Om leeropbrengsten van leerlingen in het primair onderwijs te verhogen door de inzet van ict zijn meerdere factoren van belang, veelal in onderlinge samenhang. Leerkrachten beschikken over up-to-date ict-vaardigheden en competenties. Ze staan open voor nieuwe ontwikkelingen en zijn bereid kennis te delen met collega’s. Leerkrachten krijgen voldoende tijd en ruimte om samen te werken en elkaar te kunnen helpen. Een ondersteuningsteam lost snel technische obstakels op en vervangt direct defecte apparatuur.
De inzet van instructievideo’s voorafgaand aan de les heeft voordelen voor het leerproces. Leerlingen hoeven minder mentale inspanning te leveren en ze kunnen de leerstof in hun eigen tempo doorlopen. Verder zijn er meer mogelijkheden tot actief leren. Of instructievideo’s ook de taakgerichtheid van leerlingen in het primair onderwijs beïnvloeden, is niet bekend. Het is aan te bevelen om instructievideo’s voornamelijk te gebruiken voor procedurele informatie en dit op te delen in korte stukken.
Of het gebruik van digitale middelen bij het lesgeven leidt tot een hogere efficiëntie of vermindering van werkdruk bij leraren is niet wetenschappelijk bewezen. Het is onder bepaalde voorwaarden wel mogelijk om met ict de werkdruk te verminderen. Daarvoor moet een leraar toegang hebben tot ict-faciliteiten op school en thuis, het dagelijks gebruiken en vertrouwen hebben in eigen kunnen (self-efficacy). Ook de kwaliteit van scholing en training kan leiden tot minder werkdruk. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de inzet van ict voor individueel onderwijs, bij lesvoorbereiding en nakijkwerk, een tijdsbesparing kan opleveren.
Er is nog onvoldoende bekend of leerlingen beter een Augmented Reality-bril (AR-bril) kunnen gebruiken dan een AR-toepassing op een device om 2D-werktekeningen te begrijpen. Ook voor vmbo-techniekleerlingen met een beperkter ruimtelijk inzicht is de meerwaarde niet bekend. De theorie over cognitieve belasting voorspelt wel dat de AR-bril leerlingen met een zwakker visueel-ruimtelijk werkgeheugen en zwakker voorstellingsvermogen beter zal ondersteunen bij het begrijpen en de beeldvorming van een 3D-bouwobject. De theorie zegt echter niet dat deze leerlingen dan ook beter worden in het zelf lezen van 2D-werktekeningen.
Leraren en leerlingen zijn enthousiast over de vele mogelijkheden voor het onderwijs met smartboards. Vooral de levendige presentaties en heldere organisatie van bronnen zien zij als voordelen van deze interactieve, digitale borden. Verder noemen ze meer interactie tussen leerlingen, meer samenwerkend leren en hogere motivatie. Maar de meerwaarde van interactieve borden op het leren is nooit bewezen. De ene keer werkt het beter dan een niet-interactief bord, de andere keer minder goed.
Geactualiseerd: 1 mei 2023
Het gebruik van digitale technologie voor rekenonderwijs op de basisschool lijkt een kleine positieve invloed te hebben op de leerlingprestaties. Het effect is het grootst als digitale leermiddelen een traditionele aanpak ondersteunen, aansluitend bij het niveau van de leerling. Andere factoren zijn echter bepalender voor rekenprestaties. Het gaat dan om extra instructie, manier van inzetten van hulpmiddelen door de leerkracht en zijn of haar kwaliteiten.
Er is geen hard bewijs dat volwassenen digitaal een tweede taal kunnen leren zonder docent. Voor de ontwikkeling van de woordenschat bij hoger opgeleide volwassenen lijkt een docent niet per se nodig. Of dat ook geldt voor andere taalvaardigheden is niet bekend. De taalvaardigheid van laagopgeleide volwassenen en inburgeraars verbetert juist door ondersteuning van een docent.
Geactualiseerd: 1 februari 2023
Schrijven op het gladde oppervlak van een beeldscherm vraagt meer motorische controle. Op een scherm moeten leerlingen hun aandacht vooral houden bij het maken van de schrijfbeweging, wat ten koste gaat van letters en woorden onthouden. Letters worden vaak groter gemaakt en zijn minder goed leesbaar. Leerlingen van wie de schrijfvaardigheid nog in ontwikkeling is, hebben meer moeite met het schrijven op een tablet dan volwassenen.
Virtuele omgevingen die speciaal zijn ingericht om communicatie en sociale interactie in te oefenen, lijken te kunnen bijdragen aan het trainen van communicatievaardigheden. Virtual reality wordt dan ingezet als oefenomgeving. Er is onvoldoende bewijs dat gebruik van virtual reality als hulpmiddel in het onderwijs de communicatievaardigheden van leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs stimuleert.
Het werken met WhatsApp of social media vergroot de betrokkenheid van studenten en zorgt ervoor dat ze ook buiten de lesuren leren. Nadelen zijn de extra tijdsinvestering, de mogelijk dalende formele schrijfvaardigheid van studenten en de hoeveelheid irrelevante berichten die de gebruikers delen. Het is belangrijk om de theorie te koppelen aan de praktijk waar de studenten op dat moment mee bezig zijn. Verder is tweezijdige communicatie noodzakelijk.