Er zijn geen studies gevonden waarin onderzoekers specifiek onderzochten wat het effect is van overgangsnormen strikt hanteren. Wel is er ander onderzoek dat doet vermoeden dat zittenblijven in het voortgezet onderwijs de verdere schoolloopbaan niet positief beïnvloedt.
percentage zittenblijvers groeit
Het percentage zittenblijvers in het voortgezet onderwijs groeit al jaren. In 2022 was het gemiddelde percentage zittenblijvers in havo 4 gestegen naar 19 procent, waar dat voor 2015 eerder rond de 10 procent lag. In vwo 5 steeg het percentage van grofweg 5 naar 13 procent.
Er zijn geen landelijke regels voor zittenblijven. Scholen bepalen in samenspraak met de medezeggenschapsraad zelf hun beleid. Zij baseren zich veelal op rapportcijfers waarbij het aantal en de zwaarte van onvoldoendes een rol spelen, met daarnaast eventuele compensatiemogelijkheden met voldoendes. Soms maken docenten uitzonderingen. Dan mogen leerlingen die niet aan de normen voldoen toch naar het volgende leerjaar. Er is geen onderzoek verricht naar leerlingen die niet aan de norm voldoen maar desondanks toch worden bevorderd.
Schoolleiders geven aan dat zij doubleren zo veel mogelijk willen voorkomen: het zou alleen in uitzonderlijke gevallen mogen gebeuren. Dit staat echter in contrast met het stijgende aantal zittenblijvers.
Effect van zittenblijven
We weten dat zittenblijven in het algemeen een overwegend negatief effect op schoolprestaties heeft. Verder blijkt dat zittenblijvers op de langere termijn vaker van school wisselen en vaker zonder diploma uitstromen. Niettemin verdienen zittenblijvers later ongeveer evenveel te verdienen of een vergelijkbare uitkering krijgen als niet-zittenblijvers. Al met al doen de onderzoeksresultaten vermoeden dat zittenblijven in het voortgezet onderwijs de verdere schoolloopbaan niet positief beïnvloedt.
Meer weten?
Onderwijskennis (2024). Zittenblijven en versnellen
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg en José Mulder (kennismakelaars).
