doorlopen, behalen in groep 4 hogere scores op reken- en taaltoetsen dan leerlingen die (versneld) doorstromen naar groep 3. Op de korte termijn heeft versneld doorstromen naar groep 3 dus gemiddeld genomen een negatief effect. Echter, later in de schoolloopbaan (in groep 6 en 8) verdwijnt dit verschil. Deze resultaten sluiten aan bij meer algemeen onderzoek naar zittenblijven, waaruit blijkt dat positieve effecten zich alleen op korte termijn voordoen en niet op de langere termijn.