Het is onduidelijk welke effecten kortdurende praktijkgerichte projecten en activiteiten hebben op de interesse en keuze van basisschoolleerlingen voor techniek. Direct na afloop van zo’n activiteit zijn leerlingen meestal meer geïnteresseerd, maar dat lijkt na verloop van tijd af te nemen. Bij Nederlandse middelbare schoolleerlingen kon ook direct na afloop geen effect op techniek-interesse worden vastgesteld. Er zijn aanwijzingen dat bij langer lopende schoolinterventies, en die waar leerlingen zich vrijwillig voor aanmelden, er wel op de langere termijn een verschil in is in interesse én studiekeuze.
Het is niet bekend of het meewegen van leerkrachtobservaties van executief functioneren leidt tot een beter onderbouwd schooladvies wanneer deze observaties afwijken van toetsresultaten. Wel laat onderzoek zien dat het schooladvies in de praktijk voornamelijk wordt gebaseerd op schoolprestaties. Observaties van executief functioneren geven wel een beeld van hoe leerlingen presteren op school. Maar het is onzeker of de executieve vaardigheden die prestaties daadwerkelijk beïnvloeden. Hierdoor blijft het onduidelijk hoe bruikbaar deze informatie is voor het schooladvies.
Begrijpend lezen is een complexe vaardigheid. Verschillende toetsen meten verschillende aspecten ervan. Open opdrachten, observaties en hardop denken bieden het beste inzicht in het leesproces van leerlingen. Meerkeuzevragen zijn minder geschikt voor formatief toetsen, omdat ze vooral een beeld geven van wat leerlingen weten van een tekst na het lezen, en minder van het leesproces. Voor het leesonderwijs is het belangrijk dat een toets een beter beeld van (deel)vaardigheden van leerlingen geeft, en leerkrachten ondersteunt om leerlingen instructie op maat te geven.
Onderwijsprofessionals kunnen sociale interacties tijdens vrije situaties verbeteren door het schoolplein gestructureerd in te richten, klasgenoten actief te betrekken bij de interacties en leerlingen doelgericht te begeleiden. Dit maakt vrije situaties overzichtelijker en veiliger, en zorgt dat sociale signalen duidelijker en voorspelbaarder zijn. Leerlingen kunnen daardoor makkelijker contact maken.
Een rekenrijke leeromgeving kan zorgen voor meer motivatie, waardering én betere leerresultaten voor rekenen en wiskunde. Maar dat lukt alleen onder bepaalde voorwaarden. De leraar moet voldoende kennis hebben over rekenrijke omgevingen en het proces goed kunnen begeleiden. Van leerlingen vraagt het een open houding en actieve deelname aan de les. Tot slot moet een rekenrijke leeromgeving aansluiten bij het curriculum en het dagelijks leven van de leerlingen.
Welke groepssamenstelling het beste werkt voor een veilig en stimulerend leerklimaat, is niet bekend. Jonge basisschoolleerlingen lijken wel te profiteren van een combinatieklas met oudere leerlingen, blijkt uit onderzoek. Ze scoren beter op taal- en rekentoetsen dan leeftijdsgenoten die niet in een combinatieklas zitten. Naarmate de leeftijd van leerlingen toeneemt en zij meerdere combinatieklassen doorlopen, verdwijnt het voordeel van combinatieonderwijs. Er zijn aanwijzingen dat verschillen in leerresultaten tussen leerlingen (mede) worden beïnvloed door de ervaring van de leerkracht.
Modelling (een taak voordoen en de denkstappen verwoorden) lijkt vooral effectief als het bestaat uit drie samenhangende componenten: demonstreren, situeren en abstraheren. Je bevordert de effectiviteit als je je leerlingen daarbij hogere-ordevragen stelt die diep leren stimuleren. Datzelfde geldt voor laten zien hoe je omgaat met fouten of wat je moet doen als je vastloopt. Daarnaast moet de modelling aansluiten bij het niveau en de leerbehoeften van je leerlingen.
Systemen om gedrag te registreren zorgen ervoor dat leerlingen meer gewenst en minder ongewenst gedrag vertonen in de klas. Leerlingen kunnen bij deze systemen punten verdienen, individueel of in groepjes. Deze kunnen ze ook weer verliezen. Doordat de voortgang zichtbaar is voor de hele klas, kunnen leerlingen extra hun best gaan doen. Maar het kan ook zorgen voor angst en schaamte als ze punten verliezen. Leraren geven tijdens het gebruik van deze systemen meer complimenten. Ook zijn deze vaak specifieker.
Welke pedagogische competenties ervoor zorgen dat een leraar zich handelingsbekwaam voelt om maatschappelijk uitdagende onderwerpen te behandelen, is niet bekend. Wel weten we dat lerarenopleidingen hun studenten hierop voorbereiden door specifieke competenties te stimuleren. Maar wat het effect daarvan is op hun gevoel van handelingsbekwaamheid, weten we niet precies. Uit één Nederlandse studie komen aanwijzingen dat studenten die oefenen met vaardigheden om gevoelige onderwerpen te bespreken, zich handelingsbekwamer voelen.
Leerlingen en studenten die nu onderwijs volgen, ook wel Gen Z genoemd, kunnen met verschillende (inter)actieve werkvormen actief meebeslissen over hun onderwijs. Onderzoek naar curriculum-onderhandeling, pedagogic voice, Triple I en Digi-Pals geeft aanwijzingen dat deze werkvormen bijdragen aan de student voice van leerlingen en studenten. Bijvoorbeeld door ze verantwoordelijkheid te geven bij het ontwerpen, uitvoeren en evalueren van lessen.