Samenhang in een managementteam, duidelijk onderscheiden rollen en doelgerichtheid hebben een positieve invloed op het commitment de toewijding van de teamleden. En dat heeft weer effect op onderwijskwaliteit. De ideale samenstelling van een managementteam hangt, als het om veranderen gaat, af van het doel en van het type organisatie. Welke mix van talenten in een managementteam optimaal is voor het versterken van onderwijskwaliteit, is niet bekend.
Er is weinig onderzoek gedaan naar schoolbrede verankering van innovaties. Uit algemene studies zijn zeven aandachtspunten bekend om duurzame vernieuwing te realiseren. Het gaat om concentratie, commitment, coherentie, community, continuïteit, consistentie en contextmanagement. Dit zogeheten 7C-model was uitgangspunt in een meerjarig innovatieproject van onderzoekers, samen met een groep middelbare scholen: de Expeditie Durven Delen Doen.
Geactualiseerd: 5 oktober 2023
Algemeen verondersteld wordt dat er verschillen bestaan tussen (aanstaande) leraren voor wat betreft hun bereidheid als wel hun vermogen om (diepgaand) te reflecteren. Er is echter geen bewijs gevonden dat verschillen in reflectievermogen verklaard kunnen worden op basis van persoonskenmerken. Er is dan ook geen reden om aan te nemen dat volwassen zij-instromers op de Pabo anders begeleid zouden moeten worden dan studenten die vanuit het voortgezet onderwijs of mbo instromen.
Professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs lijkt vooral indirect bij te dragen aan de kwaliteit van het onderwijs en de leerlingprestaties. Formele opleidingen voor schoolleiders versterken het onderwijskundig leiderschap, tijd besteed aan schoolleiderschap, leiding geven aan organisatieverandering en vertrouwen in eigen kunnen. Op organisatieniveau kan een school profiteren van versterkt onderwijskundig leiderschap, verbetering van schoolklimaat of verbeterde in- en externe samenwerking.
Het realiseren van verbeteringen of veranderingen in schoolorganisaties is complex en vraagt veel van leidinggevenden en onderwijsprofessionals. Welk handelen van schoolleiders precies bijdraagt aan de veranderbereidheid van leraren is niet bekend. Wel is het noodzakelijk om leraren bij verandering en innovatie te betrekken, bij voorkeur onder leiding van een schoolleider die een professionele cultuur stimuleert.
Verschillende partijen in het onderwijs nemen maatregelen om het lerarentekort in het po en vo aan te pakken. Vaak is echter niet hard te maken of deze maatregelen ook echt werken. Dat komt onder andere doordat het niet eenvoudig is om effecten aan te tonen. In het algemeen geldt dat maatregelen het meest effectief zijn als ze onderdeel zijn van een bredere strategie en niet op zichzelf staan. Financiële prikkels kunnen helpen, hoewel onderzoek een grote variatie laat zien in de effectiviteit van dit soort maatregelen. Ook klassenvergroting kan bijdragen aan terugdringen van het lerarentekort. Maar dit brengt het risico met zich mee dat het negatief uitpakt voor de leerprestaties van leerlingen en het werkplezier van leraren.
Teacher leaders kunnen een professionele groei bij collega-docenten stimuleren. Voorwaarden zijn wel dat collega-docenten de teacher leaders accepteren in hun rol en hen zien als hardwerkend. Verder is het belangrijk dat teacher leaders hun innovatiegerichte inzet voor de school uitvoeren naast hun taak als leraar. Ook moeten ze geregeld input vragen aan hun collega-docenten. Het is niet bekend of dezelfde voorwaarden gelden voor professionele ontwikkeling in een digitale leeromgeving, of dat er aanvullende voorwaarden zijn.
Het faciliteren van zelfsturing door leraren in de ontwikkeling van een beroepsorganisatie lijkt het veelbelovendst. Dit geldt vooral als die beroepsorganisatie een professionele oriëntatie centraal stelt, zoals bij de ontwikkeling van een professionele standaard. Belangrijk is draagvlak onder de leden te creëren en de tijd te nemen voor een brede bespreking van voorstellen.
Geactualiseerd: 31 augustus 2023
Voor curriculumontwerp zijn verschillende vaardigheden en expertise van de leraar nodig. Van (vak)inhoudelijke bekwaamheid tot pedagogisch-didactische bekwaamheid en van veranderkundige bekwaamheid tot ontwerp- en onderzoeksbekwaamheid. Niet elke leraar hoeft over alle vaardigheden te beschikken. Binnen de initiële lerarenopleidingen worden aankomende leraren zeer uiteenlopend voorbereid op het ontwerpen van onderwijs.
Als een leidinggevende informeel leren ondersteunt en als collega’s elkaar in een veilige omgeving feedback kunnen geven, helpt dat docenten om te leren. Ook de mogelijkheid om aan interne of externe netwerken deel te nemen, en het belonen van informeel leren werken bevorderend. Portfolio’s, beroepsregistraties en certificaten kunnen helpen om de leeropbrengsten zichtbaar te maken.